Zes vragenGroepsimmuniteit

Twee op de drie Nederlanders moet immuun zijn voor corona, waarom krijgen kinderen dan geen prik?

Een verpleegkundige dient een Pfizervaccin toe in Toronto. In Canada mag dit vaccin worden toegediend bij kinderen van twaalf tot vijftien jaar. Beeld REUTERS
Een verpleegkundige dient een Pfizervaccin toe in Toronto. In Canada mag dit vaccin worden toegediend bij kinderen van twaalf tot vijftien jaar.Beeld REUTERS

Kinderen zijn niet opgenomen in het vaccinatieschema. Waarom niet? Zes vragen aan epidemioloog Patricia Bruijning over de voors en tegens.

Het vaccineren is op stoom gekomen. Eind augustus kan iedereen die dat wil volledig zijn ingeënt tegen corona, zei demissionair minister Hugo de Jonge dit weekend. Iedereen? Nee, de vaccinatiecampagne geldt voor alle volwassenen. Kinderen krijgen geen prik, op de twaalf tot en met zeventienjarigen met een medisch risico na.

Het RIVM gaat er vanuit dat de coronamaatregelen pas kunnen worden afgeschaft als minstens twee op de drie Nederlanders immuun zijn voor het virus. Omdat de vaccins niet voor honderd procent beschermen en ook niet iedereen zich wil of heeft laten inenten, wordt het lastig die groepsimmuniteit te halen als de kinderen niet meedoen.

Afgelopen vrijdag keurde het Europese geneesmiddelenagentschap Ema het Pfizervaccin goed voor kinderen vanaf twaalf jaar. De Jonge wacht met een besluit hierover op een advies van de Gezondheidsraad.

Moeten we kinderen inenten om het virus te weren?

Het sommetje is iets ingewikkelder, zegt Patricia Bruijning, kinderarts-epidemioloog van het UMC Utrecht. “Kinderen geven het virus minder makkelijk door. Bovendien zijn sommige volwassenen niet ingeënt, maar toch immuun doordat ze een keer zijn besmet. De groepsimmuniteit is daarom vermoedelijk groter dan je alleen op grond van de vaccinaties verwacht. Maar het is vooral de vraag of je kinderen in het belang van de volwassenen zou moeten inenten. Dat is in Nederland geen gebruik.”

Kinderen kunnen ook ziek worden van het virus. Moeten ze daarom niet worden ingeënt?

Bruijning: “Ze hebben er over het algemeen minder last van. Maar een enkeling wordt ernstig ziek. Zorgelijk is vooral de zogeheten long covid, waarbij ze zeer moeizaam herstellen. En de zeldzame MIS-C, een ernstige ontstekingsreactie. De vraag is of deze risico’s opwegen tegen de nadelen van een vaccin, en dat hangt sterk af van mate waarin het virus rondgaat. Van de kans dus dat de kinderen worden besmet. We weten nu nog niet hoe de circulatie van het virus eruit gaat zien. Voorlopig is de vraag ook nog niet aan de orde.”

Zijn de vaccins werkzaam en veilig bij kinderen?

“Het vaccin van Pfizer is in een studie onder twaalf- tot zestienjarigen net zo veilig en effectief gebleken als bij volwassenen. De farmaceut heeft ook een studie lopen bij kinderen onder de twaalf jaar. Kinderen reageren sterk op de vaccins”, zegt Bruijning. “Ze maken meer antistoffen aan. De bijwerkingen zijn ook iets sterker. Hun afweer staat meer aan. Er zijn plannen om te onderzoeken wat de ideale dosering zou moeten zijn, maar de veiligheid lijkt geen probleem te zijn. Al moeten we daar natuurlijk extra alert op blijven.”

Hoe weten ze dat? De studies zijn niet heel groot en kinderen hebben vaak geen symptomen van een besmetting.

“Ze hebben in het bloed de respons op het vaccin gemeten, en kinderen met klachten getest. Achttien kinderen uit de placebogroep en nul uit de vaccingroep waren besmet. Het zijn kleine aantallen – er deden tweeduizend tieners mee – maar het is een significant verschil. Of het vaccin ook voorkomt dat ze het virus overdragen – terwijl ze zelf nergens last van hebben – is moeilijk te bewijzen. Maar we zien wel dat het in de praktijk bij volwassenen de overdracht beperkt. Dus waarom niet ook bij kinderen?”

Waarom zouden we ze dan niet vaccineren?

“Als het kind uit een risicogroep komt, is het logisch om het in te enten. En misschien ook als zijn ouders niet zijn beschermd, bijvoorbeeld omdat het vaccin bij hen niet werkt omdat ze een donororgaan hebben. Voor die gevallen is het goed dat het Pfizervaccin nu is toegelaten. Maar algemeen? Wat is het belang voor het kind zelf? In het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld krijgen kinderen ook een griepprik. Een belangrijk argument daarvoor was om ouderen te beschermen. Dat doen wij niet. Ik vind het zelf niet vanzelfsprekend om kinderen hoe dan ook te vaccineren, maar uiteindelijk is het een optelsom van belangen. Als de samenleving er beter van wordt als iedereen wordt ingeënt, profiteren kinderen daar ook van omdat de scholen wellicht weer open kunnen. Daar moeten we met zijn allen een debat over voeren.”

Dat is vanuit Nederlands perspectief. De WHO heeft de rijke landen opgeroepen hun vaccins voorlopig niet aan kinderen te geven maar eerst aan arme landen.

“Zeer begrijpelijk. De vaccins zouden naar een plek moeten gaan waar ze het meest tot hun recht komen. Het voelt niet goed als wij onze eigen kinderen, die niet veel risico lopen, eerst willen inenten. Als we dat niet doen, sturen we de overblijvende vaccins dan naar Afrika? De vraag gaat pas over een tijdje spelen, maar als Nederland zoiets in zijn eentje besluit, is het een druppel op de gloeiende plaat.”

Lees ook:

Europees Hof: crèche mag niet-gevaccineerde kinderen weigeren

Het inenten van kinderen kan verplicht gesteld worden, aldus Europese mensenrechtenrechters in Straatsburg

Moet ik (26, kerngezond) mijn vaccin weigeren zodat kwetsbaren in arme landen eerder aan de beurt zijn?

Zoals iedere Nederlander kan hij zich binnenkort tegen corona laten vaccineren, maar Maarten van Gestel (26) voelt zich er ongemakkelijk bij. Want oude, kwetsbare inwoners van arme landen moeten nog zo lang wachten. Heeft weigeren zin?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden