Rekensom

Waarom er nu meer gevaccineerden in het ziekenhuis worden opgenomen

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) tijdens een debat over het coronavirus.  Beeld ANP
Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) tijdens een debat over het coronavirus.Beeld ANP

Er liggen steeds meer coronapatiënten met een volledige vaccinatie in het ziekenhuis. Toch beschermt een vaccinatie nog heel goed tegen ziekenhuisopname. Dat kan namelijk allebei.

Johan van Heerde

Hij had geen gelijk, demissionair minister Hugo de Jonge, toen hij dinsdag op de persconferentie zei dat het overgrote deel van de coronapatiënten in ziekenhuizen niet gevaccineerd is. En vorige week had De Jonge ook geen gelijk, toen hij de situatie hier ‘in toenemende mate een epidemie van ongevaccineerden’ noemde.

Woensdagmiddag kwam het RIVM met een nieuw rapport over de vaccinatiegraad van mensen die met het coronavirus worden opgenomen in het ziekenhuis. En wat blijkt: het aandeel coronapatiënten met een volledige vaccinatie stijgt: 44 procent van de patiënten die in oktober met corona in een gewoon ziekenhuisbed belandden was gevaccineerd. In augustus was dat nog 22 procent. Op de intensive care was in oktober 30 procent van de opgenomen patiënten gevaccineerd, tegen 14 procent in augustus.

De vraag is: wat betekenen deze toenames? Zijn gevaccineerden nu minder goed beschermd tegen ziekenhuisopname? “Het antwoord is nee”, zei Jaap van Dissel, directeur van het Centrum voor Infectieziektebestrijding van het RIVM, woensdag in de Tweede Kamer. “Er is sprake van een vertekening van het beeld.” En dit beeld, zo zei hij, zien we in heel Europa, bijvoorbeeld in Ierland en Engeland.

Ziekenhuisopnames en vaccinatiestatus Beeld Bart Friso
Ziekenhuisopnames en vaccinatiestatusBeeld Bart Friso

Effectiviteit vaccin lager bij 70-plussers

Dat heeft te maken met de ‘pool’ waar deze personen uit komen, aldus Van Dissel. Het grotere aandeel gevaccineerden (dus, 44 procent, in oktober) komt domweg doordat het aantal gevaccineerden in de samenleving vele malen groter is (circa 84 procent). Dat aandeel steeg ook nog eens tussen augustus en september. Ondanks een vaccinatie kunnen mensen nog steeds besmet raken en soms ziekenhuisopname nodig hebben.

Zeker oudere mensen, waarvan bekend is dat ze iets minder goed bestand zijn tegen het virus en bij wie het vaccin na verloop van tijd iets van de werking verliest. Het RIVM heeft berekend dat mensen ouder dan 70 met een inenting in het najaar voor 87 procent beschermd waren tegen ziekenhuisopname, mochten zij geïnfecteerd raken met het coronavirus. Of te wel: niet iedere 70-plusser is volledig beschermd door de inentingen tegen het coronavirus.

Berekening efficiëntie

Aangezien het aantal besmettingen in alle leeftijdsgroepen tussen augustus en oktober enorm is toegenomen, ook onder ouderen, stijgt simpelweg ook het aandeel gevaccineerden in het ziekenhuis. Die groep is namelijk ontzettend groot. In absolute zin worden er meer 70-plussers mét inenting opgenomen in het ziekenhuis dan zonder. Maar zet je die groep opgenomen patiënten af tegen de vaccinatiegraad in die groep, dan zijn mensen die geen vaccin hebben ineens fors oververtegenwoordigd.

En zo berekent het RIVM de effectiviteit van het vaccin. Die ligt nu op 96 procent bescherming tegen ic-opname en 93 procent tegen ziekenhuisopname. Een afname van 1 procentpunt in beide categorieën.

De cijfers wijzen dus toch uit dat mensen zonder inenting veel meer kans hebben om in het ziekenhuis te belanden, want die kleine groep van de bevolking zorgt nog altijd voor een meerderheid van de opnames. En de opgenomen patiënten zijn ook nog veel jonger.

Het RIVM berekende dat ongevaccineerde coronapatiënten in het ziekenhuis bijna 20 jaar jonger zijn dan gevaccineerde. De kans om als volledig gevaccineerde persoon met het coronavirus in het ziekenhuis te worden opgenomen is zeventien keer lager dan voor een niet-gevaccineerde, blijkt uit de rekensommen.

Ook gevaccineerden betekenen druk op de zorg

Maar dat wil niet zeggen dat we nu leven in een epidemie van ongevaccineerden, zoals Hugo de Jonge beweerde, of dat het overgrote deel van de patiënten in ziekenhuizen niet gevaccineerd is.

Ook de gevaccineerde patiënten in de ziekenhuizen zorgen voor druk op de zorg, net als ongevaccineerde. Omdat het virus de afgelopen periode vrij spel kreeg in Nederland, zijn de ziekenhuisopnames hoog onder beide groepen. Deze cijfers tonen daarom vooral aan dat als op de korte termijn het doel is om de zorg te ontlasten en kwetsbaren te beschermen, de verspreiding van het virus omlaag moet. Zodat minder mensen besmet raken, gevaccineerd of niet.

Update 4/11 om 16.27 uur: In een eerdere versie van dit artikel stond een denkfout over de effectiviteit van het vaccin onder 70-plussers. Die effectiviteit was in het najaar 87 procent tegen ziekenhuisopname, berekende het RIVM.

Lees ook:

Zijn we weer in de val getrapt? Waarom het zo moeilijk is om te leren leven met het virus

Weer neemt het aantal besmettingen toe, weer stijgt de druk op de zorg en dus greep het kabinet in. Het was bekend dat het coronavirus ook met een vaccin niet zomaar te verslaan is; we moeten leren leven met de ziekte. Waarom lukt dat nog niet?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden