InterviewFietsongevallen

Veiliger fietsen in de stad kan alleen met minder auto’s. ‘We moeten anders kijken naar de binnenstad’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Wat moet er gebeuren om een eind te maken aan de 80.000 fietsongevallen per jaar​? Ruimte maken voor fietsers, bepleit vervoerskundige Hans Voerknecht.

Jaarlijks vinden 80.000 fietsongevallen plaats, berekende VeiligheidNL. Wat is daartegen te doen? “We moeten radicaal durven besluiten dat de auto niet thuishoort in de binnenstad”, zegt Hans Voerknecht, strateeg duurzame bereikbaarheid. “Alle onderzoek wijst uit dat fietsen essentieel is voor duurzame stedelijke vervoerssystemen, dus daarvoor moet je ruimte maken. Niet alleen op papier, maar ook in de praktijk, die nog te veel rond de auto is opgebouwd.”

In de bebouwde kom gebeuren de meeste fietsongevallen. De fiets is zo populair dat in steden als Leiden, Zwolle en Groningen al meer dan de helft van alle verplaatsingen met deze tweewieler gebeurt, weet het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid. Zeker zes andere grote steden zitten boven de 40 procent, zoals Utrecht, Amsterdam, Haarlem, Nijmegen, Amersfoort en Enschede.

De keerzijde is het stijgend aantal fietsongevallen en kwetsbare deelnemers die bang zijn in het verkeer. “Er komen vaak ouderen naar mij toe, die vertellen dat ze niet meer durven te fietsen”, vertelde de Amsterdamse verkeerswethouder Egbert de Vries vorige week. “Heel jammer”, voegde hij daaraan toe.

De auto regeert

Wat is de oplossing? “Het zou enorm schelen als we meer ruimte inplannen voor de fiets”, aldus Voerknecht. “Toch regeert de auto nog. Het is een ongelooflijk inefficiënt vervoersmiddel als je kijkt naar ruimtegebruik. Vaak zit in de spits één iemand in een auto. De auto is in de stad een blok aan het been.”

Toch blijven de parkeervergunningen in de stad goedkoop. “Bizar, de grond is veel duurder als je er iets anders mee doet. Ik zag een foto van de grachten waar auto’s waren weg gefotoshopt. Dan wordt het een eldorado, met veel minder fietsongevallen. Dát is echt ruimte maken voor fiets en voetganger.”

Voerknecht tekent aan dat fietsland Nederland bij bouwnormen nog steeds denkt aan een minimum voor autoparkeren. “Je kunt beter een maximum instellen, naargelang de omgeving. En de vrijkomende ruimte reserveren voor fiets en groen.”

Utrecht lijkt een goed voorbeeld als fietsstad. Toch vindt de vervoerskundige het vreemd dat daar nog zo veel bussen door het centrum rijden. “Het zijn opvallend veel streekbussen die door de stad naar CS rijden. Die kun je beter aan de rand stoppen, bij P&R Science Park en P&R Westraven, die een goede tramaansluiting hebben. Het historische centrum is niet groot. Bedenk wie daar echt nog met de auto moet komen, en houd de rest weg. Iedereen zal zien hoe veilig het straks wordt als vooral fietsers en voetgangers overblijven.”

Veilige, brede fietspaden

Veel fietspaden in binnensteden zijn te smal voor het fors gestegen aantal gebruikers. Instituut Crow stelt voor overheden richtlijnen op, en die stellen dat die stadse fietspaden eigenlijk 4 meter breed moeten zijn. Voerknecht vindt dat verkeerswethouders te makkelijk zeggen dat daar geen ruimte voor is. “Als de gemeenteraad zegt: wij vinden veilige, brede fietspaden wel belangrijk, dan is de oplossing: minder auto’s.”

In de nieuwe binnensteden moet volgens Voerknecht geen enkel voertuig harder dan 30 kilometer per uur rijden. Bij 50 is bij een aanrijding de kans dat een fietser overlijdt vele malen hoger dan bij 30 kilometer. Maar ook 30 is nog gevaarlijk voor ouderen. Op fietspaden mag je dan maximaal 20 kilometer. “Stel je voor hoeveel rust en veiligheid dat geeft.”

Het is uiterst belangrijk precies te weten waar het misgaat en een eind te maken aan de onderrapportage van fietsongevallen, zegt de vervoerskundige. “Als het ministerie van infrastructuur en waterstaat daarop wil bezuinigen, is dat een foute keuze. Het kost een schijntje en we spenderen wel miljarden euro’s aan de verbreding van de A27. Het achterliggende probleem is een kosten-batenanalyse die reistijdwinst veel hoger aanslaat dan fietsongevallen en fietsdoden.”

Lees ook:

Drie keer meer fietsers ernstig gewond dan gedacht: 50.000 in 2019

Een nieuwe telmethode laat zien dat veel meer fietsers gewond raken dan tot nu toe uit de cijfers blijkt. Dankzij dit nauwkeuriger beeld kunnen provincies gevaarlijke plekken aanpakken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden