Vaccinatietwijfel

Waarom laten zwangeren zich wel of niet vaccineren? ‘Je voelt je toch kwetsbaar’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Hoewel zwangere vrouwen extra risico lopen bij een besmetting met de deltavariant, is het halen van een coronavaccin niet voor elke zwangere een uitgemaakte zaak. In het Utrechtse winkelcentrum Overvecht lopen de meningen uiteen.

Ze gelooft heus dat corona bestaat, zegt de 37-jarige Hanan. “Ik snap alleen niet waarom de overheid mij bijna dwíngt dat vaccin te nemen.” Ze verplaatst haar gewicht onrustig van haar ene naar haar andere voet – met een zwangerschap van 35 weken is zowel het zitten op een bankje als het wandelen door winkelcentrum Overvecht in Utrecht oncomfortabel. “We kennen de langetermijneffecten niet eens. Mijn man zei ook: doe maar niet, met die baby in je buik.”

De Rijksoverheid adviseert Nederlanders al tijden een vaccinatie tegen het coronavirus te halen, maar zo’n beslissing is nog steeds niet voor iedereen een uitgemaakte zaak. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) stelt dat tot 10 oktober ongeveer 23,7 miljoen vaccinaties zijn toegediend: 12,9 miljoen eerste prikken en 10,8 miljoen tweede. Van alle achttienplussers is 83,2 procent nu volledig gevaccineerd.

Onder ongevaccineerden blijken zwangere vrouwen extra risico te lopen, zo bleek deze week. De deltavariant zorgt ervoor dat zwangeren zonder vaccin ernstiger ziek worden. Sinds deze variant dominant werd, in juli, leidt ziekenhuisopname bij deze groep bijna dubbel zo vaak tot opname op de intensive care, schreef Trouw. In het Verenigd Koninkrijk zou nu 20 procent van de coronapatiënten die beademd moeten worden zwanger zijn, en ongevaccineerd. In Nederland gaat het vooralsnog om enkele gevallen.

Verboden over vaccin te praten

Waar gedachtewisselingen op zwangerschapsfora en facebookpagina’s zich voorheen beperkten tot thema’s als rauwmelkse kaas, adresjes voor de beste frambozenbladthee en het nut van de nub-theorie voor geslachtsbepaling, is ook het coronavaccin nu veelvuldig onderwerp van gesprek. Soms met felle discussies tot gevolg, zoals vaker als het om coronazaken gaat. Onlangs verbood de Facebookpagina ‘Zwanger & Mama’ de bijna 14.000 leden nog iets te posten over het vaccin, omdat het zou leiden tot ‘onnodige conflicten’.

Huisarts Suzanne Bode van huisartsenpraktijk Bode in Utrecht Overvecht snapt dat zwangere vrouwen wat onzeker kunnen zijn als het gaat om het halen van een coronavaccin. “Met een kind in je buik is gezondheid nóg belangrijker”, zegt zij, “en in deze tijden kan dat vragen oproepen. Maar ik wil extra benadrukken dat het medisch gezien niet terecht is. Het vaccin is gewoon veilig.” Zij krijgt van patiënten vooral vragen over bijwerkingen. “Ik probeer dan uit te leggen dat de kans groot is dat patiënten deze winter toch corona krijgen als zij zich niet laten vaccineren.”

Bodes praktijk staat in de wijk met een van de laagste vaccinatiepercentages van Utrecht: 52 procent van alle inwoners (de GGD telt ook kinderen mee) van Overvecht heeft één of twee coronavaccinaties gehaald. Ter vergelijking: in de binnenstad is dat 79 procent. “Mensen hebben hier lagere gezondheidsvaardigheden: ze hebben minder gevoel van controle als het om gezondheid gaat”, zegt Bode. “Veel inwoners hebben hier lage inkomens, een migratieachtergrond, of sowieso minder toegang tot informatie omdat ze bijvoorbeeld geen Nederlands spreken.”

Dat geldt niet echter voor iedereen. Verderop, in winkelcentrum Overvecht, stapt Hanneke (31) – bruin haar in een paardenstaart, 28 weken zwanger – uit de Xenos. Ze twijfelde geen moment over het halen van een vaccin, zegt ze monter. Ongetwijfeld heeft haar baan als onderzoeker bij het Erasmus MC daar iets mee te maken. “Ik heb vertrouwen in de wetenschap en ik check de feiten. Ik weet dat zo’n vaccin echt niet zomaar op de markt komt als er grote risico’s bestaan.” Wel besloot ze te wachten tot het eerste trimester voorbij was. “Dat was toen het advies. Ik heb hiervoor enkele miskramen gehad, dus ik wilde het zekere voor het onzekere nemen.”

Enge verhalen

Voor de 34-jarige Merel, die in de Hema groene, wollen wintertruitjes shopt met haar zes weken oude zoontje, waren verhalen over zieke, zwangere vrouwen de reden om zich tijdens haar zwangerschap te laten vaccineren. “Als zwangere voel je je toch kwetsbaar – tien jaar ouder en vele malen zwaarder”, zegt ze, terwijl haar baby zachtjes ligt te pruttelen in de kinderwagen. Ze stopt een mintgroen speentje in zijn mond. “Toen mijn verloskundige me adviseerde om de prik te nemen, heb ik dat gewoon gedaan. Verder heb ik er bewust niet te veel over gelezen.”

Hanan laat zich door enge ic-berichten echter niet overtuigen. Misschien heeft haar geloof daar ook iets mee te maken, denkt ze, terwijl ze haar goud-zwarte blouse gladstrijkt. “Ik geloof in het lot, dus als ik zo meteen onder een bus loop, dan moet dat zo zijn. Dat geldt ook voor wat er met mij gebeurt als ik corona krijg.”

Advies van verloskundigen

De Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV) adviseert zwangeren zich te laten vaccineren. Maar, zegt directeur Charlotte de Schepper, het blijft altijd een keuze van de zwangere zelf. De Schepper zegt verder te begrijpen dat vaccinatietwijfels onder zwangeren bestaan, onder andere door wisselende informatie in het verleden, “maar we leren steeds bij over het virus en haar varianten waardoor soms echt aanpassingen nodig zijn in informatie die we geven”. De KNOV verwijst naar de website deverloskundige.nl voor betrouwbare informatie in begrijpelijke taal. Daar is onder andere een vaccinkeuzehulp te vinden.

De achternamen van Hanan, Hanneke en Merel zijn om privacyredenen weggelaten. Hun volledige namen zijn bekend bij de redactie.

Lees ook:

Zwangeren vaker op ic door deltavariant

Artsen waarschuwden er al voor en nu blijkt het ook uit de cijfers van de afgelopen maanden: zwangere vrouwen worden ernstiger ziek door corona.

Ruim duizend meldingen van menstruatiestoornissen na coronavaccin

Bijwerkingencentrum Lareb heeft tot dusver meer dan duizend meldingen van menstruatiestoornissen na een coronavaccinatie ontvangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden