Buitenlandse inmenging

Vrees dat invloed Marokko toeneemt door komst van Cultureel Centrum in Nederland

Het pand aan de Plantage Middenlaan in Amsterdam waar het Marokkaans Cultureel Centrum moet komen.  Beeld Joris van Gennip
Het pand aan de Plantage Middenlaan in Amsterdam waar het Marokkaans Cultureel Centrum moet komen.Beeld Joris van Gennip

Marokko opent een cultuurhuis in Amsterdam dat Marokkaanse Nederlanders met elkaar en het land moet verbinden. Marokkaans-Nederlandse organisaties en Kamerleden vrezen dat het vooral een poging is de invloedssfeer van Rabat te vergroten.

Gatool Katawazi

In het centrum van Amsterdam staat op de Plantage Middenlaan al jarenlang een groot pand leeg. Achter de gouden deuren is het nu nog stil, maar daar lijkt verandering in te komen. Marokko gaat in dit gebouw het eerste Marokkaanse culturele centrum in Nederland openen. Terwijl het kabinet Marokko steunt, maken Marokkaanse Nederlanders en de Tweede Kamer zich druk: dit centrum lijkt ideaal voor de lange arm van Rabat.

In het Marokkaans Cultureel Centrum zullen activiteiten worden georganiseerd voor Marokkaanse Nederlanders, zoals diners, feestjes en bijeenkomsten. Het doel: Marokkaanse Nederlanders met elkaar én met het land Marokko verbinden. Het is nog niet duidelijk wanneer het centrum wordt geopend, maar het pand is na een lange verbouwing gereed voor gebruik.

Soft power-beleid

Laila Ezzeroili, lid van de Alliantie tegen buitenlandse inmenging, vreest dat de vrijheid van Marokkaanse Nederlanders wordt aangetast door het centrum. “Marokko, waar kunstenaars, schrijvers en journalisten worden vervolgd, spaart kosten noch moeite en oefent politieke druk uit om een cultureel centrum in Amsterdam te vestigen.” Dat past volgens haar perfect in het soft power-beleid van Marokko. “Spionage, intimidatie en beïnvloeding van de diaspora in Nederland via onder meer moskeeën wordt al jarenlang gedaan.”

Abdou Menebhi van mensenrechtenorganisatie Emcemo legt uit dat Marokko de diaspora al controleert. “Activisten worden gebeld door anonieme nummers of krijgen berichten via Facebook met bedreigingen. Het is pure intimidatie om ervoor te zorgen dat ze stoppen met hun activisme. Als ze niet opnemen, wordt hun familie in Marokko lastiggevallen”, zegt Menebhi. Naar Marokko reizen is voor veel activisten ook geen optie, omdat ze het gevaar lopen opgepakt te worden. Iedereen die kritiek heeft op de Marokkaanse koning of staat wordt zo de mond gesnoerd.

Volgens Habib el Kaddouri van het Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders is cultuur bij uitstek de manier voor Marokko om de eigen diaspora te sturen. “Bijvoorbeeld via dit soort cultuurhuizen.” Zo kan Marokko invloed uitoefenen op een deel van de Europese bevolking. “Het wordt omlijst door culturele activiteiten, maar uiteindelijk wordt het vaak gebruikt als instrument om de diaspora te betrekken bij de politieke agenda van Rabat.”

Deal tussen Nederland en Marokko

Het plan voor een Marokkaans centrum is niet nieuw. Het Koninkrijk van Marokko kocht het pand in 2011 van de Universiteit van Amsterdam voor 2,2 miljoen euro en heeft er sindsdien niets mee gedaan. Krakers wisten het pand in 2013 te bezetten. Ook Marokkaanse-Nederlanders deden mee, door onvrede over de bemoeienis van de Marokkaanse overheid met de Marokkaanse diaspora in Nederland.

Het plan kreeg nieuw leven nadat het kabinet in 2022 had toegezegd het centrum te steunen in de deal met Marokko. In ruil daarvoor kan Nederland Marokkaanse uitgeprocedeerde asielzoekers terugsturen naar Marokko. Ook belooft Nederland in het Actieplan Nederland-Marokko zich ‘niet te mengen in binnenlandse aangelegenheden’.

Kamervragen

Minister van buitenlandse zaken Wopke Hoekstra maakte het Actieplan pas na aandringen van de Kamer openbaar. Kamerleden willen opheldering en stellen in totaal 77 schriftelijke vragen, waarvan er veertien over het culturele centrum gaan. Ze vragen bijvoorbeeld hoe de minister voorkomt dat het centrum wordt ingezet als lange arm, en willen weten of Nederland meebetaalt aan het centrum. El Kaddouri is blij dat Kamerleden kritische vragen stellen. “Van Marokko zijn we dit soort dingen gewend, maar het is schandalig dat Nederland dit centrum actief steunt.”

In een reactie laat de woordvoerder van minister Hoekstra aan Trouw weten dat er op dit moment geen concrete aanleiding is voor zorgen over ongewenste buitenlandse inmenging via het centrum. “Als die aanleiding er wel is, grijpen we in.” De woordvoerder vult aan dat het kabinet niet van plan is financieel bij te dragen.

Gemeente Amsterdam niet betrokken

Een woordvoerder van burgemeester Halsema van Amsterdam zegt dat zij haar verbazing heeft uitgesproken bij de minister over het feit dat het centrum onderdeel is van een migratiedeal. “Voor Amsterdam is het van groot belang dat activiteiten binnen de grenzen van de wet plaatsvinden en op geen enkele wijze de vrijheid van Amsterdammers aantasten. We delen de zorgen van Kamerleden en een aantal Marokkaanse Nederlanders.”

Drie weken geleden kwam Marokko nog in opspraak. Het Europese Parlement bespreekt voor het eerst in meer dan 25 jaar een resolutie over de mensenrechtensituatie in Marokko. Mensenrechten staan volgens het Parlement onder druk, omdat steeds vaker journalisten en activisten worden opgepakt. Eerder werden dergelijke resoluties over Marokko in Europa altijd geweerd, tot in december 2022 bekend werd dat Marokko Europarlementariërs omkocht.

Niet het eerste cultureel centrum

Amsterdam is niet de eerste stad waar Marokko een cultureel centrum opricht. Ook in Frankrijk, Canada, de VS en België zijn Marokkaanse cultuurhuizen opgericht. Volgens Abdou Menebhi van mensenrechtenorganisatie Emcemo is het cultuurcentrum in België inmiddels gesloten na aanhoudende kritiek vanuit de Belgisch-Marokkaanse gemeenschap.

Lees ook:

Omkoopschandaal binnen de EU groeit, ook Marokko kocht politici

Niet alleen Qatar, maar ook Marokko heeft invloed willen kopen in het Europees Parlement. Dat heeft de eerste verdachte in het omkopingsschandaal die bekende, verteld.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden