Koninklijke onderscheidingen

Van voordracht naar revers: de 2800 nieuwe lintjes legden een lang parcours af

Uitreiking vóór corona: presentator Humberto Tan kreeg in 2019 een koninklijke onderscheiding opgespeld door toenmalig waarnemend burgemeester van Amstelveen Bas Eenhoorn. Tan mag zich sindsdien Ridder in de Orde van Oranje-Nassau noemen.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Uitreiking vóór corona: presentator Humberto Tan kreeg in 2019 een koninklijke onderscheiding opgespeld door toenmalig waarnemend burgemeester van Amstelveen Bas Eenhoorn. Tan mag zich sindsdien Ridder in de Orde van Oranje-Nassau noemen.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Het heeft de koning behaagd om maandag ruim 2800 lintjes te laten uitreiken. De voordrachten voor de onderscheidingen hebben een lang parcours afgelegd voordat Willem-Alexander ermee instemde.

De namen van de gelukkigen worden om 13.00 uur in de Staatscourant gepubliceerd. Burgemeesters bellen de gelukkigen ’s ochtends al, en waar mogelijk zullen ze maandag nog de onderscheiding uitreiken. Maar gemeenten hebben tot en met zaterdag om dat te doen: door de corona-epidemie hebben zeker grotere gemeenten wel een paar dagen nodig.

“Net als vorig jaar moeten de burgemeesters bij de uitreikingen rekening houden met de beperkende maatregelen door corona. Grote bijeenkomsten zijn niet mogelijk”, legt Martine van Grieken uit. Zij is directeur van de Kanselarij der Nederlandse Orden, het orgaan dat een belangrijke rol vervult bij de lintjesregen. “Burgemeesters kunnen langsgaan bij de gedecoreerden, of hen uitnodigen op het stadhuis. Ze zullen de lintjes niet zelf opspelden, dat laten ze over aan bijvoorbeeld de partner of een kind van de gedecoreerde.”

Vrijwilligers

Vrijwel alle onderscheidingen gaan gewoontegetrouw naar vrijwilligers: die krijgen een lintje in de Orde van Oranje-Nassau. Maar ook mensen die in hun functie extreem goed gepresteerd hebben kunnen in deze orde onderscheiden worden. De orde kent zes verschillende graden: van ‘Lid’ oplopend tot ‘Ridder Grootkruis’ – doorgaans weggelegd voor het kaliber voormalige premiers.

Een andere categorie vormen uitblinkers op het terrein van wetenschap en kunst. Zij kunnen onderscheidingen krijgen in de Orde van de Nederlandse Leeuw (die drie graden kent): jaarlijks valt enkele tientallen personen die eer te beurt.

De Orde van de Nederlandse Leeuw heeft de oudste papieren: die bestaat sinds 1815. De Orde van Oranje-Nassau werd ingesteld in 1882. Halverwege de twintigste eeuw was het decoratiestelsel toe aan modernisering. De Orde van de Nederlandse Leeuw en de Orde van Oranje-Nassau overlapten elkaar te veel, en het moest democratischer worden. Na dertig jaar discussie kwam die herziening er in 1994.

Dossier

“Iedereen kan iedereen voordragen bij de burgemeester”, legt Van Grieken uit. “Het kabinet van de burgemeester assisteert mensen die iemand willen voordragen. Daarvoor is een heel dossier nodig; stel iemand is voorgedragen voor diens inspanningen voor de voetbalvereniging, dan kan het kabinet van de burgemeester vragen aan bestuursleden om te omschrijven op grond van welke verdiensten hij of zij een onderscheiding verdient.”

De route, die uiteindelijk naar de koning loopt, is lang. En onderweg kunnen voordrachten te licht worden bevonden. Het advies van de burgemeester gaat naar de commissaris van de Koning. Die legt het na eigen weging neer bij de Kanselarij der Nederlandse Orden. Daar brengt het Kapittel voor de Civiele Orden, een orgaan dat momenteel onder voorzitterschap van Jaap de Hoop Scheffer staat, advies uit aan de regering.

Minister verantwoordelijk

Van Grieken: “Het Kapittel vergadert over ieder voorstel: is iemand ‘decorabel’? Zo ja, in welke Orde wordt die persoon dan onderscheiden, en in welke graad? Als het gaat om iemand in de sport, dan gaat dat advies naar de minister van VWS; bij iemand uit de zakenwereld komt het advies bij de minister van economische zaken. De minister is verantwoordelijk voor het besluit, maar het is toch een koninklijk besluit, omdat de koning het ondertekent.” Vandaar de zinsnede die bij de uitreiking wordt uitgesproken: “Het heeft Zijne Majesteit de Koning behaagd om u te benoemen...”

Lees ook:

Edese wijkagent Jacques Stans geridderd omdat hij de boel bij elkaar hield. ‘Er is nu minder angst’

Wijkagent Jacques Stans zorgde ervoor dat de rust terugkeerde in de Edese wijk Veldhuizen. Vrijdag werd hij benoemd tot ridder in de orde van Oranje-Nassau.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden