Lozing afvalwater

Twente wil zich niet langer laten omkopen door de Nam

Een van de injectielocaties van de Nam nabij het Twentse Rossum. Beeld Herman Engbers
Een van de injectielocaties van de Nam nabij het Twentse Rossum.Beeld Herman Engbers

De Nederlandse Aardolie Maatschappij doneerde de afgelopen jaren geld aan de lokale gemeenschap in Twente. Nu het verzet tegen de Nam in het gebied groeit, krijgen Twentenaren een vieze bijsmaak van dit ‘smeergeld’.

Stefan Keukenkamp

Initiatiefnemers achter het nieuwe dorpsplein en een cultuurhuis in Rossum, de midwinterhoornblazers, de handbalvereniging in Vasse en een Twentse buurtvereniging. Allemaal ontvingen ze de afgelopen jaren sponsorgeld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (Nam). Maar dit soort donaties stuit op steeds meer weerstand bij de inwoners van Twente.

In het gebied wordt fel geprotesteerd tegen de Nam vanwege de lozing van miljoenen liters afvalwater in de bodem. Dit verontreinigde water komt vrij bij de oliewinning in het Drentse Schoonebeek en wordt sinds 2011 geïnjecteerd in lege gasvelden in Twente. Inwoners vrezen voor de risico’s en gevolgen voor onder meer drinkwater en het milieu.

Nu het verzet groeit, neemt ook het ongemak toe of de sponsoring van de Nam geen ‘zoethoudertje’ of ‘smeergeld’ is om het verzet tegen de lozing te verstommen. Dat blijkt uit een rondgang van Trouw onder lokale Twentse verenigingen en stichtingen die de afgelopen jaren geld kregen van de Nam.

Half miljoen aan donaties

De Nam doneerde dat geld aan lokale initiatieven om ‘een goede buur’ te zijn. Hoeveel geld met de sponsoring in Twente is gemoeid, houdt het bedrijf geheim. Wel laat de Nam weten elk jaar tussen de 350.000 en 500.000 euro te doneren aan lokale initiatieven in hun hele werkgebied. Daarbij wordt naar eigen zeggen zestig procent van de 600 aanvragen gehonoreerd. Als wederdienst vraagt de Nam om hun logo op te nemen in aankondigingen of op bijvoorbeeld een vlag.

Leden van stichting Stop Afvalwater Twente die zich verzet tegen de lozingen van de Nam. Beeld Herman Engbers
Leden van stichting Stop Afvalwater Twente die zich verzet tegen de lozingen van de Nam.Beeld Herman Engbers

Wat uit te leggen

De ontvangers in Twente voelen ongemak over de steun van de Nam. Neem een buurtvereniging in Rossum. Bewoners uit het dorp eisen dat de Nam stopt met het lozen van afvalwater, maar de vereniging nam in 2020 wel geld aan voor sponsoring van hun buurtfeest.

“Wie geld aanneemt van de Nam heeft meer uit te leggen dan wie het niet doet”, vindt voorzitter Hugo Mistrate Haarhuis van Dorpsraad Rossum. De vrijwilligersorganisatie is betrokken bij onder meer het dorpsplein dat financiële steun kreeg van de Nam. “Er hangt toch een zweem van afkoping omheen.” De midwinterhoornblazers in Vasse zouden met de kennis van nu voor andere sponsoren kiezen. “Geld aannemen van de Nam zouden we nu denk ik niet meer doen”, zegt Gerrit Lansink namens de blazers.

‘Het lijkt ineens smeergeld’

Freddy Mensink van stichting Stop Afvalwater Twente (SAT) ziet de discussie in Twente toenemen. “Door alle commotie kantelt de gedachte over dat geld. Waar het eerst zonder discussie werd aangenomen, is dat nu anders. De weerstand groeit, dan lijkt het ineens smeergeld.”

Volgens directielid Simon Vroemen van de Nam gaat alles met de beste bedoelingen. “Het is echt met de goede intenties. Wij verdienen geld en willen wat terugdoen, maar het moet geen smeergeld worden. We vragen er niets voor terug.”

Bedrijfsrisico

Bedrijfsethicus Wim Dubbink noemt het ‘moreel niet zo slim’ van de Nam om te doneren in lokale gemeenschappen die fel ageren tegen de activiteiten van diezelfde Nam. Bedrijfsmatig is er ook een risico op een averechts effect. “Je geeft de gemeenschap geld waardoor het bedrijf en de gemeenschap een commitment aangaan. Aan de andere kant heb je een financieel belang om je activiteiten daar voort te zetten.”

Het morele gevaar is dat mensen toch het idee kunnen krijgen dat ze het bedrijf iets zijn verschuldigd als ze de gift krijgen, stelt hij. “Bedrijfsmatig is het risico dat de donatie wordt ervaren als een zoethoudertje. Als er dan problemen komen, heb je snel de publieke opinie tegen je.”

Het doneren staat of valt volgens Dubbink met of het bedrijf zich loyaal opstelt. “Werkt het bedrijf mee aan goede wetgeving, lobbyt het niet op de verkeerde manier? Shell (mede-eigenaar Nam, red.) heeft daarin wel een bedenkelijke reputatie.”

De Nam laat weten inmiddels de voorwaarden voor hun donatieprogramma te hebben aangepast. Organisaties komen alleen in aanmerking voor kleinschaligere donaties als ze in de directe omgeving zitten van een Nam-locatie en er wordt geïnvesteerd in het verduurzamen van accommodaties.

Lees ook:
Nam wil lozing afvalwater verplaatsen van Twente naar Drenthe

De Nam denkt de lozing van afvalwater uit de olie-installatie in Schoonebeek binnen drie jaar te kunnen verplaatsen van Twente naar Drenthe. Veel enthousiasme roept dat nog niet op.

Met Herman Finkers aan hun zijde is het tij gekeerd voor de Twentenaren in de strijd tegen de Nam

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (Nam) pompt al tien jaar verontreinigd afvalwater in de Twentse bodem. Bezorgde omwonenden voerden een taaie strijd tegen de Nam, maar lijken nu,met hulp van cabaretier Herman Finkers, aan de winnende hand.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden