Leden van de KNRM trotseren het opvliegend schuim tijdens de hervatte zoektocht naar de vermiste watersporters bij het Noordelijk Havenhoofd.

Scheveningen

Vijf watersporters sterven aan de ‘Cappuccino coast’

Leden van de KNRM trotseren het opvliegend schuim tijdens de hervatte zoektocht naar de vermiste watersporters bij het Noordelijk Havenhoofd. Beeld ANP

De vijf watersporters die maandagavond verdronken bij het Noordelijk Havenhoofd in Scheveningen, zaten gevangen in een dikke laag zeeschuim. In het buitenland noemen ze dit dodelijke fenomeen ‘Cappuccino coast’.

Er stond een straffe wind, maandagmiddag aan de kust van Scheveningen. Windkracht zeven, volgens het KNMI, uit noordelijke richting. Maar daar hadden de geoefende leden van surfclub The Shore wel vaker mee te maken gehad. De vloed was rond zeven uur in de avond niet extreem hoog, zeker niet hoger dan een week geleden toen het volle maan en springtij was, blijkt uit het maandoverzicht van Rijkswaterstaat. Bij het Noordelijk Havenhoofd trokken ze vervolgens de golven in. Met allemaal een beschermend wetsuit aan, kon er niets gebeuren.

Maar één natuurverschijnsel hebben ze achteraf gezien onderschat: opstuwend zeeschuim. Volgens Ralph Schnepper van de Kitesurfschool Progression draaide de wind maandag aan het begin van de avond waardoor hij scherper uit het noorden kwam. Daardoor hoopte het schuim van de wilde zee zich bij het havenhoofd op. “De laag werd een meter dik, en bedekte de groep watersporters. Dan kun je wel beschermende kleding of een surfplank hebben, maar de vijf overledenen zijn vermoedelijk allemaal gestikt.”

Verwondingen

Of dat werkelijk zo is blijft vooralsnog onduidelijk. Wel is zeker dat de schuimlaag hen heeft gedesoriënteerd - of de slachtoffers gestikt of verdronken zijn of in aanraking zijn gekomen met de betonblokken van het havenhoofd, moet nader onderzoek uitwijzen. Twee van hen vertoonden wel ‘verwondingen’.

Reddingswerkers waren maandagavond tot laat bezig met een zoektocht, en konden drie surfers uit het water krijgen. Twee van hen overleden na reanimatiepogingen op het strand. Gisterochtend werden nog eens twee lichamen uit zee geborgen, een vijfde is slechts waargenomen, waarmee het dodental op vijf komt. De zoektocht naar het vijfde slachtoffer is dinsdagmiddag gestaakt.

Het achteraf zo dodelijk gebleken natuurverschijnsel wordt in het buitenland aangeduid met de term ‘Cappuccino coast’, en dat is ook passend. De door de maanstand en wind opgezweepte golven kloppen eiwitten op (in dit geval afkomstig van algen), net als in de melk voor de koffie gebeurt of bij slagroom, zegt Adriaan Gmelig Meyling van Stichting Anemoon voor marien onderzoek.

Beeld ANP

Volgens hem leven in de zee microscopische kleine plantjes (algen), waaronder de schuimalg (Phaeocystis). Deze vormen kolonies die weer samenklitten in een laag gelatine. Wanneer deze kolonies afsterven, komt dat eiwit vrij dat door de golven tot schuim wordt opgeklopt.

Volgens Tjisse van der Heide van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) kunnen de hoeveelheden schuim enorm zijn. “Het internet staat vol met indrukwekkende foto’s”, zegt hij. Het verschijnsel kan zich ook in het najaar voordoen, maar is vooral in de lente extreem. “In de winter is de zee zeer voedzaam, en als in de lente veel licht op het water komt te staan, exploderen de algen als een virus. Dat is hier overduidelijke gebeurd”, zegt hij met een verwijzing naar het forse aantal zonuren in de maand april. “Omdat het water nog te koud is voor zoöplakton en krill (kleine kreeftachtigen, red), wordt de algengroei ook niet in toom gehouden door deze grazers. Daardoor explodeert de algengroei.” In Scheveningen werd dat schuim dodelijk, omdat er nog eens opstuwing plaatsvond bij de zeepier. Het NIOZ doet inmiddels onderzoek en heeft gisteren monsters genomen van het schuim.

Burgemeester Johan Remkes van Den Haag sprak gisteren van een groot drama. “Toen aan het begin van de avond een groep mensen ging surfen, had niemand verwacht dat een deel níet thuis zou komen.”

 Meer beelden over het fenomeen ‘Cappuccino coast vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden