Coronavirus

Verplichte quarantaine, hoe ziet dat eruit?

Een medewerker van de GGD Rotterdam-Rijnmond neemt een coronatest af in een teststraat. Het aantal besmettingen met het coronavirus blijft toenemen. In de regio Rotterdam-Rijnmond stijgt het aantal nieuwe patiënten het meest. Beeld ANP

Minister Hugo de Jonge wil dat coronaquarantaine niet langer vrijwillig is, maar soms verplicht. Hoe werkt dat? Zes vragen. 

1. De hamvraag: wat houdt quarantaine precies in?

De essentie is heel simpel: blijf veertien dagen thuis als blijkt dat u besmet bent met het coronavirus, als een huisgenoot is besmet of als u een nauw contact van een besmet persoon bent. Werken is prima, maar doe dat vanuit huis. Alleen als iemand in de zorg werkt, gelden soms andere voorwaarden. De tuin of het balkon zijn onderdeel van thuis, daar mag u komen. Naar buiten mag iemand alleen voor een test vanwege coronaklachten.

Bezoek is uit den boze, behalve als het de huisarts of iemand van de GGD is. Laat anderen boodschappen doen of de hond uitlaten. 

2. Moeten huisgenoten ook in quarantaine?

Meestal wel, maar dat is afhankelijk van de exacte situatie. Een medewerker van de GGD legt per situatie uit wat de leefregels precies zijn. Deze staan ook op de website van de rijksoverheid en zijn opgesteld door het RIVM. In principe moeten huisgenoten ook veertien dagen in quarantaine omdat ze ziek kunnen worden. Maar er zijn uitzonderingen. Zo mag een huisgenoot zonder klachten wel even boodschappen doen en mogen kinderen onder de twaalf jaar in sommige gevallen naar school of sporten. 

Huisgenoten van een persoon die weliswaar nauw contact heeft gehad met een besmet persoon, maar die zelf (nog) niet positief is getest, hoeven niet in quarantaine. Leefregels zijn in dat geval: blijf bij diegene uit de buurt. Slaap apart en houd in huis anderhalve meter afstand. Het RIVM is resoluut: niet knuffelen, niet zoenen en geen seks. 

3. Wie zijn nauwe contacten en wie bepaalt dat?

De GGD brengt na een positieve test de nauwe contacten in kaart op basis van een definitie van het RIVM. Huisgenoten zijn bijvoorbeeld nauwe contacten. Overige nauwe contacten zijn de mensen die langer dan vijftien minuten op minder dan anderhalve meter afstand contact hadden met een coronapatiënt tijdens de besmettelijke periode. Die periode begint twee dagen voordat iemand klachten krijgt en eindigt nadat iemand 24 uur klachtenvrij is.

In alle gevallen geldt: pas bij klachten laat iemand zich testen. Een negatieve test vrijwaart iemand echter niet van quarantaine. Het devies blijft: die veertien dagen uitzitten, want iemand kan nog ziek worden. 

4. Kan de overheid iemand verplichten in quarantaine te gaan?

Niet zomaar. Zo is het idee om reizigers uit een risicogebied een quarantaineplicht op te leggen voorlopig toekomstmuziek. Daarvoor is geen juridische grondslag. 

Anders is het als iemand is besmet met het coronavirus of een nauw contact heeft gehad met een potentieel besmet persoon. Op grond van artikel 7 van de wet persoonlijke gezondheid is het opleggen van een quarantaineplicht (artikel 35) mogelijk. 

Dat invoeren van zo’n plicht is geen peulenschil. Allereerst moet de lokale GGD signalen hebben dat iemand niet vrijwillig thuis blijft. Dat kan doordat de GGD-medewerker tijdens het check-gesprek halverwege de quarantaine hoort dat iemand reist of bij het zwembad zit. De GGD meldt dit bij de veiligheidsregio. De voorzitter hiervan, meestal de burgemeester van de grootste gemeente, besluit vervolgens tot een quarantaineplicht. Hij moet de officier van justitie hiervan op de hoogte stellen. De in quarantaine geplaatste persoon heeft het recht om tegen dit besluit in verweer te gaan bij de rechter.

Minister De Jonge onderzoekt of met aanvullende wetgeving de quarantaineplicht eenvoudiger kan worden opgelegd. Een verplichte quarantaine voor mensen die niet ziek zijn maar slechts uit het bron- en contactonderzoek naar voren zijn gekomen werd woensdag op de lange baan geschoven. 

5. Kunnen we straks verrassingsbezoekjes verwachten van boa’s die komen checken of je thuis bent?

Dat zou kunnen, ja. In beginsel valt het toezicht op de naleving van deze wet in het werkgebied van boa’s, maar de vakbond voor boa’s ziet nog meer werk voor boa’s niet zitten. Hoe toezicht wordt ingericht is nog onbekend. Het kabinet overlegt hierover met de voorzitters van de veiligheidsregio’s, de GGD’s, rechters en het openbaar ministerie. 

De straf die overtreders riskeren is ook nog niet bekend. Uiteindelijk gaat een rechter daarover. Hoogleraar Recht en samenleving Jan Brouwer (Rijksuniversiteit Groningen) waarschuwt mensen alvast: het negeren van die plicht kan verstrekkende gevolgen hebben, denkt hij. Helemaal als iemand andere mensen besmet. “Dan is er niet alleen de overtreding van de quarantainemaatregel, maar kan er sprake zijn van mishandeling of zware mishandeling. En als een café door jouw onverantwoorde gedrag dicht moet, riskeer je ook dat de caféhouder de schade op jou verhaalt.”

6. Schrikt zo'n verplichte quarantaine mensen niet af om zich te laten testen?

Dat is de vrees van veel politici. Volgens Rob Jetten (D66) gaat iemand niet ‘zijn maten naaien’ als het kabinet dreigt met een quarantaineplicht van veertien dagen, waardoor iemand wellicht tijdelijk geen inkomen heeft, om maar wat te noemen. Ook andere partijen vrezen dat een quarantaineplicht averechts werkt en mensen met klachten zich dan maar niet laten testen. Uit onderzoek van het RIVM en de GGD in juli bleek dat de testbereidheid in Nederland bij mensen met klachten sowieso akelig laag ligt. Sindsdien laten meer mensen zich testen, na herhaaldelijke oproepen vanuit Den Haag, het RIVM en de GGD. Die winst wil niemand op het spel zetten. 

Lees ook:

De Kamer voelt weinig voor verplichte quarantaine

Niet alleen de oppositie, maar ook regeringspartijen tonen zich weinig enthousiast voor de plannen van minister De Jonge om iedereen die uit contactonderzoek naar voren komt als mogelijk besmet verplicht te laten testen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden