Stikstof

Vrezen boeren terecht dat ze moeten wijken voor woningen?

Boerenprotest in Stroe. Beeld Koen Verheijden
Boerenprotest in Stroe.Beeld Koen Verheijden

Boeren vermoeden dat de overheid de stikstofcrisis heimelijk gebruikt om landbouwgrond vrij te maken voor nieuwe woningen. Maar die angst is ongegrond.

Rick van de Lustgraaf

De whatsappgroep van tientallen boeren in de gemeente Barneveld ontplofte donderdag met boze berichtjes. De provincie Gelderland publiceerde toen namelijk verschillende scenario’s om de woningnood aan te pakken. Volgens een daarvan komen er 25.000 nieuwe woningen in de omgeving Stroe. Het dorp dat een dag eerder nog massaal werd bezocht door protesterende boeren, die vrezen dat hun landbouwbedrijf moet verdwijnen vanwege de stikstofplannen van het Kabinet.

De provincie, die overspoeld werd met reacties van woedende boeren, heeft het mogelijke plan alweer van tafel geveegd. ‘De timing waarop de scenario’s naar buiten zijn gebracht is zeer ongelukkig’, luidde de verklaring een dag later. Ook de gemeente Barneveld reageerde ‘nogal heftig’, zegt een woordvoerder. “We trekken het boetekleed aan voor de ontstane onrust. Dat is het laatste wat we willen.” Daarom gaat dit woningbouwplan definitief niet door, bevestigt de woordvoerder. “Maar we zitten natuurlijk wel met een probleem. Er moet nog veel gebeuren om de woningnood op te lossen.”

Een politieagent overziet het boerenprotest in Stroe. Beeld ANP
Een politieagent overziet het boerenprotest in Stroe.Beeld ANP

De bedoelingen achter het stikstofplan

De situatie bevestigt boeren in hun grote schrikbeeld: dat op hun landbouwgrond straks nieuwe woonwijken herrijzen. Daar waarschuwden boeren vanaf het podium op het grote protest in Stroe beurtelings voor. De boeren trokken de bedoelingen achter het stikstofplan van het Kabinet in twijfel. ‘Als veehouders onteigend worden vanwege stikstof, komt dat de overheid ook wel goed uit. Dan kunnen ze er woningen plaatsen’, klonk het. ‘Wees dan tenminste eerlijk.’

Maar wat betreft stikstofuitstoot gaat de vergelijking tussen landbouw en woningbouw mank. De bouw zelf zal vanwege de aanwezigheid van machines en voertuigen voor uitstoot zorgen, maar eenmaal gebouwd nauwelijks meer in vergelijking met de landbouw, zegt hoogleraar stikstof Jan Willem Erisman. Waar de landbouwsector 46 procent aandeel heeft in de uitstoot, zit de bouwsector op nog geen 1 procent. Dus heeft woningbouw weinig of geen invloed op de stikstofplannen van het kabinet.

Dan resteert nog wel het sentiment. Als provincies erin slagen om de stikstofuitstoot te reduceren en er weer bouwvergunningen uitgegeven mogen worden, kunnen nieuwe woningbouwplannen op hevig boerenverzet rekenen, blijkt uit het voorbeeld in Gelderland. De provincie zet daarom vast een streep door mogelijke bouwplannen in een landbouwrijke omgeving als Stroe, hoewel het nog niet is gezegd dat er helemaal geen nieuw huis komt.

‘Volstrekt onzin’

In gebieden waar veehouderijen zich dicht bij natuurgebieden bevinden en mogelijk moeten sluiten als gevolg van de landelijke stikstofplannen, is het vrijwel uitgesloten dat er woningen voor in de plaats komen, reageert de provincie Noord-Brabant. “Simpelweg omdat woningen daar worden gebouwd waar het logisch is: dicht bij andere woonwijken in de buurt van voorzieningen”, verklaart een woordvoerder. De suggestie dat de woningnood een grote veroorzaker is van de stikstofcrisis, doet hij af als ‘volstrekt onzin’.

Dat zegt ook de provincie Noord-Holland, die vooral benadrukt de boeren te willen behouden. Mede vanwege het geringe aantal intensieve veehouderijen liggen er in de provincie kansen om de sector te verduurzamen, legt gedeputeerde Ilse Zaal uit op de website. Bijvoorbeeld door kringlooplandbouw te creëren, waarbij boeren zelfvoorzienend worden en daardoor onder de maximum toegestane hoeveelheid stikstofuitstoot blijven. De provincie Zuid-Holland is duidelijk: ‘Er zijn geen woningbouwplannen in gebieden waar veehouderijen mogelijk de gevolgen ondervinden van het stikstofbeleid. Die twee vraagstukken staan los van elkaar.’

Trekkers op de snelweg A1.  Beeld ANP
Trekkers op de snelweg A1.Beeld ANP

Lees ook:

Dreigt op het platteland een kaalslag? De feiten en cijfers

Boeren protesteren massaal tegen de kabinetsvoorstellen om de uitstoot van stikstof terug te dringen. De boerensector staat op omvallen, zeggen zij, en op het platteland dreigt een kaalslag. Klopt dat? Zes stellingen.

Na drie jaar stikstofcrisis zit Nederland nog altijd op slot. Wie doorbreekt de impasse?

De stikstofcrisis was eind mei precies drie jaar oud. Voor de natuur is er in die tijd weinig verbeterd. Terwijl het verlenen van bijvoorbeeld bouwvergunningen alleen maar moeizamer lijkt te gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden