Verkiezingen

Waarom jongeren massaal naar de stembus gingen

Jonge aanhangers van Forum voor Democratie in het Westerpark in de hoofdstad tijdens een campagnebijeenkomst op de verkiezingsdag. Forum voor Democratie is een van de partijen die het goed doet onder jongeren.  Beeld ANP
Jonge aanhangers van Forum voor Democratie in het Westerpark in de hoofdstad tijdens een campagnebijeenkomst op de verkiezingsdag. Forum voor Democratie is een van de partijen die het goed doet onder jongeren.Beeld ANP

Kiezers tussen de 18 en 24 jaar kwamen massaal opdagen deze verkiezingen. Dat past in een trend, maar is ook deels te wijten aan de coronacrisis, denken jongerenorganisaties.

We zagen het bij de klimaatspijbelaars, bij de demonstraties tegen racisme, en ook bij sommige boerenprotesten: de jongeren van nu hebben een mening, en die mag gehoord worden. Dat dit zich ook vertaalt naar een hoge mate van politieke participatie, bleek woensdag. Van de jongeren tussen de 18 en 24 jaar kwam volgens onderzoeksbureau Ipsos 70 procent naar het stemhokje. Daarmee doen ze nauwelijks nog onder voor andere leeftijdsgroepen. De algemene opkomst was, zoals het er nu naar uitziet, dit jaar 79 procent.

“Spectaculair”, noemt politicoloog Roderik Rekker van de Universiteit van Amsterdam het percentage stemmende jongeren. Al past het volgens hem in een trend die al langer gaande is. Want hoewel Ipsos vier jaar geleden nog meldde dat 67 procent van de jongeren bij de Tweede Kamerverkiezingen kwam stemmen, bleek later uit het Nationaal Kiezersonderzoek dat dit percentage vermoedelijk een stuk hoger lag, ook op 76 procent. Rekker: “Daarvoor gold toen dat het de hoogste opkomst onder jongeren was die in het Nationaal Kiezersonderzoek sinds 1981 is gemeten.”

Geen ver-van-mijn-bedshow meer

Dat er een stijgende lijn te zien is in de politieke participatie van jonge kiezers komt volgens Rekker deels doordat jongeren steeds hoger zijn opgeleid. De opkomst onder hoogopgeleide jongeren is al tijden hoger dan onder lageropgeleide leeftijdsgenoten. Deels komt het ook doordat juist onderwerpen die voor jongeren belangrijk zijn een prominente plaats innemen in het politieke debat. “Denk aan klimaatverandering en racisme, maar ook bijvoorbeeld de coronamaatregelen, die jongeren heel hard raken. De tijd dat we het in de politiek alleen maar hadden over pensioenen, de zorg en belastingen en het voor jongeren een ver-van-mijn-bedshow leek, is echt wel voorbij.”

Ook jongerenorganisaties denken dat online onderwijs, de avondklok en de sluiting van de sportfaciliteiten ertoe hebben bijgedragen dat jonge kiezers zich meer dan ooit bewust zijn van het belang van de politiek. “Om de week was de minister-president op televisie. Hij sprak over zaken die een enorme invloed hebben op ons leven”, zegt bijvoorbeeld Dahran Coban, voorzitter van het Interstedelijk Studenten Overleg. “Corona heeft heel duidelijk gemaakt: ook al bemoei jij je niet met de politiek, de politiek bemoeit zich zeker wel met jou”, benadrukt ook Lara van Oostveen, bestuurslid bij de Nationale Jeugdraad.

‘Ze konden er niet omheen’

Dan is er nog een secundair effect van de coronacrisis dat mogelijk heeft bijgedragen aan de hoge mate van politieke betrokkenheid onder jongeren. Doordat politieke partijen zich noodgedwongen meer online tot de kiezer wendden, kwamen ook jonge kiezers die geen debatten kijken of kranten lezen veel meer in aanraking met de campagne, denkt Van Oostveen. “Vier jaar geleden bleek dat een deel van de jonge kiezers dat niet was gaan stemmen niet eens wist dat er verkiezingen waren”, vertelt ze. “Doordat niet alleen politieke partijen, maar ook influencers en organisaties zoals die van ons gebruikmaakten van de kanalen waar jongeren toch al te vinden zijn om verhalen over de verkiezingen te verspreiden, konden ze er dit jaar in elk geval niet omheen.”

‘Leeftijd maakt niet uit’

Opvallend genoeg waren dit jaar de kandidaat-Kamerleden ook jonger dan ooit: 11 procent van de mensen op de kieslijsten van de deelnemende partijen was onder de 30 jaar. Vier jaar geleden was dat nog 7 procent. Toch denkt Rekker niet dat die jonge kandidaten de reden zijn dat meer jonge kiezers zijn gaan stemmen: “Internationaal zie je wel dat jongeren iets vaker op een jonge lijsttrekker stemmen, maar de leeftijd maakt ze echt niet zoveel uit. Iemand als Bernie Sanders doet het ook heel goed onder jongeren, en die is hartstikke oud.”

Dat de PvdA maar liefst vijf kandidaten van onder de 30 in de toptwintig had staan, heeft ze dan ook niet geholpen jonge kiezers aan zich te binden. Juist die partij heeft, net als de andere traditionele volkspartij, het CDA, gemiddeld een oud electoraat. Rekker: “In de steekproef van Ipsos hadden PvdA en CDA zelfs een kleiner percentage kiezers onder de 34 jaar dan 50Plus”.

Correctie 21/3: Eerder stond in dit bericht vermeld dat de opkomst onder jongeren 80 procent was, en de algemene opkomst 82,6 procent. Dit is aangepast op basis van nieuwe cijfers van Ipsos.

Lees ook:

Dit zijn de vijf ingrediënten van het succes van Kaag

Met een greep naar de progressieve macht in het midden weet Sigrid Kaag D66 groot te maken. Wat verklaart haar stormachtige opkomst?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden