ReportageKlimaattop

Voor de klimaatambities van Saudi-Arabië moet de rest van de wereld olie blijven verbranden

Het Saudi Green Initiative, op vijf minuten van de klimaattop. Beeld Saudi Green Initiative
Het Saudi Green Initiative, op vijf minuten van de klimaattop.Beeld Saudi Green Initiative

Op de klimaattop presenteert Saudi-Arabië zich als groene koploper. Maar het wil zijn olie ‘tot de laatste molecuul’ oppompen.

Maarten van Gestel

“Wat is dat?”, zegt een groepje deelnemers aan de klimaattop ‘s ochtends in de bus, onderweg van hun hotel in Sharm-el-Sheikh naar het COP27-conferentiecentrum. Ze rijden langs twee grote bolvormige constructies, met grote kunststof letters aangeduid als het Saudi Green Initiative. ‘s Avonds baadt de locatie in groen licht.

In die tenten legt oliestaat Saudi-Arabië in een hypermoderne expositie uit wat het doet aan de klimaatcrisis. Jonge Saudische ‘experts’ die perfect Engels spreken, vertellen bezoekers over ‘duurzame olieproductie’, tonen schaalmodellen van fabrieken die CO2 uit de lucht zuigen en leggen met indrukwekkende video’s op immense televisieschermen uit hoe het land tien miljard bomen wil planten. Het ‘vergroenen van de woestijn’, zo noemt de al even esthetische website van het initiatief het.

Het interieur van het Saudi Green Initiative. Beeld Saudi Green Initiative
Het interieur van het Saudi Green Initiative.Beeld Saudi Green Initiative

“Greenwashing next level”, noemt GroenLinks-europarlementariër Bas Eickhout dit charmeoffensief. Saudi-Arabië is een van de grootste olieproducerende landen ter wereld, heeft de op een na grootste oliereserve ter wereld en belooft ‘elke laatste molecuul’ daarvan op te pompen. Dit staat haaks op de Parijs-afspraak om de opwarming van de aarde tot 1,5 graden te beperken. Een doelstelling die Saudische onderhandelaars volgens de Nederlandse delegatie op deze klimaattop dan ook ‘onder druk zetten’.

Bomen bij moskeeën

Het koninkrijk wil een ander beeld uitdragen. In het Saudi Green Initiative zijn daarvoor kosten noch moeite gespaard. Het voelt als een kruising tussen een luxe hotellobby en een expositieruimte in een Naturalis-achtig museum. Bezoekers krijgen gratis koffie en gebakjes. Op zuiltjes draaien in hout gekerfde modellen van bedreigde diersoorten rond, die Saudi-Arabië via ambitieuze programma’s beschermt.

Het is moeilijk om er rond te kijken zonder vriendelijk te worden aangesproken door een ‘expert’ die graag alles over een groen initiatief vertelt. Een 25-jarige ingenieur vertelt enthousiast over een project om bij honderd moskeeën elk driehonderd bomen te planten. “We gaan het water waarmee mensen in de moskee hun handen wassen, gebruiken voor de irrigatie.”

De klimaatplannen van Saudi-Arabië zijn omstreden. Het land belooft in 2060 ‘netto nul’-uitstoot te hebben, zonder heldere berekening die dit ondersteunt. De golfstaat heeft een ‘Carbon Circular Economy’ bedacht, waarin de uitstoot van de olieproductie gecompenseerd moet worden met het opzuigen en wegstoppen van CO2, met tien miljard bomen en met duurzame energie.

Voor duurzame energie heeft Saudi-Arabië inderdaad goede kaarten in handen, zegt klimaatexpert Louise van Schaik van kenniscentrum Clingendael. Het land heeft veel potentie voor zonne-energie en in de toekomst ook voor groene waterstof. “Maar het duurt nog jaren, wellicht decennia, tot groene waterstof op grote schaal geproduceerd kan worden.”

De andere groene beloftes lijken verre van realistisch. Die tien miljard bomen zijn minstens twaalf keer de omvang van al het bos in Nederland, ziet bosbeheerdeskundige Pieter van Midwoud. Alleen al vanwege de droogte is het onwaarschijnlijk dat de aanplant ooit gaat lukken. Plus: zelfs áls die lukt, zou het land er waarschijnlijk hoogstens zo’n 10 procent van zijn uitstoot mee kunnen compenseren.

De plannen voor de grootste CO2-opslagfabriek ter wereld, zijn volgens TU Delft-hoogleraar Earl Goetheer indrukwekkend, maar ‘verre van genoeg’ om in de buurt van CO2-neutraliteit te komen.

Blijft olie verbranden

Saudi-Arabië maakt er geen geheim van dat het alleen de broeikasgasuitstoot in eigen land wil compenseren. De uitstoot van al die geëxporteerde olie die in andere landen verbrand wordt, neemt het land niet voor zijn rekening. De Golfstaat steekt honderden miljarden dollars in duurzaamheidsplannen, maar kan dus alleen vergroenen als de rest van de wereld zijn olie blijft verbranden. Terwijl op de klimaattop juist de roep klinkt om dit af te bouwen.

“We moeten zorgen dat we de vraag van de wereld kunnen blijven leveren”, zegt de Saudische hoofdonderhandelaar Khalid Abuleif bij een evenement op het Saudi-paviljoen. “En ook zorgen dat we nakomen wat we hebben afgesproken, dus in principe het Parijs-akkoord.” Een kritische vraag over dat blijven boren naar olie niet past in de Parijs-doelstelling, beantwoordt hij met algemeenheden. Op vragen van Trouw wil hij niet ingaan (“Praat maar met onze mediamensen”).

De 25-jarige expert op de groene tentoonstelling vindt dat zijn land het op het gebied van klimaat beter doet dan Europa. Hij wijst op het feit dat Europa nergens zo’n gave aparte locatie en zo’n indrukwekkend initiatief met tien miljard bomen heeft. Europa en de VS willen alleen maar dat Saudi-Arabië stopt met de productie van olie om hun eigen macht op het wereldtoneel te houden. Daarnaast, vraagt hij de journalist: “Hoe ben jij hier gekomen? Met het vliegtuig toch? Jullie willen onze olie, omdat het jullie leven makkelijk maakt.”

Europa heeft slechts twee dingen waar het goed in is, zegt hij. “Jullie hebben goede media, dus jullie kunnen veel propaganda maken.” Dan glimlacht hij oprecht. “En jullie zijn goed in voetbal.”

Lees ook:

De eerste week van de klimaattop zit erop, nu is het tijd om zaken te doen. Hoe staat het ervoor

De eerste week van de onderhandelingen op de klimaattop was aftasten. Vanaf nu moet blijken of landen het eens worden over een klimaatschadefonds voor kwetsbare landen, en of het ooit zo heilige 1,5-gradendoel in leven blijft.

Opluchting op de klimaattop na gesprek XI en Biden: ‘Ondubbelzinnig een positief signaal’

De presidenten Xi en Biden hervatten hun dialoog over de redding van het klimaat. De klimaattop in Egypte ‘slaakt een zucht van verlichting’.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden