Spionage

Twee Russische diplomaten worden Nederland uitgezet wegens spionage

Exterieur van de Russische ambassade in Den Haag.  Beeld ANP
Exterieur van de Russische ambassade in Den Haag.Beeld ANP

Russische spionnen die in Nederland uit waren op informatie uit de hightechsector zijn betrapt. Het is opvallend dat de AIVD dit naar buiten brengt.

Twee Russische diplomaten worden Nederland uitgezet vanwege spionage. Ze waren uit op gevoelige wetenschappelijke en technologische informatie en hadden volgens de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD) ‘contact met zeker tien bronnen’ die werken in de Nederlandse hightechsector.

De AIVD heeft verschillende mensen die samenwerkten met de Russen daarop aangesproken. Ook zijn bedrijven en een hogere onderwijsinstelling gewaarschuwd voor bronnen in hun werknemersbestand. Om welke organisaties het gaat, wil de veiligheidsdienst niet zeggen.

Dat andere landen hier heimelijk informatie verzamelen is bekend. De AIVD waarschuwt er al jaren voor. Rusland wordt daarbij expliciet genoemd, met name als land dat uit is op informatie waarmee het de eigen geopolitieke invloed kan vergroten of de besluitvorming in Nederland probeert te sturen. Sinds het neerhalen van vlucht MH17 nam zulke politieke spionage uit Moskou toe, aldus de AIVD.

De spionnen zijn geruime tijd geobserveerd

De inlichtingenofficieren die nu zijn betrapt, waren vooral uit op informatie die op het eerste gezicht onder de noemer van economische spionage valt. Denk aan kennis over kunstmatige intelligentie en nanotechnologie. In dat kader wijst de AIVD vooral naar landen als China en Iran die erg actief zijn. De landen willen door kennis hier te stelen, hun eigen economie stimuleren.

Toch hoeft het doel van spionage niet altijd helder te zijn. Kennis over technologie kan bijvoorbeeld ook voor militaire doeleinden worden gebruikt. Volgens de AIVD is dat ook zo bij de informatie waar de Russen op uit waren.

De betrapte spionnen werkten voor de Russische civiele inlichtingendienst SVR. Ze waren gestationeerd op de ambassade in Den Haag. De AIVD heeft de spionnen en bronnen geruime tijd geobserveerd, voordat er werd ingegrepen. Eén van hen wordt gezien als ‘hoofdspion’, de ander speelde volgens de AIVD een ondersteunende rol. Ze zijn tot ‘persona non grata’ bestempeld en moeten Nederland binnenkort verlaten.

Waarschuwing om waakzaam te zijn

Volgens de inlichtingendienst hebben de spionnen mogelijk schade toegebracht aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid. Dat lijkt erop te duiden dat de Russen hun hand wisten te leggen op hoogwaardige of unieke kennis uit de Nederlandse hightechsector.

Opvallender dan de bevestiging dat Rusland hier spionnen inzet, is het feit dat de AIVD over de kwestie naar buiten treedt. Dat is ongebruikelijk in de wereld van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De AIVD doet dat dus niet zomaar. Mogelijk willen ze zo het werk van hun Russische collega’s en potentiële bronnen bemoeilijken. Met de bekendmaking krijgt de Nederlandse hightechsector een waarschuwing om waakzaam te zijn op spionage.

Rusland: ‘Dit is een provocatie’

Wat dat betreft doet de kwestie denken aan de verijdelde hack bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag in 2018. Destijds vertelden de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) samen met minister van defensie Ank Bijleveld in geuren en kleuren hoe Nederland de vier Russen vanaf de aankomst op Schiphol in de smiezen had en hoe ze zich door het land bewogen. Er werden zelfs foto’s van de mannen getoond.

Ging het daar om digitale spionage, de Russen die nu zijn betrapt, hebben vooral de oude trukendoos gebruikt. Mensen met toegang tot gevoelige informatie werden geronseld als bron. Daar werden ze soms voor betaald. Hoewel vooral de dreiging van digitale spionage toeneemt, is ook de klassieke spion volgens de AIVD nog altijd in Nederland aanwezig.

Rusland zegt met een adequate en tijdige reactie te komen en noemt het Nederlandse besluit een ‘provocatie’. “Alle beschuldigingen van spionage zijn ongegrond”, aldus Leonid Slutski, hoofd van de commissie buitenlandse zaken van het Russische parlement.

Lees ook

Zo voorkwam de MIVD in 2018 de Haagse hack van de Russen

Dankzij een Britse tip hield de Nederlandse inlichtingendienst de Russische spionnen vanaf dag een nauwlettend in de gaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden