Nieuws Gaswinning

Volgens Den Haag gebruikt de gemeente Smallingerland illegale trucs tegen gaswinning

Minister Eric Wiebes van economische zaken en klimaat in gesprek met demonstranten uit Friesland. Inwoners en politici protesteerden vorig najaar bij het Tweede Kamergebouw tegen gaswinning door Vermilion Energy. Beeld ANP

Smallingerland houdt met een gewijzigd bestemmingsplan nieuwe gaswinprojecten tegen. Mag dat? Vandaag komt de Raad van State met een oordeel daarover.

Hoe ver kan een gemeente gaan om gaswinning binnen de gemeentegrenzen te blokkeren? Over die vraag buigt de Raad van State zich vandaag. De gemeente Smallingerland in Friesland veranderde het bestemmingsplan voor het buitengebied, zodat nieuwe gaswinning onmogelijk werd. Het ministerie van economische zaken en klimaat vecht dat bestemmingsplan nu aan. De zaak is opmerkelijk: niet eerder sleepte het Rijk een gemeente voor de hoogste bestuursrechter in verband met gaswinning in Nederland.

Nu de gaskraan van het grote Slochterenveld in Groningen in stapjes wordt dichtgedraaid, stijgt de interesse voor kleinere gasvelden elders in het land. Zo wil gasbedrijf Vermilion in Smallingerland al enige tijd nieuwe putten boren voor gaswinning. Onder de Friese grond zit namelijk veel meer gas dan eerder werd gedacht.

Uit angst voor Groningse taferelen neemt de weerstand tegen gaswinning ook hier toe. Friese gemeenten zijn voornamelijk tegen gaswinning maar hebben, net als alle Nederlandse gemeenten, slechts een adviserende rol.

Beeld Louman & Friso

Smallingerland (56.000 inwoners) gaat vol in de aanval en frustreert nieuwe gaswinning zoveel mogelijk. De gemeenteraad is al jaren vastbesloten: bij ons wordt niet nóg meer gas uit de grond gehaald. Verantwoordelijk wethouder Piet de Ruiter (GroenLinks): “We zetten alle middelen die we hebben in om nieuwe gaswinning binnen onze gemeentegrenzen tegen te gaan. Ik realiseer me dat het Rijk over delfstoffen en de ondergrond gaat, maar ik ga over onze leefomgeving. De situatie in Groningen is voor mij het bewijs dat we niet weten of diepe mijnbouw honderd procent veilig is.”

Vorig jaar toverde het gemeente­bestuur een nieuwe noodgreep uit de hoge hoed. Door het bestemmingsplan voor het buitengebied te veranderen, kon de gemeente het opsporen en winnen van gas tegenhouden. Zo is de mogelijkheid om seismologisch onderzoek te doen uit het oude bestemmingsplan geschrapt.

‘Wij zijn allemaal voor afbouw van gaswinning’

Volgens het ministerie van economische zaken doorkruist Smallingerland met het bestemmingsplan landelijke regels en beleid voor gas­winning. “Bovendien gebruikt de ­gemeente het bestemmingsplan om eigen energiebeleid te voeren”, aldus het ministerie. Minister Wiebes vindt dat de gemeenteraad meer ­rekening had moeten houden met de belangen van het Rijk en van het bedrijf Vermilion.

De Ruiter is het niet eens met de kritiek van het ministerie. “Wij zijn net als het ministerie voor de afbouw van gaswinning. Als het rijksbeleid is: we brengen gas terug, dan gaan we niet akkoord met meer gaswinning.” Het ministerie ziet dat anders: met het bestemmingsplan perkt de gemeente Smallingerland de rechten van geldende vergunningen in, en dat staat lijnrecht op het regeerakkoord. Het ministerie geeft de voorkeur aan gaswinning in eigen land boven import, mits het veilig kan. 

Saillant is dat het voorlopige bestemmingsplan van Smallingerland vorig jaar gewoon zes weken ter inzage lag. Iedereen, dus ook het ministerie, kon bezwaar maken, maar dat gebeurde niet. Economische Zaken vindt dat de gemeente eerst met het ministerie had moeten overleggen voordat de gemeenteraad het bestemmingsplan vaststelde. De Raad van State oordeelt vandaag daarom niet alleen over de rechtsgeldigheid van het bestemmingsplan, maar ook over de vraag wie er fout zit. Zaten ze op het ministerie te slapen, of had de gemeente Economische Zaken inderdaad moeten informeren?

Als de gemeente de zaak verliest dan gaat ze op zoek naar een alter­natieve manier om gaswinning tegen te houden. Die heeft zich wellicht al aangediend. Als gevolg van de ‘stikstofuitspraak’ van de Raad van State in mei mag Vermilion van het ministerie van landbouw, natuur en voedselkwaliteit voorlopig niet naar gas boren in het Friese Noordwolde, dat vlakbij een Natura 2000-gebied ligt. Bij Smallingerland ligt ook een groot natuurgebied: Nationaal Park de Alde Feanen.

Lees ook: 
De gaskraan dicht? Slochteren heeft nog 240 kleine broertjes

De Groningse gaskraan gaat in 2030 dicht. Alles wijst erop dat Nederlanders dan nog steeds ‘gasverslaafd’ zijn. Moeten de kleine gasveldjes overuren gaan draaien?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden