Vijf vragen

Virusremmer remdesivir is op: ‘Vervelend, maar geen ramp’

Een testbusje met remdesivir. Beeld AP
Een testbusje met remdesivir.Beeld AP

Ziekenhuizen kunnen het middel remdesivir niet meer gebruiken bij de behandeling van coronapatiënten, want de voorraad is op. Hoe ernstig is dat?

1. Wat is remdesivir?

Remdesivir is een virusremmer die oorspronkelijk werd gebruikt om hepatitis C en ebola te bestrijden. “Het stopt de vermenigvuldiging van het erfelijk materiaal van virussen”, vertelt Edgar Peters, internist en infectioloog in Amsterdam UMC. “Dat erfelijk materiaal is bij virussen RNA, bij mensen dna. Bij de vermenigvuldiging van RNA worden allerlei stofjes ingebouwd, waaronder adenosine. Remdesivir remt het inbouwen van dat stofje, waardoor het RNA niet kan vermenigvuldigen en de verspreiding van het virus in het lichaam geremd wordt.”

Remdesivir werkt op het virus zelf, niet op de complicaties die door het virus ontstaan. “Vergelijk het met aciclovir-pilletjes tegen een koortslip, dat is een soortgelijk middel”, zegt Peters. “Het remt het virus, waardoor de koortslip eerder verdwijnt, maar doet niets tegen pijn en ongemak van de koortslip.”

2. Hoe wordt het middel ingezet bij de behandeling van coronapatiënten?

Remdesivir wordt gebruikt bij coronapatiënten die in het ziekenhuis op een verpleegafdeling liggen en zuurstof nodig hebben. Het middel wordt per infuus ingebracht. Dus niet thuis, en ook niet op de intensive care. Peters: “Wanneer je het middel geeft aan coronapatiënten op de ic heeft dat geen effect op de overlijdenskans. Het voorkomt ook nauwelijks dat mensen op de ic terechtkomen. Het heeft vooral effect op de opnameduur van patiënten, die wordt volgens de meeste studies met ongeveer een dag of twee verkort. Ook worden patiënten na toediening van remdesivir minder afhankelijk van zuurstoftoediening. Het is geen wondermiddel, maar het kan net even een positief zetje geven. En het is samen met ontstekingsremmer dexamethason een van de twee middelen die we tot onze beschikking hebben waarvan bewezen is dat ze effect hebben.” 

3. Waarom is er een tekort?

De wereldwijde vraag naar remdesivir is inmiddels zo groot dat Gilead, het Amerikaanse bedrijf dat het medicijn maakt, die niet meer kan bijbenen. In Europa wordt de verspreiding van het medicijn geregeld door de Europese Commissie. Die koopt remdesivir in bij het medicijnbedrijf. Volgens het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) hoopt de Europese Commissie “erg spoedig” een nieuw contract te kunnen sluiten met Gilead. Deze week wordt waarschijnlijk een raamovereenkomst getekend, waarna Europese landen hun bestellingen kunnen plaatsen. Dat betekent niet dat de nieuwe leveringen van remdesivir nog weken op zich laten wachten.

Een woordvoerder van het ministerie van volksgezondheid verwacht volgens ANP “mogelijk vandaag of morgen nieuwe leveringen uit Brussel”. Het ministerie heeft al weken geleden bij de commissie aangegeven dat een tekort dreigde. Het is nog niet duidelijk of er inschattingsfouten zijn gemaakt, en ook niet of meer Europese landen te maken hebben met een tekort aan het medicijn.

Totdat de levering van nieuwe doses weer op volledig op gang is mogen Nederlandse ziekenhuizen hun bestaande voorraad remdesivir onderling verdelen. Normaal gesproken is dat verboden, maar de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft de regels tijdelijk versoepeld.

4. Hoe ernstig is het dat het middel nu niet beschikbaar is?

“Als we het een tijdje niet kunnen toedienen is dat vervelend, omdat het een middel is dat we aan bijna iedereen op de verpleegafdeling in het ziekenhuis kunnen geven”, zegt Peters. “Maar aan de andere kant is het ook weer geen ramp. Het effect van het medicijn is daarvoor niet groot genoeg. Naast geneesmiddelen zijn er nog heel veel andere dingen die we kunnen doen om covid-19 te bestrijden.”

5. Hoe kan het tekort worden opgelost?

Daarvoor moet Gilead de productie van het medicijn opvoeren. Het bedrijf zegt al maanden dat in oktober de productiecapaciteit wordt verhoogd, maar het is onduidelijk wanneer precies. Wanneer de productiegroei eenmaal is gerealiseerd, hoopt Gilead genoeg remdesivir te kunnen maken om voor het einde van het jaar twee miljoen coronapatiënten te kunnen behandelen.

Lees ook: 

De virusremmer die de EU aankocht is ‘echt geen wondermiddel’

De EU koopt een lading virusremmers tegen corona, zo werd vorige week woensdag bekend. Maar het middel, remdesivir, roept bij experts nog veel vragen op.

Welke vaccins en medicijnen liggen er klaar voor 2021?

Begin 2021 zal er een vaccin zijn, maakte het kabinet deze week bekend. Zal de wereld dan weer zijn als voor 2020? En hoe staat het met de ontwikkeling van medicijnen en vaccins?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden