Proces

Waak voor tunnelvisie zoals bij Schiedammer parkmoord, waarschuwen advocaten MH17-verdachte

Sabine ten Doesschate en Boudewijn van Eijck voorafgaand aan de start van hun pleidooi. De twee advocaten staan Oleg Poelatov bij, een van de vier verdachten in het MH17-proces. Beeld ANP
Sabine ten Doesschate en Boudewijn van Eijck voorafgaand aan de start van hun pleidooi. De twee advocaten staan Oleg Poelatov bij, een van de vier verdachten in het MH17-proces.Beeld ANP

Vanwege de oorlog overwogen ze hun werk neer te leggen. Toch namen de advocaten van MH17-verdachte Poelatov uiteindelijk het woord. Niet alleen wankelt het bewijs rond de Rus, stelt het duo, het is zelfs onduidelijk welk wapen het toestel heeft doen neerstorten.

Isabel Baneke

Elf dagen lang hadden ze het woord. Terwijl in Oekraïne een regen van bommen klonk, galmden op Schiphol de stemmen van Sabine ten Doesschate en Boudewijn van Eijck. In het Justitieel Complex namen de twee advocaten het op voor Oleg Poelatov. Die Rus, de enige van de vier verdachten die zich juridisch laat vertegenwoordigen in het MH17-proces, moet van justitie levenslang de cel in. Zijn verdediging denkt daar anders over.

“Cliënt is niet degene die op de knop heeft gedrukt”, verwees Ten Doesschate naar de lancering van de Buk-raket die MH17 neerhaalde. “Niet degene die opdracht of toestemming gaf om op de knop te drukken, en niet degene van wie het wapen waarmee die raket zou zijn gelanceerd afkomstig was.” Wat haar betreft moet Poelatov dan ook worden vrijgesproken voor het neerhalen van het toestel en de moord op alle 298 inzittenden.

Advocaten: Is MH17 wel door Buk-raket neergehaald?

Opmerkelijk genoeg richtten de twee advocaten zich in hun pleidooi niet alleen op de rol die Poelatov zou hebben gespeeld bij de ramp op 17 juli 2014. Het gros van de zittingsdagen kleurden ze in met het plaatsen van vraagtekens bij de oorzaak van de crash, een strategie waarop ze sinds de start van het omvangrijke proces leunen. Al in maart 2020 vroegen de advocaten zich hardop af of er überhaupt een Buk-raket is afgeschoten.

Ook de afgelopen weken probeerden Ten Doesschate en Van Eijck het door justitie geschetste scenario open te wrikken. Zo liet het duo zich kritisch uit over de betrouwbaarheid van de anonieme getuigen ‘X48' en ‘M58’, bepleitten de advocaten dat de afgeluisterde telefoongesprekken tussen de verdachten uit hun verband zijn gerukt, en droegen zij aan dat er in 2014 tientallen Telar-lanceerinstallaties rolden door het door pro-Russische separatisten gedomineerd gebied in het oosten van Oekraïne.

Antennes, staartdeelstukken en motormantels

Maar vooral kwamen ze op de proppen met technische informatie die het verzamelde bewijs diende te verzwakken. Het ging over stabilisatievleugels en antennes, staartdeelstukken en motormantels. “Hoe kan vaststaan dat het toestel geraakt is door een Buk-raket”, vroeg Ten Doesschate de rechter. “Als geen andere mogelijkheid ooit écht is onderzocht?” Onder meer metaaldelen die gevonden zijn op de crashsite zijn enkel vergeleken met een Buk, stelde ze. Het kan niet worden uitgesloten dat ze uit andersoortige raketten afkomstig zijn.

Bij talloze details in het lijvige strafdossier wierpen de advocaten vragen op, vragen die zij veelal niet beantwoordden met tegenbewijs. Het internationale onderzoeksteam JIT heeft volgens hen fouten gemaakt, en “een klimaat gecreëerd waarin andere gedachtes over de gebeurtenissen niet meer worden aanvaard”.

Ten Doesschate: niet alles is wat het lijkt

Woensdag, tijdens het slot van het pleidooi, hekelde Ten Doesschate de tunnelvisie die de samenleving volgens haar heeft. “Willen we met zijn allen echt zo blind vertrouwen op de stelligheid van één van de procespartijen dat we niet eens meer openstaan voor andere argumenten en contra-indicaties?” Een rechtszaak is meer dan een formaliteit, benadrukte ze, en vragen en bedenkingen van de verdediging zijn noodzakelijk bij het vinden van de waarheid.

Ze noemde rechterlijke dwalingen als de strafzaken rond Lucia de B., de Puttense moordzaak en de Schiedammer parkmoord. “Ook in die zaken wees alles erop dat de verdachten in die zaak de schuldigen waren, wist iedereen het zeker. En toch was het niet zo. Daaruit moeten we lering trekken: niet alles is wat het lijkt.” Ze vroeg om ruimte voor twijfel, sprak uit te hopen dat de rechter het dossier open en onbevooroordeeld weegt.

De strafzaak gaat op 16 mei verder. Het rechtsbijstandsteam, justitie en de verdediging krijgen dan de kans om op elkaar te reageren. De rechtbank heeft de uitspraak gepland voor de tweede helft van dit jaar.

Lees ook:

Rechtbank en advocaten staan tijdens MH17-proces stil bij oorlog in Oekraïne

De oorlog in Oekraïne hing als een schaduw boven de hervatting van het proces rond het neerhalen van vlucht MH17.

Nederland versus Rusland: vier vragen over hoorzitting rond de MH17 bij het mensenrechtenhof

Naast de strafzaak in Nederland, dient er ook een zaak tussen Nederland en Rusland bij de zeventien rechters van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In Straatsburg wil Nederland de rol van Rusland bij de ramp aan de kaak stellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden