Coronahulp

Voedselbank wil onafhankelijke stichting voor inkoop voedsel, ‘anders hebben we een dubbele pet op’

Door de coronacrisis zijn meer mensen werkloos geworden, wat mogelijk voor een stuwmeer aan nieuwe klanten zorgt, verwachten voedselbanken. Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht
Door de coronacrisis zijn meer mensen werkloos geworden, wat mogelijk voor een stuwmeer aan nieuwe klanten zorgt, verwachten voedselbanken.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Voedselbanken werken met het ministerie aan een plan om miljoenen euro’s nog niet gebruikte coronahulp over te maken naar een nieuwe onafhankelijke stichting. Die moet in geval van nood voedsel inkopen voor de allerarmsten.

De vier miljoen euro noodhulp voor voedselbanken die vorig jaar vanwege de coronacrisis beschikbaar kwam, moet naar een onafhankelijke stichting die voedsel gaat inkopen. Zo’n vangnet voorkomt dat voedselbanken of de overheid zelf eten moeten kopen. Een scenario dat op de loer ligt wanneer het aantal klanten als gevolg van de pandemie de komende tijd sterk stijgt.

Dat is volgens voorzitter Leo Wijnbelt van Voedselbanken Nederland het plan waaraan op dit moment wordt gewerkt tijdens gesprekken met de ministeries van sociale zaken en landbouw. Ook de acht miljoen euro Europese subsidie die vanaf 1 januari 2022 verspreid over zeven jaar jaar beschikbaar komt voor voedselbanken zou naar dit onafhankelijke voedselvangnet moeten gaan. Het inkopen gebeurt niet door voedselbanken, omdat zij eten enkel gedoneerd krijgen.

Mogelijk ‘stuwmeer’ nieuwe klanten

De 171 voedselbanken in Nederland bereiden zich voor op een mogelijk ‘stuwmeer’ aan nieuwe klanten en zijn bang dat er dan niet genoeg ‘gratis voedsel’ binnenkomt om hen te helpen. Er wordt rekening gehouden met een scenario dat het aantal klanten met vijftig procent groeit.

Als dat uitkomt, denkt de voedselbank dat het inkopen van eten onontkoombaar is. “We verwachten in dat geval geen gebrek aan geld of vrijwilligers, maar wel aan voedsel”, zegt voorzitter Wijnbelt.

Afgelopen najaar maakte het kabinet bekend dat de vier miljoen euro die eerder was gegeven aan voedselbanken als acute coronasteun, breder kan worden ingezet. In december berichtte Trouw dat dit geld tot nu toe ongebruikt op de plank ligt.

Daarop werden voedselbanken bestookt met donateurs die weigerden om nog langer geld te geven. Het bericht heeft de voedselbank ‘enkele tonnen’ gekost, stelt voorzitter Wijnbelt. “Die vier miljoen moet gewoon terug naar het ministerie, zodra duidelijk is dat het niet voor coronahulp nodig is en de inkoopstichting er niet komt.”

Onafhankelijke inkoopstichting

Op dit moment werkt een stuurgroep van de overheid in samenwerking met Voedselbanken Nederland aan het model voor een nog op te richten onafhankelijke inkoopstichting. Die stichting krijgt geen bemoeienis van voedselbanken of de overheid en zou van de eerder toegezegde miljoenen voedsel moeten inkopen, om dat vervolgens te doneren aan de voedselbanken. Twee andere scenario’s waarbij de overheid, dan wel voedselbanken zelf voedsel in zouden kopen, vielen af.

Wanneer de overheid een stichting opricht, duurt dat volgens de voorzitter te lang. Zelf eten kopen, doen voedselbanken niet. “Onze leveranciers vragen wij gratis voedsel te geven, producten die anders vernietigd zouden worden. Als we bij diezelfde bedrijven gaan inkopen, hebben we een dubbele pet op.” Ook is de voedselbank er om verspilling tegen te gaan. “Wel kan ons distributiekanaal worden benut, als garantie dat het voedsel ook echt bij de allerarmsten terechtkomt.”

Groei klanten voedselbank

Gemiddeld gezien blijft de forse groei bij de voedselbanken in de coronacrisis nog uit. De 171 voedselbanken in Nederland hielpen in 2020 ruim 160.000 unieke personen, dat zijn er 9.000 meer dan een jaar eerder. Het aantal personen dat op regelmatige basis afhankelijk is van voedselbanken is gestegen met zes procent tot 94.000.

Het ministerie kan nog niet vooruitlopen op de inkoopstichting, aldus een zegsman. “De minister van sociale zaken en werkgelegenheid zal de Tweede Kamer dit voorjaar over de uitwerking informeren.”

Lees ook:

Voedselbanken krijgen onnodige miljoenen

Het kabinet maakte sinds het begin van de coronacrisis miljoenen euro’s vrij voor voedselbanken. Tot nu toe is er geen gebruikgemaakt van dat geld. Toch blijven de subsidies komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden