Donor Detective Ivo van Halen. Hij helpt (inmiddels volwassen) donorkinderen die geboren zijn uit een anonieme donor.

InterviewDonorkinderen

Vrijwel geen enkele spermadonor ontsnapt aan de speurzin van donordetective Ivo

Donor Detective Ivo van Halen. Hij helpt (inmiddels volwassen) donorkinderen die geboren zijn uit een anonieme donor.Beeld Reyer Boxem

‘Donor Detectives’ helpen donorkinderen erachter te komen wie hun verwekker is. Met succes: 175 vaders werden al gevonden.

Cindy Cloin

Anoniem blijven als spermadonor blijkt een illusie. De ‘Donor Detectives’, vrijwilligers van stichting Donorkind, zijn zeer succesvol in hun speurtocht naar spermadonoren. In de afgelopen vijf jaar vonden de Donor Detectives om en nabij de 175 vaders van duizenden kinderen die verwekt werden met donorzaad. Zij doen dat via DNA-databanken en stamboomonderzoek, samen met het (volwassen) donorkind.

De mannen doneerden het zaad anoniem, namelijk voor 2004. Daarna is bij wet geregeld dat de gegevens over de donor voortaan geregistreerd moeten worden, zodat het donorkind die informatie kan opvragen. “Vroeger was het een gegeven. Als je zaad doneerde, dan bleef je anoniem”, zegt Ivo van Halen, een van de Donor Detectives. “Het was niet altijd een bewuste keuze. Ze hoorden niet of hun sperma was gebruikt en of er nakomelingen werden geboren. En zeker niet hoeveel.”

Bekend en berucht zijn inmiddels de verhalen van vruchtbaarheidsartsen die zelf spermadonor waren. Bij de stichting Donor Kind zijn tien van zulke artsen bekend. De namen van vijf van hen kwamen al in de publiciteit, de namen van de overige vijf spermadonerende artsen maakt de stichting niet bekend. Het is aan het donorkind zelf om de privacy hierover te doorbreken, vindt het stichtingsbestuur.

Kinderwens vervullen

Maar deze artsen zijn uiteraard niet de enigen die doneerden. “Mannen besloten om verschillende redenen om spermadonor te worden”, zegt Van Halen. “Ze wilden anderen helpen om hun kinderwens te vervullen, maar ze stonden er niet bij stil dat ze dus mogelijk heel wat kinderen verwekten.”

Van Halen is zelf ook een donorkind. Dat hoorde hij toen hij 29 jaar was. “Mijn vader is onvruchtbaar en daarom hebben mijn ouders gebruikgemaakt van een donor. Ze wilden het ooit wel aan mij en mijn broer vertellen, maar wanneer? Dat vonden ze lastig. Toen mijn moeder overleed durfde mijn vader niet meer. Want dan zouden we geen moeder én geen vader meer hebben. Hij heeft daar regelmatig wakker van gelegen.”

Voor Van Halen veranderde er echter niets na de boodschap. “Mijn vader bleef mijn vader. Ik werd pas nieuwsgierig toen ik op televisie een programma zag over donorkinderen en daar mensen zag zitten die op mij leken en hetzelfde bewogen. Een bizarre ervaring.” Hij besloot contact op te nemen met Stichting Donorkind. “De vrouw aan de telefoon bleek achteraf mijn halfzus te zijn. Onze donorvader had zichzelf gemeld bij de databanken. Inmiddels zijn tientallen nakomelingen bekend van mijn donorvader.”

Aan een stamboom bouwen

Als een kind van een al eerder gevonden donor zich meldt, is de zoektocht zo opgelost. Maar het gaat niet bij iedereen zo makkelijk als het bij hemzelf ging, weet Van Halen inmiddels. Hij besloot andere donorkinderen te gaan helpen. Want als Donor Detective is het diep spitten af en toe. Als een donorkind zich meldt, laat die eerst een DNA-test doen. De uitslag wordt in grote internationale DNA-databanken, zoals MyHeritage, vergeleken met daarin al eerder opgenomen DNA-profielen. Daarbij komen alle verre verwantschappen naar boven, tot zo’n tien generaties terug. Dat levert soms wel een paar duizend matches op, die lang niet allemaal bruikbaar zijn.

Ivo van Halen: ‘Het wordt pas concreet als je een betovergrootouder met iemand in de database deelt'. Beeld Reyer Boxem
Ivo van Halen: ‘Het wordt pas concreet als je een betovergrootouder met iemand in de database deelt'.Beeld Reyer Boxem

“Het wordt pas concreet als je een betovergrootouder met iemand in de database deelt. Dan kun je verder aan een stamboom gaan bouwen. Het is een speurtocht in de archieven naar verwanten dichterbij om zo de puzzel compleet te krijgen”, zegt Van Halen.

Meer recente gegevens zijn vaak moeilijker te vinden vanwege privacywetgeving, maar je kunt veel verwanten van dezelfde overgrootouders terugvinden via overlijdensadvertenties, huwelijksaktes of informatie op sociale media. “Uiteindelijk blijven soms maar één of twee mannen over met de juiste leeftijd en de juiste woonplaats. Want veel mannen doneerden in de buurt.”

In de loop van de jaren is de zoektocht iets makkelijker geworden. “De DNA-database is gegroeid en we weten ook meer over de klinieken. Zo is er een kliniek die veel donoren wist te vinden bij een duikvereniging. Een andere kliniek gebruikte alleen donoren die zelf een gezin en kinderen hadden. Je ontdekt patronen die je weer kunt gebruiken bij een volgende zoektocht.”

‘De meeste donoren hebben er geen moeite mee’

Van Halen vindt het niet ingewikkeld of onethisch om donoren die kozen voor anonieme donatie te confronteren met hun kind(eren). “Het is een behoefte en grondrecht voor donorkinderen om te weten van wie ze afstammen. Zij hebben niet gevraagd om een anonieme donor, een onbekende vader. Ze hebben misschien vragen over hun medische achtergrond of ze zijn gewoon benieuwd.”

Maar is het niet schrikken wanneer er opeens iemand aan de deur staat die zegt: ‘Hoi, ik ben jouw kind’? “Dat valt mee. We laten het aan het donorkind hoe die contact zoekt. De één gaat langs, de ander stuurt een brief. Zo’n 90 procent van de donoren die wij opsporen, heeft er geen moeite mee. Een kleine minderheid wil anoniem blijven of laat niets meer horen.”

Zelf ontmoette Van Halen zijn donorvader meerdere keren en met een paar halfbroers en -zussen heeft hij goed contact. “Dat is best leuk. Je zit tegenover iemand waarin je jezelf herkent. En ik heb bepaalde eigenschappen van mezelf beter leren begrijpen.”

Lees ook:

Lex erkent donorkind één, maar donorkind twéé dan?

Donorvader Lex van Wietingen vond twee donorkinderen terug. Nu gaat hij een stap verder: hij wil ze erkennen. Maar dat heeft nogal wat haken en ogen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden