Geluidsoverlast

Vliegverkeer gaat ook in Gelderland en Utrecht voor herrie zorgen

Veel vliegverkeer naar Schiphol komt straks aanvliegen via een nieuwe route over de Gelderse Vallei en delen van de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug.  Beeld ANP
Veel vliegverkeer naar Schiphol komt straks aanvliegen via een nieuwe route over de Gelderse Vallei en delen van de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug.Beeld ANP

Ook delen van de provincies Utrecht en Gelderland krijgen te maken met vliegtuiglawaai. ‘We krijgen een snelweg over ons heen.’

Hanne Obbink

Het is er nu nog rustig. Wie bijvoorbeeld in Ede of Veenendaal woont, of verderop in de Gelderse Vallei, ziet weleens vliegtuigen hoog over zich heen gaan. Maar niet heel vaak, en op de grond is het vliegtuiggeluid niet erg indringend.

Dat gaat veranderen. Nu lopen de vliegroutes naar Schiphol nog over drie vaste punten waar alle naderende vluchten overheen komen. Een van deze 'naderingspunten’ ligt boven de Noordzee, de andere twee zijn Lelystad en Rotterdam. Daar komt een vierde bij, in het zuidoosten van de provincie Utrecht of het zuidwesten van Gelderland.

En dan is het uit met de rust in de Gelderse Vallei en waarschijnlijk ook in delen van de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe, vreest Han van Staveren van de actiegroep Hoog over Ede. “We krijgen een soort snelweg over ons heen”, zegt hij. “Deels zelfs over stiltegebieden, waar het geluid des te harder ervaren zal worden.”

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Joint Strike Fighters hebben ruimte nodig

Die nieuwe route maakt deel uit van een groter plan voor de ‘herindeling’ van het luchtruim, dat minister Mark Harbers (infrastructuur) vorige maand naar de Kamer stuurde. In dat plan wordt vastgelegd wie precies waar mag vliegen. De bedoeling is dat vliegroutes korter worden. Dat scheelt brandstof en dus ook CO2-uitstoot.

Daarnaast moet de luchtmacht een groter oefengebied krijgen voor zijn Joint Strike Fighters, de F-35's. Daarom wordt de vliegruimte vanaf de luchtbasis Leeuwarden uitgebreid, verder de Noordzee op en ook verder naar het zuiden. In heel Friesland en ook in Groningen en Drenthe zal de overlast van militaire vluchten toenemen, ook al omdat die F-35's veel meer herrie maken dan de oude F-16's.

Voor de burgerluchtvaart heeft Harbers behalve een vierde naderingsroute ook andere ‘vluchtprofielen’ in gedachten. Vliegtuigen moeten hoger komen aanvliegen, om vervolgens steiler en met een lager motorvermogen te kunnen dalen. Ook dat leidt tot minder uitstoot, en daarnaast tot minder geluidsoverlast. Iets dergelijks geldt voor het opstijgen: sneller de hoogte in, zodat het lawaai beperkt wordt.

Omvangrijke verkeersstroom

Voor Nederland als geheel pakt dit plan goed uit, stelt Harbers. Maar dat geldt niet voor de regio onder dat vierde naderingspunt. Dat krijgt een ‘omvangrijke verkeersstroom’ te verwerken uit Centraal Europa en het Midden-Oosten, erkent de minister, met 42.000 inkomende vluchten per jaar. Bij elk naderingspunt ligt trouwens ook een ‘wachtgebied’ waar vliegtuigen rond blijven vliegen als ze nog niet op Schiphol terecht kunnen.

Toch vallen de gevolgen voor Ede en omgeving mee, verwacht Harbers. Het aantal vliegtuigen met méér dan 60 decibel (zeg maar: harder dan het geluid van een gewoon gesprek) blijft volgens hem beperkt tot ongeveer twintig per dag.

Daar zijn de Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen (SATL) niet gerust op. Op zo'n naderingspunt kunnen vliegtuigen al gedaald zijn tot op 2100 meter hoogte. “En dat is heel laag”, zegt Marjolijn Blok van SATL. “Qua geluid moet je dan denken aan volumes tot 70 decibel, vergelijkbaar met het geluid van een stofzuiger of een drukke weg.”

De overlastbeperkende vluchtprofielen die Harbers belooft, doen daar weinig aan af, voegt Van Staveren van Hoog over Ede eraan toe. “Het zijn zoveel vliegtuigen met zoveel geluid dat je het verschil waarschijnlijk niet eens merkt. Het is gewoon een hoop herrie.”

Onwenselijk of zelfs onhaalbaar

Dat laatste is meer dan de opvatting van een bezorgde burger. Die beloofde geluidsreductie kon in de praktijk inderdaad weleens tegenvallen, vindt ook de commissie voor de milieueffectrapportage. Het is hoogst onzeker of dat steiler stijgen en dalen echt kan, schreef die vorig jaar al, want er is nauwelijks ervaring mee opgedaan en de benodigde software is nog niet goed ontwikkeld.

De regio onder de nieuwe route is bovendien dichtbevolkt, merkte de commissie ook nog op, en er liggen Natura 2000-gebieden die gevoelig zijn voor geluid en stikstof. Al met al zijn de gevolgen zo groot dat Harbers’ keuzes voor sommige regio’s “onwenselijk of in de praktijk mogelijk zelfs onhaalbaar zijn”.

Maar Harbers houdt vol. Het plan wordt nu uitgewerkt en vanaf volgend jaar stapsgewijs ingevoerd, schrijft hij aan de Kamer. “Er is geen alternatief dat alle doelen gezamenlijk beter kan realiseren.”

Lees ook:

Omwonenden Schiphol kúnnen hun zaak tegen de staat winnen. ‘Maar dat is pas stap één’

Een zaak aanspannen tegen de staat, zoals omwonenden van Schiphol deze week deden, is geen kansloze onderneming. Maar ingewikkeld is het wel.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden