Schadevergoeding

Voormalige dwangarbeiders bij de Zusters van de Goede Herder dagvaarden de overheid

Naaiatelier van de Zusters van de Goede Herder, eind jaren veertig.Beeld Fotostudio Smit

Negentien slachtoffers van dwangarbeid en uitbuiting door de Zusters van de Goede Herder zullen de Nederlandse staat dagvaarden voor zijn rol in de opsluiting. Dat liet advocaat Liesbeth Zegveld weten, nadat duidelijk was geworden dat minister Sander Dekker van rechtsbescherming niet bereid is de eerder toegezegde vergoeding van 5000 euro te verhogen. 

Dekker liet dat weten in de Jaarbeurs in Utrecht, waar dinsdag zo’n tachtig slachtoffers bijeen waren op uitnodiging van zijn ministerie. Ze kregen daar excuses en erkenning van het leed dat hen is aangedaan.

Tussen 1860 en 1978 werden zeker 15.000 meisjes en vrouwen door de overheid geplaatst bij de Zusters van de Goede Herder. Ze moesten daar onbetaalde dwangarbeid verrichten in een hard kloosterregime. Vorig jaar deed een commissie in opdracht van het ministerie onderzoek naar de zaak. Die stelde vast dat de meisjes en vrouwen nul privacy en vrijheid hadden bij de nonnen, vaak wrede straffen kregen en dat er sprake was van ‘een schrijnend gebrek aan persoonlijke en liefdevolle aandacht’.

Aan alle kanten gepakt

Een aantal van de slachtoffers vindt de schadevergoeding te laag voor het leed wat hen is aangedaan. Volgens advocaat Liesbeth Zegveld, die namens negentien van deze vrouwen procedeert, valt het bedrag in het niet bij de wijze waarop hun rechten zijn geschonden. “Deze vrouwen zijn niet alleen opgesloten en aan alle kanten gepakt. Er werd ook aan hen verdiend – als je even rekent, ging dat bij iemand die er drie jaar zat al snel om 7000 euro. Zonder inflatie.” 

Ook het gegeven dat elk slachtoffer hetzelfde bedrag krijgt is niet rechtvaardig, zegt Zegveld. “De een heeft er zes maanden gezeten, de ander zes jaar. Dan heb je toch echt een verschil in schade die je hebt opgelopen.”

Er loopt ook een zaak tegen de congregatie, maar de staat is medeplichtig, stelt Zegveld. “Die heeft meisjes daar geplaatst via de kinderrechter, zonder hen zelf te horen. In feite kregen ze een straf, want ze gingen naar een gevangenis. En niemand keek meer naar ze om. De staat moet hebben geweten dat er dwangarbeid aan de orde was. Dat stond gewoon in de statuten van de congregatie.”

Geen schadevergoeding, maar een tegemoetkoming

De onvrede over de hoogte van de schadevergoeding is voor de minister geen reden die te heroverwegen, zegt hij na afloop van de bijeenkomst. Formeel gaat het ook niet om een schadevergoeding, maar om een ‘tegemoetkoming’, die dient als blijk van erkenning dat de overheid ‘een rol’ speelde in deze geschiedenis, zegt hij. “Het toezicht dat je destijds had mogen verwachten van de overheid is tekortgeschoten.”

Niet alle slachtoffers zijn ontevreden over de hoogte van het bedrag. “Veel vrouwen hebben juist gezegd: we hopen dat het nu snel kan”, zegt Dekker. “Als ze slachtoffers verschillende bedragen zouden moeten toekennen, zou dat langer duren.”

De minister noemt het ‘heel moeilijk’ een geschikt bedrag te bepalen. “Want wat is genoeg? Als ik luister naar de vrouwen en hoor dat ze hun verleden bij de zusters een leven lang met zich meetorsen – waardoor je je bijvoorbeeld niet hebt kunnen hechten in normale relaties, je vervolgens je partner of je kinderen kwijtraakte –  dat is natuurlijk vreselijk. En het is dan ook haast onmogelijk om dat wat hen is aangedaan in financiële termen uit te drukken.”

Die woorden van de minister vindt advocaat Liesbeth Zegveld ‘bijna een belediging’ voor de slachtoffers. “Want als je zegt dat het zo erg is dat het niet in geld uit te drukken is, dan zou je toch verwachten dat het bedrag hoger komt te liggen? Dan zou je vijf keer zoveel moeten betalen.”

Lees ook:

Zusters van liefde? ‘Ze hadden beter zusters van haat kunnen heten’

De verhalen van vrouwen over hun onvrijheid en uitbuiting bij de ‘zusters van liefde’ worden opgetekend bij kennisinstituut Atria. ‘Ik weet dat het onvoorstelbaar is wat ze me aandeden, daarom moet ik dit vertellen.

Slachtoffers van Zusters van de Goede Herder vinden excuus en schaderegeling te mager

Vrouwen die als meisje dwangarbeid moesten verrichten bij de katholieke congregatie Zusters van de Goede Herder zien zich nog altijd niet erkend in hun leed

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden