AnalyseRotterdamse coalitie

Verstandshuwelijk in het Rotterdamse stadsbestuur: ‘Denk en Leefbaar delen meer dan je verwacht’

Robert Simons (Leefbaar Rotterdam) en Faouzi Achbar (Denk) op 10 juni tijdens de presentatie van het coalitieakkoord. Beeld ANP
Robert Simons (Leefbaar Rotterdam) en Faouzi Achbar (Denk) op 10 juni tijdens de presentatie van het coalitieakkoord.Beeld ANP

In Rotterdam besturen twee tegenpolen sinds kort samen de stad: Denk en Leefbaar Rotterdam. Maar de partijen hebben ook veel overeenkomsten, wat het verstandshuwelijk een stuk stabieler kan maken dan het op het eerste oog lijkt, zien politicologen.

Merijn van Nuland

De een vindt islamitisch onderwijs onwenselijk, de ander wil het ondersteunen. De een ziet de politieke islam als een radicale ideologie, volgens de ander is juist islamofobie het grote gevaar. En waar de een meent dat migranten razendsnel moeten integreren, ziet de ander meer in wederzijdse acceptatie.

Het gat tussen de politici van Leefbaar Rotterdam en Denk lijkt onoverbrugbaar, zeker als je de verkiezingsprogramma’s naast elkaar legt. Toch gaan deze tegenpolen de komende vier jaar samen de havenstad besturen. Onder de veelzeggende titel ‘Eén stad’ presenteerden ze vorige week hun coalitieakkoord, samen met coalitiepartners D66 en VVD.

Maar hoewel beide partijen keihard botsen over zaken als immigratie en integratie, denken zij over andere thema’s vaak hetzelfde. Dat maakt het verstandshuwelijk een stuk stabieler dan die op het eerste oog lijkt. “Deze partijen delen veel meer dan je op het eerste gezicht zou verwachten”, zegt André Krouwel, politicoloog aan de Vrije Universiteit en oprichter van Kieskompas. “Als je de hele discussie over islam en integratie buiten beschouwing laat, dan heb je een vrij doorsnee rechtse coalitie. Met D66 en VVD erbij is de coalitie mooi in balans en bestrijkt deze een groot deel van het politieke spectrum.”

Een sociaal-conservatieve kijk op de wereld

Neem bijvoorbeeld gender en emancipatie. Op dat vlak kunnen Leefbaar en Denk prima met elkaar door een deur, meent Krouwel. De partijen hebben allebei een vrij sociaal-conservatieve kijk op de wereld. Voor de Denk-achterban is daarbij vaak de islamitische achtergrond leidend, terwijl veel Leefbaar-stemmers vooral ageren tegen de in hun ogen progressieve ‘woke-waanzin’. Krouwel: “Maar uiteindelijk komen ze ongeveer op hetzelfde punt uit.”

Daarnaast schoppen beide partijen graag tegen de gevestigde orde. Ze zien zichzelf als anti-elitaire volkspartijen en kunnen soms ronduit cynisch zijn over het politieke bedrijf. De inleiding van het coalitieakkoord leest dan ook als een afrekening met de status quo. De partijen willen “een overheid die minder vergadert en meer doet”. De Rotterdammer hoeft de komende vier jaar geen “overdaad aan prachtig opgemaakte beleidsdocumenten” te verwachten, maar wel een eind aan de “lokettenjungle”.

Law-and-order

De partijen zijn bovendien allebei sterk vertegenwoordigd in de armere wijken buiten het stadscentrum, zoals Charlois, Feijenoord en Crooswijk. Daar leven heel andere zorgen dan in de binnenstad. Verpauperde woningen, sluimerende energiearmoede en ophopend afval zijn er veel zichtbaarder dan in de wat rijkere wijken.

Dat is terug te zien in het coalitieakkoord. Het eerste hoofdstuk is volledig gewijd aan een veilige, schone en groene stad. Zo willen de coalitiepartijen wapengeweld, overlast en seksuele straatintimidatie hard aanpakken, en verhogen ze de boetes voor mensen die hun afval naast de vuilnisbak gooien. Law-and-order doen het bij beide partijen goed.

Tot slot vinden de partijen elkaar op het economische vlak: een groot deel van de achterban bestaat uit kleine ondernemers, van de taxichauffeur tot de uitbater van de Turkse supermarkt. In het coalitieakkoord pleiten de partijen voor ‘minder regels en bureaucratie’, en moet de gemeente werken aan een ‘ja, tenzij’-mentaliteit om ondernemerschap zo min mogelijk in de weg te zitten.

Eén incident kan coalitie opblazen

Zorgen al deze overeenkomsten voor rustig vaarwater in de Rotterdamse politiek? Dat is nog maar de vraag. Met een aanpak van ‘pragmatische tolerantie’ kan deze coalitie het lang volhouden, meent politicoloog Simon Otjes (Universiteit Leiden). “Maar er is slechts één incident in het culturele domein nodig om de coalitie weer op te blazen.”

Een hakenkruis op een moskee, een aanslag door moslimfundamentalisten of de komst van een omstreden Turkse politicus: het zijn volgens beide politicologen momenten waarop de coalitie direct onder druk zal staan. Zeker als de twee overige coalitiepartijen ieder een andere kant kiezen.

Eén ding is dus van het grootste belang: dat Denk en Leefbaar zich niet teveel bemoeien met explosieve thema’s als integratie en discriminatie, juist omdat de partijen daar wél lijnrecht tegenover elkaar staan. “Het grootste risico is profileringsdrang bij een van de wethouders”, zegt Krouwel. Hij vervolgt lachend: “Misschien is het beter als zij de woorden islam of moskee de komende vier jaar helemaal niet in de mond nemen.”

Lees ook:

Kiezers over de samenwerking tussen Leefbaar Rotterdam en Denk: ‘Houd ze in de gaten’

Kiezers van de nieuwe Rotterdamse coalitiepartijen Denk en Leefbaar Rotterdam reageren wisselend op de samenwerking tussen hun partijen. Eén ding is zeker: de ogen van deze Rotterdammers zijn de komende tijd nadrukkelijk op het nieuwe college gericht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden