Draagplicht

Verpleeghuizen wachten niet langer en verplichten mondkapjes op eigen houtje

Een bewoonster van verpleeghuis Leilinde van Woonzorgcentra Haaglanden krijgt bezoek. Verpleeghuizen mogen weer bezoek ontvangen, maar wel volgens strikte regels om zo de kans op besmettingen met het coronavirus zo laag mogelijk te houden.Beeld ANP

Gebruik preventief mondkapjes in alle verpleeghuizen, adviseren specialisten. Terwijl het kabinet aarzelt, voeren zorginstellingen zelf een mondkapjesplicht in. 

Waar zijn de ouderen? Waarom zeggen premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge helemaal niets over de situatie in de verpleeghuizen? We zitten nota bene midden in de tweede golf.

Verbaasd keek hoogleraar ouderengeneeskunde Cees Hertogh (VU Medisch Centrum) maandagavond naar de persconferentie waarin het kabinet ingrijpende maatregelen aankondigde. Maar ondanks dat er momenteel naar schatting minimaal 151 verpleeghuislocaties zijn waar sprake is van een coronabesmetting, repte het kabinet hier niet over. “We hebben het over de zorg voor de allerkwetsbaarste mensen in onze samenleving, een groep die we niet goed hebben verzorgd tijdens de eerste golf”, zegt Hertogh. “Het viel me tegen dat de ministers daarvan geen gewag maakten.”

Hertogh pleitte maandagochtend in het overleg met het Outbreak Management Team (OMT) nog voor het preventief gebruik van mondkapjes in alle verpleeghuizen. Dat advies werd opgenomen in het rapport van het OMT, maar niet overgenomen door het kabinet. Alleen in de drie regio’s met de besmettingscode ‘ernstig’ – Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond en Haaglanden – adviseert het kabinet het gebruik van mondkapjes binnen de anderhalve meter.

‘Het zou goed zijn als Den Haag naar ons luistert’

Dat gaat Hertogh lang niet ver genoeg. Hij deed samen met hoogleraar acute ouderenzorg Bianca Buurman onderzoek naar de verspreiding van het coronavirus in verpleeghuizen en adviseerde het kabinet begin september. “Vier weken geleden vonden wij dat in Rotterdam en Amsterdam de dreiging al zo hoog was dat verpleeghuizen persoonlijke beschermingsmiddelen moesten inzetten”, zegt Hertogh. “Nu zien we dat het hele land in een mum van tijd rood kleurt. Dat vraagt om landelijke maatregelen in verpleeghuizen. Het zou goed zijn als politiek Den Haag naar ons luistert.”

De hoogleraar krijgt op het gebied van mondkapjes steun vanuit de sector. Verenso, de vereniging van specialisten ouderengeneeskunde, reageerde dinsdagmiddag op de persconferentie met de stelling dat in iedere regio met het stempel ‘zorgwekkend’ (op Zeeland na heel Nederland) er mondkapjes preventief ingezet kunnen worden.

In de praktijk gebeurt dat al. Zo besloot Zorggroep Groningen – met vier vestigingen in de provincie – dinsdagmiddag dat iedereen permanent een mond-neusmasker moet dragen, ongeacht de anderhalve meter. “Wij kijken naar de besmettingsgraad in onze eigen regio en bepalen zelf wat we voor onze locaties het beste vinden”, zegt manager behandeldienst Wilko van den Bergs van de zorggroep. “Daarbij wachten we niet op landelijke besluiten.”

Andere zorgcentra volgen dat voorbeeld, blijkt uit een rondgang van Trouw. Zoals TriviumMeulenbeltZorg (TMZ), met verpleeghuislocaties in zes Twentse gemeenten. Het dragen van een mondkapje is sinds dinsdag verplicht, in de hoop het coronavirus buiten de deur te houden. “Het dragen van een mondkapje draagt bij aan het waarborgen van de gezondheid van kwetsbare bewoners, medewerkers, vrijwilligers en bezoekers”, aldus het bestuur van TMZ.

Ook ouderenbonden pleitten gisteren – opnieuw - voor een draagplicht van mondkapjes in verpleeghuizen. “De belangrijkste les uit de vorige lockdown is voorkomen dat verpleeghuizen weer op slot gaan. Bezoek is belangrijk maar wij dringen er op aan dat een bezoeker wel de hele dag een mondkapje draagt. Dat kan ongezellig zijn, maar mensen kunnen dan wel komen”, aldus Gusta Willems van seniorenbond KBO-PCOB.

Drie routes

Het maatregelenpakket van hoogleraar Hertogh bestaat overigens uit meer dan alleen mondkapjes. Als het besmettingscijfer in de omgeving oploopt, moet een verpleeghuis alert zijn op de introductie van het virus in het huis, zegt de specialist ouderengeneeskunde. Dat kan via drie routes: medewerkers, bezoekers en nieuwe bewoners. “Naast een mondkapje kan het ook helpen om een tiendaagse quarantaine toe te passen bij nieuwe bewoners en ze te testen voor opheffing. Dat is geen fijne maatregel waar iedereen blij mee is maar het is wel geboden om het virus buiten de deur te houden. Als het virus eenmaal binnen is, heb je een probleem.”

Een ander advies is wel sinds begin september van kracht: bij een uitbraak in een verpleeghuis worden alle nauwe contacten onder bewoners en medewerkers wekelijks getest, ongeacht klachten. Hertogh: “Onder de verpleeghuispopulatie is een infectie lastig te herkennen. Het testen van iedere bewoner, ongeacht klachten, heeft een meerwaarde, twee recente uitbraken waarbij dit beleid is toegepast heeft dat al uitgewezen.”

Lees ook:

Hoe zinvol is het dragen van een mondkapje?

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam roept ook op tot het dragen van een mondkapje in alle publiek toegankelijke binnenruimtes, dus niet alleen in de winkels. De burgemeesters van Rotterdam, Den Haag en Eindhoven houden een vergelijkbaar pleidooi. Maar is er al hard bewijs voor het nut van het dragen van een mondkapje?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden