Misdaad

Vrouwelijke moordenaars zijn nog steeds de uitzondering

Mensen leggen bloemen bij de winkel van de 29-jarige Ichelle, die deze week na een vermissing dood werd gevonden. 
 Beeld Arie Kievit
Mensen leggen bloemen bij de winkel van de 29-jarige Ichelle, die deze week na een vermissing dood werd gevonden.Beeld Arie Kievit

De zaak in Oostburg, waarbij de 29-jarige Ichelle deze week dood werd aangetroffen, valt op omdat een vrouw verdacht wordt van het ombrengen van een andere vrouw. Dat is zeldzaam, blijkt uit cijfers over dit soort zaken.

Kristel van Teeffelen

Een man die iemand doodt in een explosie van agressie, tegenover een vrouwelijke moordenaar die sluw en planmatig te werk gaat. Het is makkelijk om in dit verhaal over vrouwelijke moordverdachten te vervallen in clichés over mannen en vrouwen.

Zoals bij veel clichés geldt: er zit een kern van waarheid in, maar het is zeker niet het hele verhaal. Zo zijn gifmoorden, wat vraagt om enige planmatigheid, een vrouwenaangelegenheid, zegt Marieke Liem, hoogleraar sociale veerkracht en veiligheid in Leiden. Ook is het zo dat mannen vaker wapens en fysiek geweld als slaan en schoppen gebruiken bij hun daad, tegenover vrouwen die minder gewelddadig te werk gaan via zoiets als verstikking.

Een impulsief delict

Maar wat bijvoorbeeld niet klopt is het beeld dat vrouwen die overgaan tot doden geraffineerder zijn dan mannen, zegt Liem op basis van de moord- en doodslagmonitor die ze bijhoudt. “Dat impliceert dat vrouwen vaker met voorbedachten rade handelen. Maar dat is niet zo. Fataal geweld blijft in de meeste gevallen een impulsief delict, dat geldt voor zowel mannelijke als vrouwelijk daders.”

Wat er precies is gebeurd in het het Zeeuwse dorp Oostburg, waar een 44-jarige vrouw vastzit op verdenking van het ombrengen van de 29-jarige Ichelle, is nog niet bekend. Ook is de vrouw verdachte en nog niet veroordeeld. Toch valt de zaak op tussen de ongeveer 120 moord- en doodslagzaken die Nederland jaarlijks telt. Het is nu eenmaal meestal geen vrouw die voor dit soort misdrijven wordt opgepakt.

Volgens Liem zijn er gemiddeld zo’n tien zaken per jaar waarin een vrouw de hoofdaanstichter van fataal geweld is, omdat ze de daad zelf uitvoerde, of omdat ze er opdracht toe gaf. Dat zowel dader als slachtoffer vrouw is in een zaak zich die buiten het gezin afspeelt, is helemaal zeldzaam. Sowieso doden de meeste vrouwen binnenshuis. Slachtoffers zijn hun partner, kind of – minder vaak – ouders.

Je ziet bij beide veel wanhoop

Wat Hieke Jans, auteur van het boek Nederlandse moordwijven, opvalt, is dat met name bij de moorden in die familiecontext mannelijke en vrouwelijke daders eigenlijk niet zo van elkaar verschillen. “Je hebt natuurlijk altijd uitzonderingen, maar je ziet bij beide veel wanhoop. Er spelen meestal een hoop problemen, financieel, psychisch of met verslavingen. Al is er bij partnerdoding ook een duidelijk verschil. Mannen doden hun vrouw omdat zij uit de relatie wil stappen en vrouwen juist omdat ze van de man af willen.”

Waar het echt uit elkaar loopt is bij liquidaties. Vrouwen zijn daar vrijwel nooit bij betrokken, constateert Jans. Voor zover we weten, voegt ze eraan toe. “Ik denk dat we nog wel een blinde vlek hebben. Gewoon omdat de maatschappij nog steeds niet verwacht dat vrouwen tot moorden in staat zijn.”

Vrouwen die doden krijgen meer mededogen dan mannen, zegt ook Liem. Zo vallen de straffen over het algemeen lager uit. “Ik denk dat ook daarbij stereotypes een rol spelen. Men veronderstelt: een vrouw die zoiets doet, daar moet wel iets mis mee zijn, die moet geholpen worden en behandeld. Dat lijkt door te werken in de rechtszaal.”

Lees ook:

Wat weet de mysterieuze nieuwkomer van de dood van Ichelle (29)?

Is de eigenares van de spirituele winkel in Oostburg verantwoordelijk voor de dood van de 29-jarige naaiatelierhoudster 10 meter verderop? De ontwikkelingen in de moordzaak rond Ichelle van de Velde bezorgen het Zeeuws-Vlaamse stadje verdriet én rillingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden