Evacuatie Afghanistan

Voor W. kwam de hulp te laat. De Afghaan zit vast in Kaboel.

Een Amerikaanse militair houdt een bord vast waarop staat dat de poort naar het internationale vliegveld van Kaboel is gesloten. Beeld AP
Een Amerikaanse militair houdt een bord vast waarop staat dat de poort naar het internationale vliegveld van Kaboel is gesloten.Beeld AP

Een Afghaan die op de evacuatielijst had moeten staan, werd bij het vliegveld weggestuurd door Nederlands militairen. Nu komt hij het land niet meer uit.

Dit is het einde, appt hij. Hij is teleurgesteld in de Nederlanders, niet eens meer wanhopig. ‘Het maakt me niet uit wat er met mij gebeurt. Ik maak me alleen maar zorgen over mijn familie.’ De man, we noemen hem ‘W.’, is een van de Afghanen die, nu Nederland is gestopt met evacueren, niet meer wegkomt uit Kaboel. Hij vluchtte al uit Uruzgan toen de Taliban daar de macht kregen, en ging in Kaboel tot twee keer toe naar het vliegveld. Drukte zich met kleine kinderen en een baby door de massa, en bereikte de poort met Nederlandse militairen.

Het was tevergeefs. Eenmaal daar werd W. weggestuurd door de Nederlanders, een keer raakte zijn dochter door verdrukking bewusteloos, ze moest worden opgenomen in het ziekenhuis. Nu gaat het met haar ‘een beetje beter’, appt hij. ‘Maar niet goed. Ik moet weer met haar naar het ziekenhuis voor een controle’. Dat hij zelf gekneusde ribben heeft, noemt W. niet. Dat vertelt zijn vriend, Uruzgan-veteraan Roy Grinwis, later pas.

Grinwis werkt sinds kort als veteraan bij het ministerie van defensie aan de ‘procedure Afghaanse tolken’, waarvoor hij oud-medewerkers van de militaire missies identificeert en de namen doorgeeft die het ministerie van buitenlandse zaken op de evacuatielijst moet zetten.

Wat er mis is gegaan voor W. en zijn gezin, is niet duidelijk. Maar zijn naam, die op de evacuatielijst zou moeten staan, verscheen niet op de IPad van de militairen bij de poort van het vliegveld. Een spraakbericht van Grinwis mocht niet baten. ‘Dit is ‘W.’, klonk het bericht. ‘Hij heeft veel voor de Nederlanders gedaan en mag geëvacueerd worden. Hij staat op de lijst.’ De militairen luisterden het niet af.

‘Voor een goede vriend is het niet gelukt’

Bij Grinwis, aan de andere kant van de lijn tussen Afghanistan en Nederland, klinkt teleurstelling. Zijn stem is mat. “Ik heb zo veel mensen daar weg gekregen”, zegt Grinwis. “En voor een goede vriend is het niet gelukt.” Sinds de val van Kaboel sliep hij, en met hem vele anderen, amper. Midden in de nacht loodste hij al append en bellend groepen Afghanen richting het vliegveld. In hoog tempo werd geprobeerd zo veel mogelijk oud-medewerkers van de missies te identificeren. Waarom, vraagt hij zich nu af. Waar heb ik al die maanden zo hard voor gewerkt? Hij is boos. Maar vooral verdrietig, moe.

Grinwis bouwde een vriendschap op met W., die in Uruzgan voor verschillende hulporganisaties werkte maar ook hielp om tolken die voor Nederland hebben gewerkt veilig uit de provincie te krijgen. Het leverde hem doodsbedreigingen op van de Taliban, die in Uruzgan al langer de touwtjes in handen hebben. “Maar hij voldoet officieel niet aan de eisen om geëvacueerd te worden”, zegt Grinwis. “Dus heb ik een brief geschreven aan minister Bijleveld (van defensie, red.), met de vraag of hij toch op de lijst mocht. Met alle argumenten. De minister heeft daar toestemming voor gegeven.”

Laatste nieuws

Lees het laatste nieuws over Afghanistan, de evacuaties uit het land en de opvang van evacués in Nederland in ons liveblog.

Trouw heeft de mails ingezien waarmee de Nederlandse ambassade bevestigt dat W. samen met zijn vrouw en drie kinderen op de evacuatielijst staat. Ook is er een mail waarin een medewerker van het ministerie van buitenlandse zaken aan W. vraagt contact met hem op te nemen over diens evacuatie.

Toestemming of niet, ‘W’ komt niet meer weg met een evacuatievlucht richting Nederland. ‘De situatie is dark and unknown’, appt hij. Gevolgd door foto’s van zijn dochters; meisjes met grote bruine ogen, een van hen in een bovenstukje met kralen en spiegeltjes.

‘Dit is allemaal politiek’

Grinwis zucht. “Dit had een militaire operatie moeten zijn”, zegt hij. “Ik geloof wel dat defensie zijn best heeft gedaan, militairen zijn ook maar gebonden aan hun missie. Maar dit is allemaal politiek. Van buitenlandse zaken.” Dan klinkt voor het eerst emotie door in zijn stem. “Alles waar we om werden geroemd in Uruzgan, dat wij de Afghanen daar behandelden als gelijken, dat is in een paar dagen kapot gemaakt.” Hij vertelt dat hij van meerdere kanten hoort dat Afghanen die op de evacuatielijst staan zijn weggestuurd bij de poort van het vliegveld.

Wat hij nog voor zijn vriend in Kaboel kan doen? Grinwis weet het niet. “Dat ben ik nu aan het uitzoeken.” Ondertussen maakt W. zich weinig illusies over zijn lot. “De Taliban zijn nog steeds zo wreed, ze kennen geen genade. Ze zijn niet veranderd. Ze strooien de wereld enkel zand in de ogen.”

Het ministerie van Buitenlandse Zaken doet geen uitspraken over individuele zaken. De volledige naam van ‘W’ is bekend bij de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden