ScheepswrakJurken tentoonstelling

Unieke jurken uit scheepswrak na vierhonderd jaar boven water en te zien op Texel

De eerste jurk die werd gevonden was in 2016 wereldnieuws. Hij is nu tentoongesteld op Texel.  Beeld Museum Kaap Skil
De eerste jurk die werd gevonden was in 2016 wereldnieuws. Hij is nu tentoongesteld op Texel.Beeld Museum Kaap Skil

Duikers deden in 2014 een unieke vondst voor de kust van Texel. Een scheepswrak uit de 17de eeuw bevat spectaculaire schatten, waaronder goed bewaarde jurken. Ze zijn nu te bewonderen in het museum Kaap Skil op Texel.

Jos Smit

“Het is een absurde collectie. Alle logica zegt dat dit niet zou kunnen gebeuren. Je kan geen hele kostuums vinden in een wrak”, zegt Alec Ewing, de trotse conservator van museum Kaap Skil op Texel.

In de expositieruimte, in de kelder van het museum, staat in het schemerdonker een grote, ronde vitrine. Hier is de eerste jurk neergevlijd. Eeuwen onder de zeebodem hebben de oorspronkelijke kleuren weggespoeld. De patronen die in de stof zijn geweven zijn nog wel duidelijk zichtbaar.

‘Misschien zijn er op de wereld maar twee van dit soort jurken’

De kledingstukken die hier tentoon staan gesteld werden in 2014 door duikers gevonden in een scheepswrak uit de 17de eeuw. Dat textiel van deze ouderdom zo goed bewaard wordt teruggevonden, is uiterst zeldzaam. “Misschien zijn er op de wereld maar twee van dit soort jurken. En die liggen nu allebei hier, op Texel”, zegt Maarten van Bommel, hoofdonderzoeker van de collectie.

De voorwerpen geven een bijzonder beeld van het leven in de Gouden Eeuw. Behalve de jurken is een aantal toiletartikelen van een welgestelde dame opgedoken. Hierbij hoort een spiegel, ingezet op een versierde houten plaat. Een etui met borstel en kam maken de set compleet. De zilveren decoraties glimmen in het licht van een spotje. Het gebroken glas van de spiegel weerkaatst zacht de gloed.

“Ik ervaar het alsof ik over haar schouder kan meekijken", zegt Ewing, over de eigenaresse van de voorwerpen. “Dat heb ik in mijn carrière nog nooit zo gehad. Maritieme geschiedenis is sowieso heel mannelijk.”

De zilveren trouwjurk  uit de 17de eeuw, te zien op Texel.  Beeld Museum Kaap Skil
De zilveren trouwjurk uit de 17de eeuw, te zien op Texel.Beeld Museum Kaap Skil

Voor het eerst is nu een trouwjurk te zien uit het wrak

In 2016 haalde een van de jurken al het wereldnieuws toen deze tijdelijk werd tentoongesteld. Die jurk is nu permanent te zien, naast een tweede. Die is volgens Van Bommel nog bijzonderder. Hij waarschijnlijk maar één keer gedragen, tijdens een bruiloft. “In het textiel is zilverdraad vervlochten, in een patroon van aaneengesloten hartjes. Experts uit Engeland zeggen dat het waarschijnlijk een trouwjurk is.” Ook dit kleed is erg verkleurd. Vanuit de juiste hoek bekeken blinkt het zilverdraad de kijker ineens tegemoet.

Na al die tijd onder water is de kleding erg fragiel. De gewaden tentoonstellen is daarom een grote uitdaging. Ewing: “De kwetsbaarheid is met afstand het grootste probleem.” Daarom zijn er speciale vitrines gebouwd: luchtdicht en gevuld met stikstof.

Al acht jaar zijn wetenschappers bezig met onderzoek naar de schatten uit het wrak. Dit heeft allerlei kennis opgeleverd, zoals inzichten in hoe kleding werd gemaakt. Desalniettemin is er veel nog niet bekend. Zo is het niet duidelijk wie de eigenaar van het schip was, of van de kostbare lading. Ook is niet zeker waar het schip vandaan kwam en waar het naar toe op weg was.

Van Bommel: “Het is puur speculeren. Hopelijk spreken de voorwerpen historici aan en leidt meer onderzoek tot extra context.”

‘Hier sta je oog in oog met vrouwen uit de 17e eeuw’

Volgens Ewing is het goed dat de tentoonstelling op Texel is. “Vanaf de dijk kan je zien waar het nog altijd ligt. Het leeft ook echt bij de bewoners van Texel. Die jurken zijn van hen.”

De conservator weet precies waarom iedereen naar de expositie moet komen kijken. “Hier sta je oog in oog met vrouwen uit de 17de eeuw. Dat kan nergens anders.”

Lees ook:

Wie liep er vierhonderd jaar geleden in deze jurk?

Een van de jurken haalde in 2016 al het nieuws. Toen die werd tentoongesteld, werd er volop gespeculeerd over de draagster ervan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden