Een vierde golf

Vaccins wijzen nog altijd de weg uit de coronacrisis, daar verandert zelfs de deltavariant niets aan

Demissionair minister Hugo de Jonge in de teststraat.  Beeld EPA
Demissionair minister Hugo de Jonge in de teststraat.Beeld EPA

De hoge besmettingsgraad lijkt geen goede uitgangspositie om met de deltavariant het najaar in te gaan. Valt mee, zeggen deskundigen. Zolang we maar doorgaan met vaccineren.

De forse stijging in het aantal besmettingen vlakt af, meldt het RIVM in zijn weekoverzicht. Het is nog net te vroeg om te zeggen dat de curves echt dalen, zegt epidemioloog Susan van den Hof. “Het ziet er bemoedigend uit, maar we hebben wel vaker meegemaakt dat de cijfers na een korte daling toch weer opliepen.” Komende week wordt volgens haar duidelijk of de grote golf na de versoepelingen van eind juni weer op zijn retour is.

Inmiddels maken velen zich zorgen over de deltavariant, die nu dominant is en goed blijkt voor twee derde van de besmettingen. Uit een nog niet gepubliceerde Chinese studie blijkt dat deze variant sneller is – iemand is na een infectie in kortere tijd zelf besmettelijk – en meer virusdeeltjes in de neus aanmaakt. Bovendien zou de variant door de verdediging van de vaccins heen breken. Volgens het RIVM-weekoverzicht was negen procent van de besmette personen volledig gevaccineerd.

Dat is allemaal niet onverwacht, zegt Marion Koopmans, hoogleraar virologie aan het Erasmus MC en lid van het OMT. “We wisten dat de vaccins minder goed zijn in het voorkomen van infectie en overdracht. Maar ze beschermen nog steeds zeer goed tegen ernstige ziekte. Hooguit iets minder dan bij de andere varianten. Om die reden vaccineren we ook. Wat dat betreft vind ik deze deltavariant niet zorgwekkend.”

Versoepelingen kern van het probleem

De variant wordt door velen verantwoordelijk gehouden voor de enorme stijging na de versoepelingen. Maar waren het niet de disco’s en de feestjes zelf die het aantal besmettingen hebben opgestuwd? Die factoren zijn moeilijk uit elkaar te trekken, zegt epidemioloog Van den Hof. “Beide hadden ook los van elkaar het aantal besmettingen opgestuwd.”

Voor Koopmans is het duidelijk dat de versoepelingen de kern van het probleem waren. “We dachten dat we met een strikt systeem van testen voor toegang een rem op de infecties hadden gezet. En een acceptabel risico namen. Maar in de uitvoering zijn veel gaten gevallen. De deltavariant heeft de gevolgen versterkt. De vraag waar ik nog mee zit, is: als het testsysteem heel strak was geweest, hadden we dan ook deze golf gehad?”

Intussen is het aantal besmettingen ruim tien keer zo hoog als eind juni. Dat lijkt geen prettige uitgangssituatie voor het najaar, als de besmettingskans weer oploopt doordat iedereen vaker binnen is. Het reproductiegetal R, dat aangeeft hoe snel het virus zich verspreidt, is de afgelopen week weliswaar gezakt van 2,91 naar 1,75, maar het kabinet heeft de teugels zodanig laten vieren dat het de vraag is of we nog onder de 1 komen, nodig om de besmettingsgraad te verlagen. “Dat is wel het doel van de vaccinatiecampagne”, zegt Van den Hof. “De vaccins zijn iets minder effectief waardoor meer mensen dan eerder gedacht zich moeten laten inenten. Maar uiteindelijk moeten we de R daarmee onder de 1 krijgen. Dan moeten ook de jongeren zich deze zomer nog massaal laten inenten. En tot het zover is, moeten we de basisregels, zoals afstand houden, blijven volgen.”

Leren van het Verenigd Koninkrijk

Vaccineren is ook voor Koopmans de weg uit deze crisis. “Maar op een gegeven moment moet je de maatregelen ook loslaten. Als iedereen die dat wil volledig is gevaccineerd, dan kan het virus nog wel circuleren, maar de vaccins voorkomen dat mensen in het ziekenhuis belanden. Dan komt het moment om de afweging te maken, maar dat is aan het kabinet: we laten alles los en gooien de samenleving weer open. En dan is het aan het individu: neem ik alsnog een vaccin of wil ik het risico op besmetting lopen?”

Maar tot het zover is, moeten ook voor haar de basismaatregelen gehandhaafd blijven. “We kunnen in het Verenigd Koninkrijk gaan zien wat er gebeurt als je dat niet doet. Ik vind het een gewaagd experiment, maar het wrange is: wij kunnen daar wel van leren.”

Lees ook:

Vaccinatietempo legt het af tegen deltavariant, die de ruimte kreeg

Het kabinet zette op 26 juni de poorten wijd open voor de variant van het coronavirus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden