Lintjesregen

Voor Gracia Blanker gaan taal en muziek hand in hand, en Aaf Verkade houdt de grachten bij de les

Gracia Blanker met haar zojuist ontvangen lintje.  Beeld Olaf Kraak
Gracia Blanker met haar zojuist ontvangen lintje.Beeld Olaf Kraak

Ridder in de orde van Oranje-Nassau, dat is de titel die Gracia Blanker vanaf nu mag dragen vanwege alle moeite die ze al jarenlang steekt in taalonderwijs, het bevorderen van gelijkheid in de samenleving en zorg van naasten. Ook Aaf Verkade, de Leidse adviseur stadsgrachten, ontving een lintje voor haar werk.

Lucca de Ruiter en Sophia Wouda

Het kost de burgemeester van de gemeente Dijk en Waard rond de tien minuten om alle verdiensten van Gracia Blanker (69) op te noemen. Zo schreef ze het eerste woordenboek Sranantongo-Nederlands, de Surinaamse voertaal, en zorgde ze er als teamleider van de afdeling hypotheken bij de ING voor dat er meer stagiairs uit achterstandsmilieus werden aangenomen. “En hij noemt nog niet eens alles”, glundert Gracia Blanker.

Volledig overrompeld loopt ze met een kinderboek onder haar arm het podium op om een lintje te ontvangen. Haar was verteld dat ze zou komen voorlezen aan kinderen, maar in plaats daarvan wordt ze ridder in de Orde van Oranje-Nassau. “Mevrouw Blanker is taalonderzoeker, dansdocent, is vrijwilliger bij een meertalige muziekgroep en is mantelzorger van haar dementerende buurvrouw, die door haar inzet thuis kan blijven wonen”, somt de burgemeester op. “Mensen als mevrouw Blanker zijn van onschatbare waarde voor onze samenleving.” Blanker pinkt een traantje weg.

‘Het gaat zoals het moet lopen’

Taal en muziek vormen de leidraad in het leven van Gracia Blanker. Zo organiseerde ze recentelijk nog een taalfestival in de gemeente Haarlemmermeer en geeft ze taalles bij de Stichting Buitenlandse Vrouwen te Alkmaar. Als vrijwilliger bij muziekgroep Fagago moedigt ze mensen aan te zingen in hun moedertaal. De titel van de muziekgroep is niet geheel toevallig ook haar favoriete frase in het Sranantongo. “Het betekent ‘het gaat zoals het moet lopen’, dat vind ik een mooi sentiment.”

“Taal moet gezongen worden, wil je het leren, wil je de taal voelen”, vertelt Blanker. Haar inzet voor het documenteren van Sranantongo en het verspreiden van de taal hangt dan ook samen met haar voorliefde voor Surinaamse levensliederen. “Zonder die liedjes geen woordenboek.”

Sranantongo is geen onomstreden taal. In veel Surinaamse gemeenschappen rust er nog altijd een taboe op het spreken van de taal en wordt de voorkeur gegeven aan Nederlands. “Zelf heb ik dat vaak genoeg meegemaakt. Zelfs toen ik met studenten Srananistiek aan de Hogeschool van Amsterdam op reis ging naar Suriname werd hun verteld om geen Sranantongo te spreken, want dat was niet netjes. Terwijl dat nu juist was waarvoor we kwamen. Het zit nog altijd diep.”

Juist dat drijft Blanker om zich in te zetten voor het omarmen van de taal. “Iedereen moet trots kunnen zijn om zijn of haar moedertaal te spreken. Dat is essentieel. Wie zijn taal vergeet, verliest zijn identiteit en verliest zichzelf.”

Lucca de Ruiter

Aaf Verkade ontvangt een lintje.  Beeld Werry Crone
Aaf Verkade ontvangt een lintje.Beeld Werry Crone

Adviseur stadsgrachten Aaf Verkade mag als enige al snorkelend het Leidse flora en fauna onderzoeken. ‘Aaf is gaaf’, vindt de burgemeester. En hij niet alleen.

Glunderend luistert Aaf Verkade (46) naar de burgemeester die haar onder het oog van trotse geliefden en bekenden toespreekt in de Hooglandse kerk in Leiden. Ze zaten allemaal in het complot, want Verkade had zelf geen idee dat ze dinsdag gedecoreerd zou worden tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Verkade is adviseur stadsgrachten en onderzoekt al snorkelend flora en fauna in de Leidse wateren. Als enige, want alleen zij heeft toestemming om zo de grachten te onderzoeken. “Aaf is gaaf!”, vindt burgemeester Henri Lenferink. “Ze is zo aanstekelijk positief, iedereen wil haar altijd helpen.”

Roofvissen trainen

De lijst van haar ontdekkingen en initiatieven is inmiddels lang. Zo bedacht ze samen met buren om kattenklimtouwen in de grachten op te hangen omdat er zo veel katten verdronken. En traint ze in haar eigen aquarium roofvissen op het vangen van jonge rivierkreeften. Daarna laat ze de vissen los in het wild om de overpopulatie van deze Amerikaanse kreeften tegen te gaan.

De snorkelende onderzoekster behoort tot de 36 procent vrouwelijke lintjesontvangers. In Leiden zelf ligt de verdeling beter, daar is het dit jaar fiftyfifty. Iets om trots op te zijn vindt Lenferink. “Overal zien we steeds meer vrouwen en dat werd tijd. Regel het maar een keer beter dan wij mannen.”

Na de lintjesregen begint de receptie, waarbij felicitaties de kerk vullen. Voor Verkade staat er een lange rij, van bekenden en onbekenden. “Ik ken je totaal niet, maar wat een leuk werk doe jij!”

Sjakies vangen in de vijver van de koning

Al heeft Verkade al veel bereikt, ze heeft nog genoeg doelen voor de toekomst. Dit jaar wil ze in de privévijver van de koning ‘sjakies’ vangen. Hij gaf in een interview aan last te hebben van kreeften en daar wil ze hem wel bij helpen. “Ik kan de vijver wel een paar kilo lichter maken, dan geef ik de kreeften aan de kok!”

De kreeften zijn niet de enige met een bijnaam. Elke vis, schildpad of ander dier krijgt een code en verschijnt vervolgens met een bijnaam in een smoelenboek. Dat komt omdat Verkade vroeger wilde dolfijnen onderzocht, daar is dat heel normaal. Zo is er Ellie, een snoek met een witte onderkin, en Fifi, een brasem die te herkennen is aan haar litteken op haar rug. “Het maakt het onderzoek veel persoonlijker. Dat is vooral leuk voor de jeugd. Ze gaan dan beter met de natuur om omdat ze weten dat bijvoorbeeld Fifi daar leeft.”

Verkade: “Tien jaar geleden was ik gekke Henkie en nu zit ik hier met een lintje. Dat de burgemeester zei dat hij trots is om mij in Leiden te hebben, is het mooiste compliment.”

Sophia Wouda

Lees ook:

De meerderheid van de lintjes is alweer voor mannen, vrouwen worden minder voorgedragen

Het is weer tijd voor de jaarlijkse lintjesregen. Duizenden Nederlanders worden vandaag koninklijk gedecoreerd, de meerderheid daarvan is man. Zoals ieder jaar staan ook veel BN’ers in de schijnwerpers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden