MH17

Vrijlating Oekraïense MH17-verdachte wijst op stroeve samenwerking in internationaal onderzoek

Onderdeel van de BUK raket die MH17 neerhaalde tijdens een persbijeenkomst van het Joint Investigation Team, dat onderzoek doet naar de ramp. Beeld ANP

Het Openbaar Ministerie wilde dat Oekraïne Vladimir Tsemach langer vasthield vanwege zijn mogelijke rol bij het neerhalen van vlucht MH17. Nu een rechtbank in Kiev zijn voorarrest opheft, bestaat de vrees dat hij naar Rusland vertrekt. 

Het strafrechtelijk onderzoek naar MH17 heeft met een tegenslag te maken. Een Oekraïense rechter besloot gisteren dat Vladimir Tsemach, mogelijk een betrokkene bij de vliegramp, op vrije voeten komt. Hij is nog wel verdachte van deelname aan de oorlog in het land als strijder bij de separatisten, maar mogelijke vervolging daarvoor mag hij buiten de gevangenis afwachten. Ondertussen probeert Rusland hem als onderdeel van een gevangenenruil uit Oekraïne weg te krijgen.

In juni ontvoerden Oekraïense commando’s Tsemach uit het gebied van de separatisten. De vrees is dan ook dat hij van zijn vrijheid gebruikmaakt om daarnaar terug te vluchten, en zo niet meer bereikbaar is voor het strafrechtelijk onderzoek naar MH17.

De vrijlating wijst erop dat de samenwerking in het internationale onderzoeksteam JIT stroef verloopt. Eerder deze week lekte via Oekraïense media een brief uit die officier van justitie Fred Westerbeke aan zijn collega in Kiev stuurde. Westerbeke verzoekt daarin om Tsemach niet vrij te laten, aangezien het OM hem sinds kort als verdachte in de MH17-zaak ziet. Tegelijk zegt het OM ‘niet in de positie te zijn’ om recente informatie te delen die tot die conclusie leidt. Naar buiten toe proberen Nederland, Oekraïne en Australië juist altijd eenheid uit te stralen.

Politiek gevoelig

De hele zaak ligt politiek uiterst gevoelig. Minister van justitie en veiligheid Ferd Grapperhaus schreef gisteren in een kort briefje aan de Tweede Kamer dat “het mij op dit moment niet vrij staat verdere mededelingen te doen over de betrokkenheid van de regering” bij de lobby die het OM in Kiev voert.

De Kamerleden Sjoerd Sjoerdsma (D66) en Chris van Dam (CDA) hebben hierna het kabinet schriftelijk verzocht om aan de Oekraïense regering te vragen Tsemach weer in hechtenis te nemen.

Mogelijk spelen er voor Oekraïne ondertussen andere belangen. President Zelenski heeft kiezers beloofd een gevangenenruil met Rusland te regelen. Zijn Russische collega Poetin zei gisteren dat de gesprekken daarover zich in de afrondende fase bevinden. Ondertussen werden Oekraïense gevangenen uit diverse delen van Rusland naar Moskou overgebracht. Een door Oekraïne vastgehouden Russische journalist is inmiddels ook op borgtocht vrijgelaten. De regering in Kiev wil onder meer 24 marinemensen terughebben die in november 2018 op zee door Rusland gevangen werden genomen. Rusland is dan weer geïnteresseerd in Tsemach.

Die belangstelling voor Tsemach is opvallend, omdat hij Oekraïens staatsburger is. Maar Tsemach speelde wel een rol in de door Rusland gesteunde en geleide separatisten­gebieden in het oosten van Oekraïne. Hij leidde een luchtverdedigingseenheid in de regio waar de MH17 uit de lucht is geschoten, vermoedelijk door een andere eenheid van het Russische leger. Later doken videobeelden op waarin Tsemach spreekt over wat er op de dag van de vliegramp is gebeurd, maar waarop cruciale geluidsfragmenten zijn weggelaten. Mogelijk weet Tsemach dan ook meer over de Russische Buk-raket, of speelde hij een rol bij de aan- en afvoer van het wapensysteem. Dat het OM hem recentelijk niet alleen als getuige maar ook als verdachte aanmerkte, duidt op dat laatste.

Lees ook: 

Gevangenenruil Oekraïne en Rusland aanstaande: detente of theater?

Rusland en Oekraïne staan op het punt om tientallen gevangenen uit te wisselen. Volgens verschillende media zou de ruil vrijdag al plaatsvinden, maar dit werd ontkend door de Oekraïense veiligheidsdienst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden