Taal

Verward over een brief van de gemeente? Eindhoven heeft nu een 'Dit-begrijp-ik-niet’-sticker

Alfabetiseringscursus in Rotterdam. Beeld Maarten Hartman

De gemeente Eindhoven probeert het taalgebruik in brieven te vereenvoudigen. Maar dat blijkt minder makkelijk dan het lijkt. 

Beoordeeld, instantie, WIA-uitkering: voor Saïda (34) staat de brief die ze van het UWV kreeg vol onbegrijpelijke woorden. “Bij beoordeeld denk ik aan een rechter”, zegt ze. Eigenlijk drong maar één zin echt tot haar door: dat haar uitkering werd stopgezet. De paniek was groot.

Wie Saïda ontmoet, merkt niet direct dat ze tot de 210.000 Nederlanders behoort die zijn gediagnosticeerd als zwakbegaafd of licht verstandelijk gehandicapt. Ze woont zelfstandig, ze praat vlot en werkt via de sociale werkvoorziening in een bejaardentehuis. Ze is actief in Steunwiel, een zelfhulporganisatie voor zwakbegaafden. Pas als je langer met haar spreekt, valt op dat ze woorden soms niet of verkeerd begrijpt. 

Ambtelijk taalgebruik is een groot struikelblok voor haar. Steeds meer gemeenten onderkennen dat en pakken het probleem aan. De gemeente Eindhoven nam een jaar geleden een motie van 50-Plus-raadslid Ruud van Acquoij over heldere taal aan. Ambtenaren krijgen scholing en brieven aan burgers worden onder de loep gehouden. Een van de eerste tastbare resultaten is de brief die mensen krijgen als hun paspoort of identiteitskaart vernieuwd moet worden. De nieuwe versie, in samenwerking met Steunwiel, is eenvoudig geschreven en bevat daarnaast foto’s en een QR-code naar gesproken tekst.

Ook in het belang van de overheid zelf

Begin jaren tachtig stelde een voorlichter in Den Haag gemeentelijk taalgebruik al aan de orde en in 2005 bracht GroenLinks de nota Heerlijk Helder Hollands uit. Zulke acties hadden effect, maar er is meer te doen. 

Dat is ook in het belang van de overheid zelf, meent André Verburg, rechter bij de Raad van State en lid van het Netwerk Begrijpelijke Overheid. “Burgers willen serieus worden genomen. Het eerste waar ze naar kijken, is of ambtenaren heldere taal gebruiken, zodat ze kunnen begrijpen waar het om gaat.”

Ambtelijke taal houdt burgers op afstand en dat was ooit ook de bedoeling. Overheidsinstellingen en ambtenaren ontleenden hun gezag eraan, omdat er naar hen werd opgekeken. Tegenwoordig pikken mensen dat niet meer. Verburg vergelijkt het met de dokter: “Mijn grootouders hadden ontzag voor een arts die met onbegrijpelijke Latijnse termen aankwam, mijn dochter zou razend worden. Helder taalgebruik en dingen goed uitleggen wekt vertrouwen en daarmee voorkom je ook agressie.”

'Dit-begrijp-ik-niet’-sticker

Ook Saïda werd boos toen ze de brief van het UWV kreeg. Gelukkig kon ze naar een steunpunt waar ze uitgelegd kreeg waar het om ging. Dat kalmeerde en gaf vertrouwen.

Gemeenteraadslid Van Acquoij heeft nu een ‘dit-begrijp-ik-niet’-sticker bedacht. Hij wil dat mensen brieven die ze niet snappen met zo’n sticker terug kunnen sturen om uitleg te krijgen. Want dat iedereen uiteindelijk alle officiële post zal begrijpen, blijft onwaarschijnlijk. 

De nieuwe brief over de identiteitskaarten maakt duidelijk dat eenvoudig schrijven ingewikkeld is. Saïda struikelt in zo’n brief over de term ‘nog geen achttien’. Voor haar betekent dat ‘iedereen die geen achttien’ is. En bellen om een toelichting? Het nummer in de brief leidt naar een spraakcomputer met een keuzemenu vol moeilijke woorden.

En dan zijn er nog de juristen die bang zijn dat eenvoudige taal tot juridische problemen leidt, bijvoorbeeld bij bezwaarschriften over vergunningsaanvragen. “Dat is een angst die je vaak tegenkomt”, zegt Verburg, “Ambtenaren zijn dan ook altijd erg opgelucht als ik zeg dat ook dat echt best eenvoudiger kan.” 

De volledige naam van Saïda is bij de hoofdredactie bekend.

Lees ook: 

Een vonnis in simpele taal is niet duidelijk

Het voorstel om in vonnissen eenvoudige taal te gebruiken, leidt tot een gebrek aan precisie, vreest Mirk Zwart, rechtenstudent in Leiden. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden