Directeur Diny Flierman van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang. Soraya op de achtergrond.

internationale vrouwendag

Vrijheid? Niet in een dwanghuwelijk. Soraya moest van haar vader een ‘goede man’ trouwen

Directeur Diny Flierman van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang. Soraya op de achtergrond. Beeld Phil Nijhuis

Jaarlijks mogen honderden jonge mannen en vrouwen in Nederland hun geliefde niet zelf kiezen. Op internationale vrouwendag, met als thema ‘vrijheid’, vragen hulpverleners aandacht voor hun verhalen. 

Als tiener was Soraya fan van Madonna en verliefd op George Michael. Dus toen haar ouders haar, nu zo’n dertig jaar geleden, te kennen gaven dat ze op haar achttiende wel getrouwd moest zijn met een ‘goede man’, vond ze dat ‘nergens op slaan’. “Ik dacht echt: wat gebeurt hier?”, zegt de nu 45-jarige vrouw. “Ik was daar helemaal niet mee bezig.”

Maar in haar Hindoestaans-Surinaamse familie gaan aanzien, respect en geld boven alles en dus was haar partnerkeuze niet aan Soraya. “Ik heb toen wel gezegd dat ik van huis weg zou lopen als ik moest trouwen”, vertelt ze. Voorzichtig lachend: “Ik voelde me gesterkt door de Kindertelefoon.” Maar de druk om te trouwen hield aan, het meisje werd onder de aandacht gebracht bij Hindoestaanse jongemannen. “Dan ging ik heel erg onbeleefd doen. Mijn rug naar ze toedraaien en nergens op reageren.”

Bijna vermoord

Op haar zeventiende kreeg Soraya verkering met een Antilliaanse jongen. “Dat was wel het ergste wat ik kon doen”, zegt ze. “Toen mijn ouders daar achter kwamen heeft mijn vader me bijna vermoord. Hij kwam met een groot mes op me af, ik moest vluchten naar mijn kamer. Ik realiseerde me dat geen gezichtsverlies lijden voor hem belangrijker was dan het geluk van zijn dochter.”

Tekst gaat verder onder de video

Soraya is niet de enige die niet vrij was in een partnerkeuze. “Dit is een herkenbaar verhaal”, zegt Diny Flierman van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating. Hoeveel mannen en vrouwen het overkomt weet niemand precies, maar schattingen gaan ervan uit dat ieder jaar tussen de driehonderd en achthonderd Nederlanders worden gedwongen tot een huwelijk. Een deel van die groep – veelal kinderen en jongvolwassenen – moet in het buitenland trouwen en wordt achtergelaten zonder paspoort, geld of telefoon. Vrouwen worden vaker dan mannen gedwongen tot een huwelijk.

“Dit gebeurt in allerlei gemeenschappen”, zegt Flierman. “Hindoestaanse, Turkse en Marokkaanse, maar ook orthodox-christelijke en bij de Roma.” Soms gaat het om eer, soms om traditie of geld , vaak om een combinatie van die factoren. “We zien het ook bij lhbti’ers: homoseksuele mannen die worden gedwongen met een vrouw te trouwen.”

Achterlating in het buitenland

Flierman en haar collega’s zien lang niet alle gevallen van huwelijksdwang en achterlating, al neemt het aantal zaken dat het knooppunt onder ogen krijgt toe. In 2015 ging het nog om 24 mensen, vorig jaar al om 56. Andere organisaties vroegen het expertisecentrum 234 keer om advies, omdat ze vreesden dat iemand in het buitenland zou worden achtergelaten, vanwege informele huwelijken, dwang of huiselijk geweld dat samenhangt met partnerkeuze. Samen met Buitenlandse Zaken helpt het kenniscentrum slachtoffers die terug willen naar Nederland.

Soraya bleef haar vriend stiekem zien, tot haar vader ook daar achter kwam. Op haar 23ste kon ze dankzij de huisarts haar ouderlijk huis veilig verlaten. “Mijn verkering ging uit en sindsdien ben ik alleen.” Tot op de dag van vandaag heeft ze geen contact met haar familie. Nog altijd vreest ze hen, dat is ook de reden dat ze niet met haar echte naam in de krant wil. “Als ik de familie weer te schande maak, is mijn leven in gevaar”, zegt ze.

Hoge prijs voor vrijheid

Ze heeft een hoge prijs betaald voor haar vrijheid. Een prijs die niet iedereen bereid is te betalen, zegt Flierman. “Als we in gesprekken met slachtoffers de verschillende mogelijkheden bespreken en een daarvan is dat jij je familie wellicht nooit meer ziet, dan stemmen mensen soms toch in met een huwelijk.” Soraya knikt terwijl Flierman vertelt.

“Maar weinig vrouwen lukt wat Soraya is gelukt”, zegt Flierman. Zondag is het internationale vrouwendag, dit jaar met als thema ‘vrijheid’. “Maar vrijheid is niet vanzelfsprekend”, wil ze maar zeggen. “Wat dit betreft moet er nog veel gebeuren.”

De echte naam van Soraya is bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Fatima werd uitgehuwelijkt: ‘Mijn vader ging zonder mij terug naar Nederland’

Honderden kinderen worden jaarlijks achtergelaten in het buitenland of uitgehuwelijkt. De campagne ‘Wacht niet tot het te laat is’ roept klasgenoten op het te melden als ze vermoeden dat iemand niet terugkeert van vakantie. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden