Nieuws Staatlozen

Uitspraak Raad van State biedt hoop aan staatloze asielzoekers die in juridisch limbo belanden

Beeld Gemma Pauwels

Afgewezen staatloze asielzoekers kunnen hoop putten uit een uitspraak van de Raad van State. 

Een uitspraak van de Raad van State heeft onverwacht meer duidelijkheid verschaft over het lot van staatloze asielzoekers. Als hun asielverzoek is afgewezen, mogen zij niet in Nederland blijven, maar ze kunnen ook niet weg, omdat geen enkel land hen als onderdaan erkent. De hoogste rechter doet iets aan het juridische niemandsland waarin zij belanden.

De uitspraak draait om de zogeheten ‘vergunning buiten schuld’. Die verblijfsvergunning is bestemd voor mensen die, zonder dat ze er iets aan kunnen doen, Nederland niet kunnen verlaten. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) oordeelt dat mensen geen recht op hebben op die vergunning als de Dienst Terugkeer & Vertrek vindt dat mensen zelf meer hadden kunnen doen om terug te keren. Dat is een probleem, omdat de DT&V niet uitlegt wat een vreemdeling dan nog meer moet doet om terugkeer mogelijk te maken en alleen de IND voor de rechter om uitleg gevraagd kan worden. Daardoor worden mensen heen en weer geslingerd tussen verschillende diensten, soms jarenlang.

Een oordeel waar advocaten jaren op gewacht hebben

Dat kan niet, zei de Raad van State afgelopen zomer. De staatssecretaris van asiel, die de vergunningen buiten schuld uiteindelijk moet verlenen, mag zich niet verschuilen achter de DT&V. En als de staatssecretaris vindt dat iemand beter zijn best moet doen, moet de staat wel zeggen wat hij of zij nog moet proberen. Het is een oordeel waar advocaten jaren op gewacht en om geprocedeerd hebben.

Dat lijkt nu zijn vruchten af te werpen. Deze week trok de IND zich terug in de zaak van Mounir (27), een Rohingya zonder nationaliteit. Hij is geboren in Myanmar, maar toen hij een jaar oud was, vluchtte zijn moeder naar Bangladesh. In 2012 vertrok hij naar Nederland. Toen zijn asielverzoek werd afgewezen, stemde hij in met terugkeer. “Een illegaal leven is geen leven”, zegt hij.

Vanuit de vrijheidsbeperkende locatie in Ter Apel ging hij langs bij de ambassades van Bangladesh en Myanmar, voor papieren waarmee Nederland hem op het vliegtuig kon zetten. Maar omdat Rohingya door Myanmar niet erkend worden als onderdanen en er in Bangladesh honderdduizenden Rohingya-vluchtelingen leven zonder papieren, keerde hij onverrichter zake terug. Uiteindelijk wisten ze in Ter Apel niet meer wat ze met Mounir aanmoesten. In februari 2013 werd hij met een dagkaart op de trein gezet in Emmen.

‘Misschien dat ze me nu wel serieus nemen’

Sindsdien wordt hij in Eindhoven opgevangen door Vluchtelingen in de Knel. Hij ging opnieuw langs bij ambassades, huurde iemand in om ter plekke onderzoek te doen dat hem zou kunnen helpen, stapte naar het Rode Kruis en nam contact op met de VN-organisatie voor migratie, die bemiddelt voor migranten die willen terugkeren. Allemaal tevergeefs.

De hoop is dat hij, nu de IND zich heeft teruggetrokken, wel een vergunning buiten schuld krijgt of dat hem duidelijk wordt gemaakt wat hij nog moet proberen voor de IND gelooft dat hij er alles aan heeft gedaan om Nederland te verlaten. “Ik heb hoop”, zegt hij. “Misschien dat ze me nu serieus nemen. Ik weet zelf niet wat ik nog kan doen. Ik ben al twee keer bij de ambassades geweest. Ik weet niet waarom ze een derde keer ineens iets anders zouden zeggen.”

Lees ook:

UNHCR: Nederland moet ruimhartiger worden voor staatlozen
Nederland moet meer doen om staatloze mensen te helpen en te beschermen, zegt Carol Batchelor van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Het is tijd om internationale afspraken na te komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden