Rekkelijken & preciezen

Versoepelen op een precair moment: zorgt dat voor een glijdende schaal?

Een verse lading bier komt aan bij café De Koning in Alkmaar. Binnenkort zal het gerstenat weer rijkelijk vloeien - op het terras.  Beeld ANP
Een verse lading bier komt aan bij café De Koning in Alkmaar. Binnenkort zal het gerstenat weer rijkelijk vloeien - op het terras.Beeld ANP

De terrassen gaan weer open, juicht de ene helft van Nederland. Maar, fronst de andere helft: zorgen de versoepelingen op dit precaire moment niet voor coronawetteloosheid?

Onafscheidelijk zijn ze, in menig tv-programma en nieuwsartikel over de persconferentie van dinsdag: achter het woord ‘versoepelen’ huppelt het woordje ‘ondanks’ aan. Versoepelen ondanks het hoogste aantal positieve testen. Een politieke keuze die een vraag oproept: zorgt versoepelen op dit precaire moment in de virusbestrijding niet voor een glijdende schaal?

Je zou zeggen: de overheid is er met zulke besmettingscijfers bij gebaat om het moreel hoog te houden, de burgers gehoorzaam en in het gelid. De strategie die het kabinet kiest om dat te bereiken is hopen dat het land langer stilzit, door ze een handje snoepjes te geven in de vorm van versoepelingen. Het is geven en nemen om draagvlak te behouden.

Maar hoogleraar psychologie Paul van Lange zei eerder in deze krant dat de nadruk die het kabinet in de communicatie legt op het heropenen van de samenleving, de klassieke coronamaatregelen juist ondermijnt, zoals de bezoekbeperking thuis. Het wordt zo een beetje verwarrend voor de mensen, die zich afvragen: als het allemaal echt zo ernstig is, waarom dan versoepelen?

Dubbele boodschap

Het Nederlandse leger sociaal psychologen waarschuwt al zolang er maatregelen van kracht zijn voor het gevaar dat kleeft aan een dubbele boodschap in het beleid, omdat dit leidt tot allerhande zelfrechtvaardigingen, die u wellicht al voorbij zag komen in gesprekken of appgroepen.

Denk aan: “Als de terrassen open mogen, waarom zou ik mij dan nog aan de bezoekbeperkingen houden?” Of: “Als de overheid experimenteert met evenementen voor duizenden personen, waarom zou ik mijn verjaardag dan niet met een hele groep in het park of de tuin kunnen vieren?”

Dus ja, een glijdende schaal. Voor sommigen. Want dit is niet het hele verhaal, blijkt wel uit het werk van de gedragswetenschappers bij het RIVM en de GGD’en die de hele coronacrisis al duizenden mensen vragen hoe goed ze zich aan de regels houden. Mensen permitteren zich de laatste tijd al meer vrijheden en de sociale beperkingen vallen zwaar, maar tegelijk houdt een ruime meerderheid zich gewoon aan de meeste regels. Die cijfers zullen niet ineens kelderen naar niveau vriespunt.

Kloof tussen gehoorzame en ongehoorzame burgers

Bij de gedragsunit hebben ze eerder het idee dat de kloof tussen gehoorzame en ongehoorzame burgers toeneemt. Dat werd afgelopen week goed duidelijk in de discussies over het massale FieldLab-experiment van 538, waarover maatschappelijke onrust ontstond. Artsen startten een petitie en mensen wilden demonstreren tegen deze volgens hen onverantwoorde stap richting heropening van de samenleving.

Dat de hele samenleving snakt naar versoepelingen, kon het kabinet daarna niet meer beweren. De reacties op de persconferentie waarin de eerste stap tot heropening eind deze maand werd aangekondigd, waren dan ook tweeledig.

Aan de ene kant had je de juichende horecatijgers, de blije avondklok-haters en de opgeluchte studenten die eindelijk weer af en toe naar de hogeschool of universiteit mogen. Aan de andere kant had je mensen die openlijk beleden terrasweigeraar te worden. Hun redenatie: als de overheid de virusbestrijding niet serieus neemt, doen wij het maar zelf.

Eerder had je vooral rekkelijken en preciezen als het ging om de coronaregels, en een kleine groep roependen aan de zijlijn die vond dat het allemaal strenger moest. Dat verandert nu het kabinet voor het eerst versoepelt op een punt dat het echt slecht gaat met de besmettingscijfers: de groep critici groeit. Het resultaat is dat het coronadebat nog meer gepolariseerd raakt.

Lees ook:

Eén bezoeker per dag: was het een nuttige regel of een dode letter?

Drie maanden lang mocht er maar één persoon per dag op bezoek komen. Die beperking riep veel verzet op. Werd deze regel daarna een dode letter?

Veelgehoorde anderhalvemeterexcuses en of die ergens op slaan

‘We hebben toch al uit hetzelfde schaaltje chips gegeten’: mensen bedenken allerlei creatieve excuses om geen anderhalve meter afstand te houden. Hoe valide zijn de argumenten en waarom gebruiken we ze? Een verzameling.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden