AnalyseTweede golf

Voorkomt de huidige coronastrategie een tweede golf?

Minister Ferd Grapperhaus tijdens een persconferentie vorige week. Beeld EPA

Op het eerste gezicht lijkt het kabinet zich op de vlakte te houden als het gaat om de nieuwste coronaontwikkelingen, maar achter de schermen is het wel degelijk bezig. De vraag is of de huidige strategie de juiste is om een tweede golf buiten de deur te houden. 

“Wij kunnen wel klaar zijn met dat virus, maar het virus is nog lang niet klaar met ons.” Woorden van minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) een maand geleden tijdens de laatste persconferentie over het coronavirus. De Jonge en premier Mark Rutte ogen die 24 juni voorzichtig opgelucht, optimistisch. Maar ook waakzaam. De ‘ergste loopings en scherpste bochten’ hebben we gehad. Voor nu, benadrukt de premier. Maar vergis u niet, maant Rutte. De komende maanden moeten ‘we’ – het kabinet én het Nederlandse volk – alles op alles zetten om die tweede coronagolf te voorkomen.

Nu het virus na krap een maand met bijna 6500 besmettingen en een opkruipend reproductiegetal weer hard op de deur bonst, rijst de vraag: zetten we ook alles op alles om die tweede golf te voorkomen? Bij monde van justitieminister Ferd Grapperhaus blijft het kabinet herhalen: voorlopig geen nieuwe maatregelen. In dit stadium is het vooral aan de veiligheidsregio’s. Ondertussen klinkt de maatschappelijke roep om het gebruik van mondkapjes harder, is de groep kabinetsadviseurs in het Outbreak Management Team gevraagd om een advies. Maar nog altijd gelooft het kabinet: voor nu niet noodzakelijk. 

Veel te slap, volgens critici. Het kabinet moet nu ‘hard ingrijpen’ om te voorkomen dat we weer in een crisis belanden, klaagde coronagezant Feike Sijbesma. Maar wat is hard ingrijpen? Terug naar de lockdown van afgelopen maart? Scholen en crèches dicht? Horecagelegenheden, kappers, musea en andere cultuurinstellingen die de deuren weer sluiten? Bijna hermetisch afgesloten verpleeghuizen? Daar wil niemand weer naar terug. Het kabinet niet, omdat het nu nog met miljarden aan overheidssteun bedrijven overeind houdt. Het bedrijfsleven niet, omdat wéér een lockdown voor veel ondernemers de nekslag kan zijn. En ook het volk niet, getuige de groeiende weerstand tegen de coronamaatregelen.

Het duo Rutte en De Jonge ten tonele

Doet het kabinet daarom maar helemaal niets? Dat is niet helemaal het geval. Op het moment dat ziekenhuisbedden en intensive cares weer volstromen, zal het vertrouwde coronaduo Rutte en De Jonge weer ten tonele verschijnen. Waarschijnlijk met de aankondiging van aangescherpte maatregelen. Veel te laat, zullen critici zeggen. Hebben we dan niets geleerd van die eerste golf, denken ze vast ook. Wel degelijk. 

Veel eerder dan in februari en maart zijn nu al beschermingsmiddelen ingeslagen. Het monitoren van rioolwater, de aanstaande corona-app en de teststraten moeten vroegtijdig ingrijpen gemakkelijker maken. Zie het als een heuse monitoringsstrategie. Alleen is onduidelijk wanneer het kabinet overgaat tot het terugdraaien van versoepelingen. “Dat is afhankelijk van verschillende factoren”, houden woordvoerders vol. En: “We kunnen niet in de toekomst kijken”.

Wellicht een stringenter kabinetsoptreden?

De zwakste schakel van deze strategie is het grote beroep dat het kabinet doet op het verantwoordelijkheidsgevoel van Nederlandse burgers. Die zijn na maanden binnen zitten murw geslagen. Een groot deel wil als vanouds over boulevards zwieren, even niet denkend aan corona. Vergelijk de strijd tegen corona met die van onze eeuwenlange strijd tegen het water, zei De Jonge vorige maand. Door dijken te bouwen, hielden we onze voeten droog, aldus de coronachef. “Vandaag zijn wij samen die dijk die de tweede golf buiten de deur kan houden.” Maar met een toenemend aantal achteroverleunende Nederlanders, ontstaan er gaten in de dijk. Die ook niet gedicht gaan worden door het gebruik van mondkapjes. Het is daarom nog maar de vraag of de huidige strategie het coronavirus buiten de deur zal houden. Wellicht dat een stringenter kabinetsoptreden de Nederlanders weer schrik aanjaagt en in het gareel houdt.

Lees ook:

De lockdown heeft de meeste van ons mentaal juist goed gedaan

Er werd gevreesd voor mentale schade door lockdown en isolatie. Dat lijkt mee te vallen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden