In deze bunker in Kevelaer vond de politie grote hoeveelheden illegaal vuurwerk. Beeld Koen Verheijden
In deze bunker in Kevelaer vond de politie grote hoeveelheden illegaal vuurwerk.Beeld Koen Verheijden

ReportageVuurwerk

Vanuit Duitse bunkers komt zwaar illegaal vuurwerk Nederland binnen

Terwijl Nederland strengere vuurwerkregels invoert, vindt de politie zwaarder illegaal vuurwerk. Vanuit oude Duitse Navo-bunkers in de grensregio bedienen criminele handelaren de Nederlandse markt.

Stefan Keukenkamp

Op de dikke schuifdeuren zitten twee vergeelde beveiligingsstickers uit de tijd van de Koude Oorlog. De bunker zit onder de groene aanslag, op het dak groeien naaldbomen. Dierenarts Dirk Jan Riemersma morrelt aan het slot. “Toen de politie hier kwam, kregen agenten de deur nauwelijks open”, vertelt hij. “Als je ergens veilig vuurwerk kunt opslaan is het hier. Het is een ideale plek om ongezien te blijven.”

Verscholen in de bossen van Kevelaer, over de grens bij Venray, ligt voormalig bunkercomplex Den Heyberg. Een deel van de 325 oude munitiebunkers op het terrein is omgebouwd tot (vakantie)huis. Andere bunkers dienen als paardenstal of opslagruimte. In een aantal bunkers op dit complex vonden de Duitse en Nederlandse politie in juni 20.000 kilo zwaar illegaal vuurwerk.

Tijdens de gezamenlijke actie, die vorige week naar buiten kwam, nam de politie in totaal 350.000 kilo illegaal vuurwerk in beslag, bestemd voor de Nederlandse markt. Het is de grootste vangst ooit, meer dan het totale aantal gevonden kilo’s in 2020 en 2021 bij elkaar.

null Beeld

Een schimmige buurman

De ontdekking past in een zorgelijke trend waarbij de vangst van illegaal vuurwerk in vijf jaar tijd is verachtvoudigd. De politie vindt vuurwerk in woonwijken, loodsen, in boerenschuren tussen het hooi en in oude bunkers in het Duits-Nederlandse grensgebied. Van daaruit transporteren handelaren de explosieven via de weg naar Nederland. Niet alleen consumenten kopen dit explosieve materiaal, criminelen gebruiken het de laatste jaren regelmatig bij plofkraken en aanslagen.

Dierenarts Riemersma leidt de verslaggever rond op het bunkercomplex, dat tot 1993 diende als munitieopslag. Toen de Koude Oorlog ten einde liep, werden dit soort Navo-complexen overbodig en kwamen ze in particuliere handen. Riemersma kocht uiteindelijk zes bunkers op het complex vanwaaruit hij zijn paardenkliniek runt.

De Duitse en Nederlandse politie vonden in meerdere opslaglocaties in Duitsland grote hoeveelheden illegaal vuurwerk. Beeld Polizei Osnabrück
De Duitse en Nederlandse politie vonden in meerdere opslaglocaties in Duitsland grote hoeveelheden illegaal vuurwerk.Beeld Polizei Osnabrück

“Van de laatste invallen heb ik gehoord”, zegt hij. Het doet hem denken aan een paar jaar geleden, toen de politie vuurwerk vond in de bunker van zijn schimmige buurman. “Nee, ik zag hem nooit, maar dat valt hier niemand op.”

In 2016 en 2017 ontdekte de politie ook al tienduizenden kilo’s illegaal vuurwerk in oude bunkers in Kevelaer, van Nederlandse handelaren. Vorig jaar was het raak in Rheine, over de grens bij Enschede, waar de politie in voormalige Navo-bunkers 120.000 kilo aantrof. “De oude Navo-bunkers liggen vaak op afgelegen plekken in de grensregio. Dat maakt het potentieel erg interessant voor de illegale vuurwerkhandel”, zegt Erik Kooijker, vuurwerkspecialist bij de Landelijke Eenheid van de politie.

null Beeld

‘Waar je vroeger een vinger kwijtraakte, ben je nu je hele arm kwijt’

Hoewel het veilig oogt, is dat het niet. “In sommige bunkers slaan handelaren ook legaal vuurwerk op, maar dit illegale materiaal is veel explosiever. De transporten gaan door woonwijken heen, levensgevaarlijk.” Het explosieve knalvuurwerk dat er ligt opgeslagen komt vaak uit Europese landen als Italië, Albanië en Tsjechië, waar het legaal wordt geproduceerd. Criminele handelaren kopen het bij de producent, soms met valse papieren, of via tussenhandelaren.

Dierenarts Riemersma wijst op de kaart aan waar de oude Navo-bunkers liggen in Kevelaer.  Beeld Koen Verheijden
Dierenarts Riemersma wijst op de kaart aan waar de oude Navo-bunkers liggen in Kevelaer.Beeld Koen Verheijden

De Nederlandse politie zet de laatste jaren meer capaciteit in om vuurwerknetwerken op te rollen. Er is een speciale taskforce opgericht, en de politie werkt samen met landen als Duitsland, en met Europol. “Meer inzet is hard nodig, omdat we zien dat het letsel door steeds zwaarder illegaal vuurwerk toeneemt”, zegt Kooijker. “Waar je vroeger één vinger kwijtraakte als het afsteken fout afliep, ben je nu je hele arm kwijt.” Ouders weten vaak dat kinderen deze explosieven onder hun bed hebben liggen. “Zij moeten zich realiseren dat hun kind rondloopt met materiaal waar doorgewinterde criminelen plofkraken en aanslagen mee plegen.”

Strengere regels, meer illegaliteit

De politie krijgt beter zicht op de criminele organisaties die met vuurwerkhandel bezig zijn, wat volgens hen de toename van vondsten verklaart. Het is de vraag of strengere vuurwerkregels in Nederland bijdragen aan de toename van de illegale handel.

“Nederland heeft misschien wel de strengste regels van Europa op het gebied van vuurwerk”, zegt Leo Groeneveld van belangenvereniging Pyrotechniek Nederland. Je mag sinds 2020 geen knalvuurwerk en vuurpijlen meer afsteken, en op steeds meer plekken is er een algeheel vuurwerkverbod van kracht. Hoe meer legaal vuurwerk je verbiedt, hoe meer vraag naar illegaal vuurwerk, is zijn overtuiging. De schade en overlast door illegale knallers is de doodsteek voor het imago van de vuurwerkbranche, zegt Groeneveld. “Legale verkopers zijn het zat om hiermee geassocieerd te worden.”

In het complex met Duitse bunkers in Kevelaer zijn ze klaar met de vuurwerkvondsten. De beheerder van het park wil er niets meer over kwijt, het illegale vuurwerk heeft al genoeg imagoschade gebracht. Dierenarts Riemersma vreest dat de recente invallen van de politie niet de laatsten zijn op het bunkerpark. “De oude bunkers worden verhuurd. Het is lastig om daar iets tegen te doen.”

Burgemeesters maken zich zorgen

Na de vorige jaarwisseling uitten de 25 burgemeesters uit het Veiligheidsberaad grote bezorgdheid over de opkomst van zeer zwaar illegaal vuurwerk. Vooral omdat de ‘bommen’ naar hulpverleners worden gegooid, met alle gevolgen van dien. Hulpverleners kampen vaker met ernstige gehoorschade.

Samen met gemeenten en de ministeries van justitie en veiligheid en binnenlandse zaken is gesproken over hoe de handel in zwaar illegaal vuurwerk, ook internationaal, kan worden aangepakt. “Dit heeft tot dusverre nog geen nieuwe inzichten opgeleverd”, zegt een zegsman. De burgemeesters onderstrepen het belang van Europese afspraken om illegale handel tegen te gaan bij een algeheel verbod op consumentenvuurwerk.

Lees ook:

Plastisch chirurgen zien toename aantal vuurwerkslachtoffers

Plastisch chirurgen hebben rond de jaarwisseling 39 slachtoffers behandeld, een verdubbeling vergeleken met een jaar eerder.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden