Listeria

Vijf vragen over de bacterie listeria

1. Wat is listeria en waar vind je het?

Listeria wordt ook wel de koelkastbacterie genoemd. Zij gedijt goed in een koel en vochtig klimaat, zoals in een koelkast. De bacterie heeft een voorkeur voor rauwe kaas, vleeswaren en gerookte vis. Van buiten is niet te zien of voedsel besmet is. Vleeswaren ruiken niet bedorven en smaken ook niet anders dan normaal.

2. Waarom is het gevaarlijk?

Voor de meeste mensen is de bacterie niet gevaarlijk. Wie gezond is en een sterk immuunsysteem heeft, kan er wel ziek van worden. De verschijnselen lijken op die van een milde griep, met koorts, spierpijn, buikpijn en diarree. Voor mensen met een verzwakt immuunsysteem en zwangere vrouwen ligt dat anders. Bij hen kan de bacterie een infectie veroorzaken die het zenuwstelsel aantast. Dat zorgt voor een ziekte die bekend staat als listeriose. Die kan leiden tot hersenvliesontsteking of een bloedvergiftiging. 

Gemiddeld tien á vijftien procent van de patiënten overleeft de ziekte niet, blijkt uit jaarlijkse onderzoeken van het RIVM. In 2017 was er een uitschieter: toen overleefde één op de vijf de ziekte niet. Symptomen van listeriose zijn: hoofdpijn, evenwichtsproblemen, overgeven, verwardheid en een stijve nek. Patiënten met deze symptomen moeten snel medische hulp zoeken. De tijd tussen de besmetting en ziek worden varieert van enkele dagen tot zelfs maanden. Meestal worden mensen die zijn besmet na twee tot vier weken ziek.

Ook bij zwangerschappen is listeria een gevaarlijke bacterie. De besmetting treft niet zozeer de moeder, maar het ongeboren kind, wat kan leiden tot vroeggeboorte of een miskraam. Zwangere vrouwen die na het eten van besmette vleeswaren of vis last krijgen van hoofdpijn, spierpijn, koorts en last van de rug, krijgen van de dokter antibiotica om de bacterie te bestrijden.

3. Hoe vaak komt het voor dat mensen overlijden door listeria?

Door de ziekte listeriose stierven vorig jaar drie personen. In 2017 was er een opmerkelijke uitschieter, toen overleden tien personen. In de jaren daarvoor varieert het aantal sterfgevallen van twee tot en met zes. Besmetting gebeurt meestal via voedsel, maar de bacterie kan ook in de grond zitten, of op gewassen en dieren.

4. Hoe is een besmetting te voorkomen?

Deze vraag is vooral belangrijk voor mensen met een zwak immuunsysteem, zoals ouderen, patiënten die net uit het ziekenhuis komen en zwangere vrouwen. Zij kunnen besmetting voorkomen door rauwe groenten goed te wassen, vlees en vis goed te doorbakken (de bacterie gaat dood bij een temperatuur boven de 70 graden), eten op de juiste temperatuur te bewaren, restjes snel af te laten koelen en kort te bewaren. Omdat de bacterie een voorkeur heeft voor vleeswaren, kan iemand in de risicogroep natuurlijk ook besluiten de boterham met iets anders dan vlees of gerookte vis te beleggen.

5. Hoe komt de bacterie in de vleeswaren?

De bacterie komt voor in grond, water en dieren. Als dieren de bacterie bij zich dragen, kunnen zij listeria meenemen naar de voedselfabriek waar hun vlees wordt verwerkt. Als het vlees voldoende wordt verhit, gaat de bacterie dood. Maar als de bacterie zich in de fabriek bevindt, kan zij na de bereiding alsnog vleeswaren en andere voedselproducten besmetten.

Lees ook:

Doden bij listeriabesmetting

Drie mensen zijn overleden door de listeriabesmetting in vleeswaren van producent Offerman. Een vrouw heeft er een miskraam door gekregen, meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden