Kindertelefoon

Veertig jaar Kindertelefoon: van eitjes bakken tot cyberpesten

Koningin Maxima is vandaag op het hoofdkantoor van De Kindertelefoon ter ere van het veertig jarig bestaan. Beeld ANP

De Kindertelefoon bestaat veertig jaar. Bellers van nu hebben andere vragen en problemen dan toen. ‘Kinderen hingen vaker plots op, omdat de ouders ineens thuiskwamen.’

Weet je niet hoe je moet zoenen? Pest iemand op school je? De Kindertelefoon zit al veertig jaar klaar voor kinderen en jongeren met vragen en problemen. In die tijd is de instantie veranderd, de hulp is gratis geworden, de lijn naar andere hulpdiensten korter en je kunt behalve bellen ook chatten met de medewerkers. Veel meer kinderen dan veertig jaar terug weten de Kindertelefoon te bereiken. Zijn de gespreksonderwerpen ook veranderd?

Dagelijks belden of chatten in 2018 ruim duizend kinderen met de Kindertelefoon. Zij stelden vragen over onderwerpen als geweld, verkering of pesten.

Hoewel acht- tot achttienjarigen zich nog druk maken om dezelfde thema’s, levert dat nu andere vragen op dan in 1979. “Neem seksualiteit. Nu stellen kinderen bijvoorbeeld vragen over sexting, het sturen van een seksueel getinte tekst of foto. Dat bestond toen nog niet. In de ­jaren tachtig schrokken we erg van verhalen over incest, daar hoorden we toen voor het eerst over”, zegt Denny Mouqué, die in de beginjaren coördinator was bij de dienst.

Hijgers

Ook ondervond de Kindertelefoon in de jaren tachtig andere praktische problemen dan nu. Mouqué: “Kinderen gooiden toen vaker ineens de hoorn op de haak, omdat hun ouders thuiskwamen.” Soms ­halen bellers grappen uit met de instantie, dat is niet veranderd. “Wij hadden toen vaak last van hijgers, mensen die luid in de telefoon ademden, nu veel minder.”

In 1979, door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het Jaar van het Kind, riepen een groepje Amsterdamse ouders de Kindertelefoon in het leven. Nu, veertig jaar later, viert de instantie feest. Koningin Máxima bezoekt vandaag het hoofdkantoor en de komende tijd rijdt een Volkswagenbusje uit het oprichtingsjaar naar de zeven vestigingssteden van de Kindertelefoon. Daar zijn podcasts te horen over mensen voor wie een telefoongesprek het verschil maakte.

Vooral door de komst van internet en de mobiele telefoon is de Kindertelefoon veranderd. Kinderen kunnen de dienst gemakkelijker ­bereiken. Bovendien heeft de Kindertelefoon sinds 2003 een chatfunctie en een online forum.

Makkelijker praten

“Online bleken kinderen gemakkelijker zware problemen te bespreken”, zegt gezondheidszorgpsycholoog Wendy van Disseldorp, die vrijwilliger was bij de Kindertelefoon van 1991 tot 2017. Het is terug te zien in de cijfers over vorig jaar: het aantal gesprekken dat over ‘emotionele problemen’ ging, was online ­relatief groot, terwijl bellers hun hart liever luchtten over pesten, ­geweld en liefde.

Seksualiteit is altijd en overal een hot topic. “Je zou misschien denken dat veel antwoorden op internet te vinden zijn, maar in mijn ervaring belden de afgelopen jaren nog net zoveel pubers met vragen over seks als begin jaren negentig. Het is prettig om met iemand te kunnen praten, om anoniem een vraag te kunnen stellen”, volgens Van Disseldorp.

Een ander type vraag komt minder vaak meer voor. Van Disseldorp: “Vroeger vroeg nog weleens iemand: hoe maak ik een eitje voor mijn moeder? Dat gebeurt niet vaak meer. Dat vinden kinderen wel op YouTube.”

Marlien Jonkers.

Marlien Jonkers (31), sinds april 2018 bij De Kindertelefoon

“Door de komst van internet en sociale media komen vragen over sexting en foto’s delen via internet steeds vaker voor. Ik probeer zo open mogelijk te zijn en beantwoord echt alle vragen. Soms zijn kinderen onzeker geworden, omdat ze de dingen die ze via WhatsApp hebben verstuurd nog helemaal niet in het echt durven. Ik adviseer dan om het bespreekbaar te maken: heb je al met je vriendje of vriendinnetje besproken dat je het eigenlijk nog spannend vindt? Ik merk ook dat bij seksuele voorlichting op scholen de plezierige kant van seks te weinig aan bod komt, over het vrouwelijk orgasme wordt bijvoorbeeld zelden iets verteld. Kinderen met vragen daarover kunnen ons bellen, en doen dat ook. Laatst belde er een meisje en die zei: ‘help, ik ben verslaafd aan zelfbevrijding.’ Ik begreep vrij snel dat ze zelfbevrediging bedoelde, kinderen kunnen soms opbellen met hele grappige versprekingen.”

Peter Naaktgeboren .

Peter Naaktgeboren (65), van 1985 tot 1996 vrijwilliger bij De Kindertelefoon

“In het begin zaten we ergens op een zoldertje van een school in de Jordaan, met twee draaischijftelefoons. Kinderen belden vaak vanuit een telefooncel, en hoopten met een kwartje genoeg tijd te hebben om hun verhaal te doen. Seksualiteit was ook toen al het onderwerp waar de meeste vragen over kwamen. Ik moest wel eens lachen om hoe recht voor z’n raap kinderen waren: ‘Hallo, hoe werkt pijpen precies?’ Hallo, eerst even goedemiddag.

“Echtscheiding begon in die tijd vaker voor te komen, kinderen belden bijvoorbeeld met vragen over bij wie ze moesten gaan wonen, of klaagden dat er niet naar ze werd geluisterd. Wij besloten daar iets mee te gaan doen en hebben dit bij de rechterlijke macht neergelegd. We drongen aan om kinderen hun stem te laten horen. Uiteindelijk heeft De Kindertelefoon grote invloed gehad op de aanpassing van het Kinderrechtenverdrag. Het recht van het kind om gehoord te worden is daaraan toegevoegd.”

Lees ook
En weer worden er duizenden kinderen minder gepest

In 2018 werden veel minder kinderen uit het basis- en middelbare onderwijs gepest in vergelijking met 2014. ‘Duizenden kinderen gaan niet langer met een steen in hun maag naar school’

Dan staan je blote borsten dus voor altijd op internet

Training moet Amsterdamse scholieren doordringen van het gevaar van sexting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden