Adoptie

Valse papieren? Geroofd als kind? Het wordt geadopteerden onmogelijk gemaakt hun recht te halen

Jurist Dewi Deijle ziet dat er te veel drempels zijn  Beeld Inge van Mill
Jurist Dewi Deijle ziet dat er te veel drempels zijnBeeld Inge van Mill

Het stemt ze moedeloos: geadopteerden die wel naar de rechter willen stappen om misstanden aan te kaarten. Ze zien te veel obstakels. Dat blijkt uit een juridische verkenning.

Ze zijn misschien wel geroofd of hebben een geboortedatum die niet blijkt te kloppen. Geadopteerden die graag hun recht willen halen, nu de Nederlandse overheid erkent dat zij nalatig is geweest in het tegengaan van misstanden bij interlandelijke adoptie, zien zichzelf voor een onmogelijke opgave gesteld.

Dat zegt jurist Dewi Deijle, namens een groep van ruim honderd geadopteerden voor wie zij onderzocht wat juridisch mogelijk is. Volgens haar zijn de drempels om naar de rechter te stappen voor deze groep te hoog: hoge kosten, risico op emotionele schade en een heel kleine kans van slagen, omdat bewijsvoering in dit type zaken complex is.

List en bedrog

Eerder dit jaar zette minister Sander Dekker van rechtsbescherming voor geadopteerden juist de deur open voor juridische procedures tegen de Nederlandse staat, door verjaring los te laten. Dat deed hij als reactie op een kritisch adoptierapport door de commissie-Joustra, dat leidde tot een tijdelijke adoptiestop. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat de Nederlandse overheid wist van de vele misstanden bij interlandelijke adoptie, maar niets deed.

“Met de verjaring is één drempel weggenomen”, zegt Deijle. “Maar dit soort procedures zijn ingewikkeld. Ik ben zelf geadopteerd uit Indonesië en de mensen die in mijn dossier staan, zijn later opgepakt voor kinderhandel. Maar ik kan zelf niet bewijzen dat ik ben geroofd. En al helemaal niet of de Nederlandse overheid daarvan wist.”

Die bewijzen moeten geadopteerden in een rechtszaak wel leveren. “Dat is heel oneerlijk, want zij hebben er niet voor gekozen om geadopteerd te zijn, en al helemaal niet onder valse voorwendselen of door list en bedrog”, aldus Deijle.

Is Nederland aansprakelijk? Nee, zegt Dekker

Om dit soort toestanden in de rechtszaal te omzeilen diende Deijle in maart namens de ruim honderd geadopteerden een aansprakelijkheidsclaim in bij minister Dekker. Ze wilde daarmee de instelling van een schadefonds afdwingen, waaruit bijvoorbeeld zoektochten van geadopteerden naar hun biologische ouders betaald kunnen worden.

Maar daar voelt de minister niet voor, liet hij afgelopen weekend in een brief aan Deijle weten. Een woordvoerder van het ministerie voor veiligheid en justitie laat weten dat het ‘aan de gedupeerden is om te beslissen of zij verdere juridische stappen zetten. Daarbij is een inhoudelijk oordeel aan de rechter’.

Wel noemt de woordvoerder het ‘pijnlijk’ als geadopteerden met vraagtekens zitten rond hun adoptie. Daarom, zegt hij, maakt de minister ruim 36 miljoen vrij voor een centrum dat in 2022 zijn deuren opent en waar geadopteerden kunnen aankloppen voor emotionele en juridische steun.

Minister ‘moreel verantwoordelijk’

“Het steekt mij enorm dat hier zoveel geld naartoe gaat, terwijl Dekker niet investeert in waar het veel geadopteerden echt om gaat: het vinden van hun biologische ouders. Ik vind dat zijn morele verantwoordelijkheid, nu duidelijk is dat de Nederlandse overheid afwist van misstanden en niet ingreep”, zegt Deijle.

Daarnaast is het de vraag of dit centrum, dat gelieerd is aan het ministerie van justitie en veiligheid, hulp gaat bieden bij aansprakelijkheidsprocedures tégen diezelfde overheid. In een reactie blijft het ministerie vaag. Het centrum biedt ‘laagdrempelige juridische ondersteuning’ over ‘veel voorkomende vragen onder geadopteerden’, zoals naamswijziging.

Vorige week liet Dekker al weten dat de adoptiestop voorlopig van kracht blijft. Als adoptie blijft bestaan, dan moeten verdere misstanden worden voorkomen, zei hij. “Blijkt het niet mogelijk die bescherming te bieden, dan zou in mijn ogen serieus moeten worden overwogen om te stoppen met interlandelijke adoptie.”

Lees ook:

Adoptie leek heel lang een win-winsituatie. Waarom had Nederland geen oog voor de misstanden?

Nu interlandelijke adoptie tijdelijk is stopgezet, rijst de vraag: hoe is het eigenlijk begonnen? ‘Onze Europese identiteit was: wij gaan de rest van de wereld helpen.’

Geadopteerden: ‘Adoptie is geen synoniem voor kinderhandel’

De overheid kiest voor de makkelijke weg door adoptie tijdelijk te stoppen, vinden geadopteerden. Er moet oog komen voor de positieve verhalen en mogelijkheden om het systeem te veranderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden