Uruzgan-missie

Vier Afghanen klagen Nederland aan om ‘disproportioneel geweld’ bij slag om Chora

De Nederlandse Task Force Uruzgan opereerde tussen 2006 en 2010 vanuit Kamp Holland in de Afghaanse provincie Uruzgan. Beeld ANP

De Nederlandse krijgsmacht zou ‘blind’ geweld hebben gebruikt tijdens de slag om Chora in Afghanistan in 2007. Vier Afghanen eisen openheid en een schadevergoeding.

“Het is eigenlijk de eerste keer dat er een rechtszaak komt over gevechtshandelingen”, zegt mensenrechtenadvocaat Liesbeth Zegveld. Zij spande woensdag een zaak aan tegen de Nederlandse staat namens vier Afghaanse burgers die zeggen slachtoffer te zijn van een door Nederland geleide militaire operatie in Uruzgan in juni 2007. Daarbij kwamen zeker vijftien familieleden om, hun huizen werden verwoest en twee van hen raakten zelf gewond.

In een dagvaarding van zestig pagina’s beargumenteert Zegveld dat onder meer door de inzet van een zware pantserhouwitser die ongeleide granaten afvuurde richting Chora sprake is geweest van ‘niet proportioneel’ en ‘blind’ geweld dat in strijd is met het humanitair oorlogsrecht.

De slag om de controle over de Chora-vallei staat te boek als een van de felste gevechten tijdens de Nederlandse missie in de bergachtige Afghaanse provincie. Voorjaar 2007 dreigden de Taliban de strategisch gelegen vallei in te nemen, een belangrijk steunpunt van Task Force Uruzgan. Talibanstrijders vielen politieposten aan, bedreigden de lokale bevolking en executeerden Afghanen die zich tegen hen verzetten.

Toen op 16 juni een grote Talibanaanval met zo’n duizend strijders op Chora ophanden leek stond de bevelhebber in Kamp Holland voor een dilemma: terugtrekken of vol in de aanval. Commandant Hans van Griensven besloot tot het laatste.

Het hele arsenaal waarover Nederland beschikte werd ingezet: F-16’s, Apache-helikopters en een pantserhouwitser, die 155 millimetergranaten kan afvuren over een afstand van zo’n 40 kilometer. De bevolking was vooraf via lokale autoriteiten gewaarschuwd om zich uit de voeten te maken, maar die waarschuwing heeft mogelijk niet iedereen bereikt.

De slag werd gewonnen ten koste van veel burgerslachtoffers

De slag werd na een dag of vijf gewonnen, ten koste van veel slachtoffers. Een Nederlandse militair sneuvelde en er vielen tussen de 30 en 88 Afghaanse burgerdoden en 80 tot 100 gewonden. Volgens schattingen zijn in totaal 250 mensen omgekomen.

De vier Afghanen komen uit Qala-e-Ragh, een gehucht van qala’s – traditionele ommuurde Afghaanse woonhuizen – in de Chora-vallei. Namens hen eiste Zegveld vorig jaar mei al een schadevergoeding van de Nederlandse staat, maar dat werd door de landsadvocaat afgewezen. Volgens hem was er niet onrechtmatig gehandeld; de operatie was in lijn met het humanitair oorlogsrecht en het recht op zelfverdediging van de Nederlandse militairen.

Zegveld bestrijdt dat. “Het was geen zelfverdediging want ze konden ook terug naar Kamp Holland. Een militaire aanval inzetten is geen zelfverdediging. De commandant heeft gewoon een ‘stand and fight’-beslissing genomen, maar die was niet strikt noodzakelijk om zijn eigen mensen te beschermen. Dat gaan ze ook echt niet hard maken”, verwacht de advocate.

Het heeft Zegveld verbaasd dat de Nederlandse staat vorig jaar niet op haar schikkingsvoorstel is ingegaan. “Doe iets voor dat dorp. Wat is nou eigenlijk het probleem?”, aldus de advocate. “Het gaat hier niet om de inzet van ‘onze jongens’, dit is gewoon een Defensie-kwestie. Iedereen maakt fouten en hier moet het ministerie zijn verantwoordelijkheid nemen.”

Lees ook:
Chora is van groot belang voor de missie

Achter het spreekgestoelte stond op 21 juni 2007 geen tevreden veldheer, maar een aarzelende strateeg die beseft dat hij zich op een cruciaal punt in de campagne bevindt. De slag om Chora is gewonnen; het verloop van de missie in Uruzgan ongewis.

Karzai hekelt aanpak Nederlanders in Chora

De Afghaanse president Hamid Karzai heeft felle kritiek geuit op de strategie van Nederlandse troepen tijdens de gevechten afgelopen week in het Chora-district in het zuidelijke Uruzgan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden