Kwetsbare patiënten

Versoepelingen? Dat is niet voor iedereen goed nieuws

iertransplantatiepatiënt Annelies Hilgersom (52) uit Zoetermeer, initiatiefnemer van #VergeetOnsNietErnst Beeld Phil Nijhuis
iertransplantatiepatiënt Annelies Hilgersom (52) uit Zoetermeer, initiatiefnemer van #VergeetOnsNietErnstBeeld Phil Nijhuis

Versoepelingen van de corona-maatregelen staan voor de deur. Wat het virus doet bij kwetsbare patiënten is ongewis, onderstrepen artsen.

Jeroen den Blijker

Natuurlijk, haar patiënten zijn vrijwel allen volledig gevaccineerd, kregen een derde prik én een booster. Toch houdt Coretta van Leer- arts/microbioloog in het Universitair Medisch Centrum Groningen haar hart vast nu er weer meer mag. Ze onderzoekt het effect van covidvaccins op mensen die een longtransplantatie ondergingen.

“We denken, met herhaaldelijk vaccineren, uiteindelijk iedereen voldoende bescherming te kunnen bieden, desnoods met een vierde of vijfde prik. Maar die derde vaccinatie is in oktober, november gegeven en er moet wel tijd zitten tussen dat moment waarop je opnieuw een vaccin kan geven. Voor deze mensen geldt dus toch vooral: komt mijn vaccinatie op tijd, dus vóórdat ik tegen omkiron aanloop?” De kans op een besmetting is groot, zegt Van Leer, nu de regels losser worden. “Omdat ook wie is gevaccineerd, besmet kan raken.”

Lees ook: ‘Eerst Covid-medicatie voor kwetsbaren, dan pas versoepelen’

De voorspelde versoepelingen brengen risico’s met zich mee voor mensen met een kwetsbare gezondheid en hun naasten. Trouw sprak met drie van hen, die eerder hun verhaal deden in de krant.

Zo’n epidemie is een enorme bedreiging

De grote vraag is vooral: Hoe zal zo'n besmetting uitpakken bij mensen die een orgaantransplantatie hebben ondergaan, zegt Van Leer. “Daar is niets over bekend. In Nederland zijn er 850 mensen die zo’n longtransplantaties ondergingen – een beperkte groep. Maar we weten wel dat bij eerdere besmettingen, met de deltavariant bijvoorbeeld, deze groep hard is geraakt. Honderd mensen werden ziek, van wie 20 procent uiteindelijk overleed.” Wie overleefde, herstelde nooit volledig, zegt Van Leer. “De longfunctie halveert, wat een grote aanslag is op het resterend aantal levensjaren – gemiddeld zo'n 12 jaar na een transplantatie. Zo’n epidemie is dus een enorme bedreiging voor deze mensen.”

Virgil Dam, internist-immunoloog van het Erasmus MC, doet onderzoek naar het effect van covidvaccins op mensen met immuniteitsproblemen, aangeboren of ontstaan door medicijngebruik, bijvoorbeeld bij reumapatiënten. “Ik zie in mijn eigen praktijk, met vooral patiënten met een aangeboren afweerstoornissen, mensen die, ondanks een stevige vaccinatie, toch corona kregen. Meestal vertonen ook zij milde klachten, maar er zijn ook mensen die in het ziekenhuis belanden.” Wel minder dan in de eerste covidgolf, onderstreept Dalm. “En ze belanden zeker niet meer automatisch op de ic.”

Extra vaccineren, biedt extra bescherming, onderstreept ook Dalm. “Maar we hebben de boosters nog maar net aangeboden en we weten nu nog niet precies wat daarvan het effect is op de 150.000 mensen in Nederland die minder goed reageren op vaccinatie. Dat moet je dus wel weten voordat je besluit om een vierde of vijfde vaccin te geven.” Tot die tijd geldt toch vooral het devies: beschik je over onvoldoende afweer, wees dan voorzichting. “Wie over weinig antistoffen beschikt, heeft gehoord van zijn arts: pas op met virussen. Dat geldt voor het griepvirus, maar dus ook voor omikron.”

Trek maar af van de KLM-steun

Ze kan het zo goed begrijpen, die wens om de samenleving weer te open, zegt Mette Hazenberg, hoogleraar hematologie aan het Amsterdam UMC. “Maar doe dat dan vooral veilig. Houd afstand, voer het 2G-beleid in, verplicht het dragen van maskers, ook voor scholieren als ze in hun bankje zitten en maak die scholen veilig. Dat kost 1,5 miljard euro las ik, maar dat kan best af van de ruim drie miljard steun die de KLM krijgt. En begin met boosteren van kinderen.”

Want, weet Hazenberg uit het onderzoek dat ze met haar collega Inger Nijhof doet naar vaccins voor mensen met een hematologische aandoening zoals lymfklierkanker, sikkelziekte of leukemie: “Die aanpak werkt helaas niet voor iedereen. Voor deze mensen is het echt een probleem als de coronaregels versoepelen.” Om hoeveel mensen het dan precies gaat, is lastig te schatten. “Maar je hebt het dan bijvoorbeeld over een kwetsbare ouder, die weet dat hij via zijn kind ontzettend ziek kan worden. Dat raakt zo'n heel gezin. Omikron is voor de meeste mensen mild, maar er gaan wel mensen aan dood. En mijn patiënten staan daarbij vooraan.”

Lees ook:

Hoe goed werkt het vaccin bij kankerpatiënten? Dat onderzoekt het UMCG

Kwetsbare patiënten hebben het vaccin het hardst nodig, maar de vraag is of het bij hen even goed werkt. Het UMCG start een onderzoek bij patiënten die worden behandeld aan tumoren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden