Joke Baars, kleindochter van Sieberen (met een e) van der Baan, onthult het portret van de Trouw-verzetsman.

ReportageAmsterdam

Verzetshelden krijgen een portret bij hun straatnaam. ‘Ontroerend. Mensen zijn trots op hun buurt’

Joke Baars, kleindochter van Sieberen (met een e) van der Baan, onthult het portret van de Trouw-verzetsman.Beeld Joris Van Gennip

Bewoners van een Amsterdamse wijk kregen gisteren een gezicht naast hun straatnamen: portretten van de verzetshelden naar wie hun straten vernoemd zijn.

De vlaggen hangen uit, er zijn Oranjetaartjes met een kroontje erop. Maar het is geen Koningsdag, het is 2 september. Vandaag eert de wijk Geindorp in Amsterdam-Zuidoost de twintig verzetshelden naar wie de straten in hun wijk zijn vernoemd: mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers werden gefusilleerd vanwege hun werk voor illegale kranten.

De middag begint met toespraken. Vier hoofdredacteuren van de verzetskranten Het Parool, Vrij Nederland, Trouw en van De Waarheid onthullen op het plein van de school Het Gein een plaquette met de logo’s van de verzetskranten, en biografieën van de slachtoffers die aan de kranten verbonden waren.

Nabestaanden van de verzetshelden zijn er ook. “Ik ontdekte zo’n tien jaar geleden toevallig, toen ik hier met vriendinnen langs fietste, dat een straat naar mijn grootvader was vernoemd”, vertelt Joke Baars (64), kleindochter van Sieberen van der Baan, een van die gefusilleerde verzetsmensen. Ze maakte een foto van het straatnaambord, en belde haar moeder, die ook van niets wist.

Identiteitsbewijzen bemachtigen voor onderduikers 

Van der Baan was koster in de Amsterdamse Keizersgrachtkerk, betrokken bij Trouw en lid van het gewapende verzet. Knokploegleden, onder wie een groot aantal gereformeerden zoals Van der Baan, pleegden overvallen om voedselbonnen en identiteitsbewijzen voor onderduikers te bemachtigen. Ze vergaderden vaak in de Keizersgrachtkerk.

De Duitsers hadden, vermoedelijk na een tip, wapens gevonden in een bijgebouw van deze kerk. Op 8 september 1944 arresteerden ze Van der Baan, op dat moment 49 jaar oud en vader van twee dochters. Vijf dagen later schoten ze hem dood.

Niet alleen het monument op de schoolmuur wordt vandaag onthuld. Naast de straatnaambordjes zijn foto’s van de naamgevers aangebracht, afgedekt met een vlaggetje. Het is de bedoeling dat de verzamelde hoofdredacteuren en nabestaanden die portretten onthullen. Die eer valt ook Joke Baars ten deel. 

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan onthult in de Amsterdamse wijk Gein3Dorp het portret naast het straatnaambord van Jacob Krüse, een in 1944 gefusilleerde medewerker van Trouw. De wijk telt twintig straatnamen van omgebrachte medewerkers van de illegale kranten Het Parool, Trouw, Vrij Nederland, en De Waarheid.Beeld Joris Van Gennip

Maar eerst vertelt ze de bewoners over haar vader, en over de vergissingen op het straatnaambordje, die haar tien jaar geleden gelijk opvielen. “Daar staat Siebren, maar mijn grootvader heette Sieberen, met een E. En hij is niet omgebracht op 12 september, maar op de dertiende.”

Het belang van vergeven

“Ze hebben mijn grootvader eerst dagenlang verhoord, vermoedelijk ook gemarteld, maar hij hield zijn mond”, vertelt Baars aan de toeluisterende bewoners. In haar gezin werd vrijwel niet over de traumatische moord op Sieberen gepraat. 

“Mijn grootmoeder en mijn moeder hadden het er alleen indirect over. Mijn grootmoeder was zeer gelovig, ze vond dat je moet vergeven: ‘Als je mekaar niet vergeeft komt er weer oorlog’, zei ze. En ook: ‘Er wonen in Duitsland ook heel veel weduwen, en die lijden niet minder dan ik’. Ze benadrukte dat haar man was vermoord door de Duitsers, maar verraden was door een Nederlander.”

Dan is het tijd om de foto te onthullen. “U kunt trots zijn op uw grootvader”, zeggen bewoners Rick en Ingrid Eggink. Ze halen voor Baars een trappetje, want ze is klein van stuk en kan er niet goed bij, zo achter de hibiscusstruik. “Ik had al het een en ander over Van der Baan opgezocht”, zegt Rick Eggink als de klus geklaard is. “Nu hebben we er een gezicht bij.”

Trots op de buurt

En de verkeerde spelling in het straatnaambordje? Die wordt misschien gecorrigeerd, vertelt Monique Verkerk, mede-organisator van het initiatief namens het wijkcomité. “We hebben wat bewoners gepeild. Die hebben geen moeite met een naamswijziging, maar we onderzoeken nog de juridische consequenties, zoals vermelding van de naam in hypotheekaktes.”

“Ontroerend”, vindt Baars het, dat wijkbewoners zoveel moeite hebben gedaan om aandacht te besteden aan de verzetsmensen, en de nabestaanden te achterhalen. “Mensen zijn trots op hun buurt.”

Lees ook: 

Dit zijn de 196 doden van Trouw

De ‘23 van Trouw’, de verspreiders die in augustus 1944 in Kamp Vught werden gefusilleerd, waren lang niet de enige verzetsmensen die stierven voor deze krant. Vooral in de laatste oorlogswinter vielen veel slachtoffers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden