Spoorwegovergang

Voor de 21-jarige maaltijdbezorger kwam sluiting van de onbeveiligde overweg te laat. Waarom duurt sluiten zo lang?

Een team van de verkeersongevallenanalyse van de politie doet onderzoek bij de overgang in het Twentse Zenderen. Beeld Herman Engbers
Een team van de verkeersongevallenanalyse van de politie doet onderzoek bij de overgang in het Twentse Zenderen.Beeld Herman Engbers

Extra maatregelen bij onbewaakte overwegen, genomen na een dodelijk ongeluk in Drenthe, kwamen te laat voor een 21-jarige Twentse maaltijdbezorger. Hij werd zondag geschept door een trein.

Een kaartje met ‘We zullen je missen, Team Spare Rib Express’ wappert in de wind. Een blauwe passagierstrein dendert enkele meters verderop met een sneltreinvaart langs. In de berm ligt een zee aan bloemen en kaarsjes met in het midden een zwart-witfoto van een lachende jongeman. Het is de 21-jarige student en maaltijdbezorger uit Hengelo die afgelopen zondagmiddag even voor zessen omkwam bij de onbewaakte spoorwegovergang in het buitengebied van het Twentse Zenderen. Met zijn busje geschept door een goederentrein, hij had geen schijn van kans.

Aan weerszijden van de overgang staan sinds dit najaar dagelijks van vroeg tot laat observanten in opdracht van NS. Eerder stonden deze toezichthouders ook bij zeven andere risicovolle onbewaakte overwegen. Zij monitoren welk verkeer gebruikmaakt van de overgang en waarschuwen (zwaarder) verkeer voor de risico’s.

Op de planning om afgesloten te worden

Afgelopen zondag besloot een van die observanten eten te bestellen bij Spare Rib Express. Iets wat regelmatig gebeurt, zo vertellen twee collega’s die twee dagen na het ongeluk wacht houden bij de Twentse overgang.

Vijftig ongelukken in vijf jaar

In de afgelopen vijf jaar vonden er vijftig ongelukken plaats op niet-beveiligde spoorwegovergangen. Daarbij kwamen zes mensen om het leven. In januari dit jaar kwam in het Drentse Wijster nog een 57-jarige vrouw om bij een overgang, toen ze bezig was om een container aan de weg te zetten. De overgang was open, omdat door afsluiting de boerderij onbereikbaar zou worden. Vorig jaar mei kwam een machinist om het leven na een botsing met een tractor met oplegger in Hooghalen. Daarop werd de overgang alsnog versneld gesloten.

Om het eten af te leveren bij de toezichthouder moest de 21-jarige bezorger de overgang oversteken. Precies op dat moment kwam de goederentrein langs. “Die mensen zagen het voor hun ogen gebeuren”, vertelt NS-zegsvrouw Léonie Bosselaar. “Heel triest en vreselijk voor de nabestaanden.” En wat het nog verdrietiger maakt: de overgang stond al op de planning om de komende week afgesloten te worden voor gemotoriseerd verkeer. Afgelopen donderdag is dat alsnog gebeurd.

Meer dodelijke ongelukken

De aanrijding is het derde dodelijke ongeluk in een jaar tijd bij een overgang zonder spoorbomen, lampen en bellen. Woensdag verscheen nog een rapport na een ongeluk bij een onbewaakte overweg in het Drentse Hooghalen, vorig jaar. Een machinist overleed toen na een botsing met een landbouwvoertuig. De NS en ProRail besloten afgelopen week om per direct maatregelen door te voeren bij 28 zogenoemde niet-actief beveiligde overwegen en zes particuliere overwegen te sluiten. “De urgentie is heel hoog, dit soort overgangen zijn niet meer van deze tijd”, zegt Aldert Baas van ProRail.

Het doel is om voor het einde van 2023 alle openbare onbewaakte overwegen aan te pakken. In totaal zijn dat er nog ruim 110. Bijna zeventig van dit soort overwegen zijn de afgelopen twee jaar gesloten, na een kritisch rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid in 2018. De rest van de in totaal 277 onbeveiligde overwegen zijn particulier. Bijvoorbeeld in een eigen weg naar een boerderij of een overgang tussen landbouwpercelen. Om het proces te bespoedigen stelde staatssecretaris Stientje van Veldhoven eind vorig jaar 112,5 miljoen euro extra beschikbaar.

De Vakbond voor Rijdend Personeel (VVMC) pleit al langer voor het sluiten van onbewaakte overwegen. De vakbond is blij met de maatregelen die woensdag zijn aangekondigd, maar vindt het onbegrijpelijk dat niet meer haast wordt gemaakt. “Als iedere keer een dodelijk ongeluk nodig is om de urgentie te laten blijken, dan is dat echt te triest voor woorden”, vindt vakbondsbestuurder Wim Eilert van de VVMC.

Tegengestelde belangen

Waarom sluit ProRail onbewaakte overgangen niet sneller? Volgens woordvoerder Baas heeft dat alles te maken met de complexiteit en soms tegengestelde belangen. De spoorbeheerder kan juridisch gezien niet zomaar een overweg sluiten en mag dat alleen doen met instemming van betrokkenen zoals gemeenten of omwonenden. “Je grijpt in, in een lokale situatie. Voor die bewoners kan het ten koste gaan van de bereikbaarheid van een gebied, of er loopt een wandelroute overheen.”

Hoewel de meeste lokale overheden willen meewerken, ontstaat soms een impasse. “Dan komen we door onwil niet tot een oplossing.” Zo was in Heemstede door Wandelnet en de Fietsersbond een rechtszaak aangespannen tegen een sluiting van een overweg, waarop die tegen de zin van ProRail weer open moest.

De staatssecretaris heeft toegezegd met een aanpassing van de wet te komen om in uitzonderlijke gevallen betrokkenen te dwingen om de overgang te sluiten. In Zenderen gaat de overgang eind van het jaar definitief helemaal dicht. Voor de 21-jarige bezorger uit Hengelo komt de sluiting treurig genoeg te laat.

Lees ook:

Ongeluk is onvermijdelijk op onbewaakte overgang, en dus moet die verdwijnen

Alle onbewaakte overgangen moeten verdwijnen, vinden NS en ProRail. In de tussentijd nemen ze maatregelen om ongelukken te voorkomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden