NecrologieJan Mans (1940-2021)

Vuurwerkramp Enschede tekende oud-burgemeester Jan Mans (1940-2021)

Jan Mans in 2010 als burgemeester van Maastricht. Beeld ANP
Jan Mans in 2010 als burgemeester van Maastricht.Beeld ANP

Oud-burgemeester Jan Mans is op 80-jarige leeftijd overleden. Hij werd landelijk bekend als burgemeester van Enschede tijdens de vuurwerkramp.

PvdA-politicus Jan Mans (1940) is overleden in zijn woonplaats Meerssen. Hij was (waarnemend) burgemeester van verschillende plaatsen, waaronder Kerkrade, Zaanstad en Maastricht, maar zal herinnerd worden als de burgemeester van Enschede tijdens de vuurwerkramp in 2000. Er overleden 23 mensen, 950 mensen raakten gewond. Een complete wijk was weggevaagd.

Vooral zijn crisisaanpak werd geroemd. De markante Mans – met vaak een scherp uitgesneden hoed op zijn hoofd – nam geen blad voor de mond en bleek een echte verbinder. Boven alles ging het volgens hem om de gevolgen voor de inwoners van zijn stad. Mans zag het als zijn opdracht om de wederopbouw van de wijk Roombeek in goede banen te leiden. Maar in 2005, drie jaar voor de afronding van de wijk, moest Mans tot zijn eigen verdriet met pensioen. “Ik had het graag afgemaakt”, zei Mans toen.

Mans kreeg echter ook veel kritiek. De burgemeester, die in 1994 aantrad in Enschede, werd verweten dat er anno 2000 een grote vuurwerkfabriek midden in een woonwijk lag.

Een onafhankelijke commissie oordeelde later dat het lokale bestuur onvoldoende had gedaan om de ramp te voorkomen. Ambtenaren knepen een oogje toe. Zij werden geschorst, overgeplaatst of zelfs ontslagen. Mans bleef aan, ondanks een vermeend advies van toenmalig minister Klaas de Vries om op te stappen.

De oorzaak van de ramp werd nooit achterhaald. Mans deed hierover een opvallende uitspraak in een documentaire twintig jaar na de vuuwerkramp, vorig jaar. Tussen alle tot huilen geroerde nabestaanden, die nog altijd niet weten wat er precies gebeurde, zei Mans dat het achterhalen van de oorzaak “niet het belangrijkste is”.

Versnipperde milieuhandhaving

De vuurwerkramp was voor Mans wel een wake-upcall. Hij concludeerde erna dat een ‘vergeten’ of ‘weggestopt’ rapport over een vuurwerkexplosie in 1991 in Culemborg de ramp in Enschede had kunnen voorkomen. “De ramp had niet hoeven gebeuren”, zegt Mans in een documentaire over de vuurwerkramp die toevallig komende vrijdag wordt uitgezonden op NPO2.

Mans verdiepte zich in handhavingsvraagstukken en schreef het rapport De tijd is rijp, waarin hij de vloer aanveegt met de compleet versnipperde milieuhandhaving in Nederland. De brand bij Chemie-Pack in Moerdijk (2011) bewees het gelijk van zijn rapport. Symbolisch: Mans werd na de ramp waarnemend burgemeester van Moerdijk en zodoende verantwoordelijk voor de afhandeling ervan.

Later was Mans nog waarnemend burgemeester in Gouda en informateur in de Limburgse gemeente Meerssen, zijn woonplaats. Daar overleed hij donderdag. Mans werd 80 jaar.

Lees ook:

Twintig jaar na de vuurwerkramp in Enschede zijn Jos en Herman vooral blij dat ze leven

In de herinnering van Jos en Herman Weegerink leek het die zaterdag wel zomer, in de straten van hun Enschedese wijk Roombeek. Vandaag precies twintig jaar geleden spetterden de kinderen in de opblaasbare badjes en gingen even na drieën de eerste flesjes gekoeld Grolsch van de beugel. Een half uur later ontplofte er 177 ton vuurwerk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden