Nieuws Advocatuur

Twee derde van sociaal advocaten overweegt toga aan de haak te hangen

De Nederlandse Orde van Advocaten tijdens een actie tegen de bezuinigingen op het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand in 2018. Beeld ANP

De rechtsbijstand aan mensen die dat zelf niet kunnen betalen loopt gevaar. Twee derde van de sociaal advocaten overweegt met dit werk te stoppen door de te lage vergoedingen die de overheid ervoor geeft. Dat blijkt uit het onderzoek ‘De staat van de sociale advocatuur’, dat de SP heeft uitgevoerd.

De beroepsgroep heeft zo goed als geen vertrouwen meer in minister Dekker van rechtsbescherming. Hij krijgt het zeer magere rapportcijfer 2,8 van de advocaten. Het onderzoek is gehouden onder de ruim 7000 mensen die werken in de sociale advocatuur. De vragenlijsten zijn verspreid door de beroepsverenigingen en via oproepen in (sociale) media, 1200 advocaten reageerden. Een deel van hen combineert het pro-deowerk met andere zaken. Vier jaar geleden werkten er nog 7500 mensen in de sociale advocatuur.

De nood is zo hoog dat de Nederlandse Orde van Advocaten stiptheidsacties of een staking overweegt. “Als er geen geld bijkomt, moeten we denken aan onorthodoxe maatregelen”, aldus algemeen deken Johan Rijlaarsdam, die deze week een brandbrief aan de minister stuurde.

Grote zorgen

Bijna alle respondenten (97 procent) maken zich grote zorgen over Dekkers plannen voor herziening van de rechtsbijstand. De onenigheid over de vergoedingen voor dit werk speelt al jaren. Verschillende geleerden bogen zich in commissies over de tarieven en adviseerden de regering in 2015 en in 2017 dringend er geld bij te doen. Het gaat om minstens 125 miljoen op het jaarbudget van 400 miljoen euro per jaar. Dat blijft gelijk, terwijl het aantal zaken jaarlijks groeit.

Maar in Dekkers plannen is geen sprake van extra geld. Wel wil hij door het instellen van een soort poortwachter het aantal rechtsbijstandzaken terugdringen. Dat raakt aan het fundamentele recht op rechtsbijstand in een rechtsstaat; 92 procent van de advocaten vreest dat hierdoor de kwaliteit en toegankelijkheid van rechtsbijstand nog meer in het geding komt, zo blijkt uit het onderzoek.

De minister zou zijn plannen op dit punt in februari versneld voorleggen aan de Raad van State, maar bij dit adviesorgaan van de regering is nog steeds niets ingediend. Ook coalitiepartij D66 liet eerder weten de plannen nog ‘vaag’ te vinden.

B-jurist

In Nederland is sprake van klassejustitie, vindt meer dan de helft van de respondenten. “Heb je geen geld, dan is zelfs de eigen bijdrage voor het griffierecht al te hoog”, aldus advocaat Femke van Venetien. “Het idee van de minister is dat iemand met een laag inkomen geholpen zou kunnen worden door een B-jurist”, zegt advocaat Rogier Hörchner.

Gesubsidieerde bijstand is er voor straf- of familiezaken, zoals echtscheiding, voor asielzaken en voor mensen die procederen tegen de overheid of het UWV. Het gaat vaak om complexe conflicten van burgers die ook anderszins in de problemen zitten.

Volgens het ministerie zouden advocaten vaak onnodig doorprocederen, maar uit het onderzoek blijkt dat de helft altijd het geschil eerst buiten de rechter om probeert op te lossen.

“Extra uren worden bijna nooit toegekend”, schrijft een van de respondenten in een toelichting. Voor bewerkelijke zaken is in theorie extra geld, maar 85 procent ondervindt grote problemen bij het aanvragen daarvan. “Dat is zo tijdrovend en de kans op toewijzing is zo klein, dat ik het niet meer probeer.”

“Mijn grootste zorg is: hoe moeten mensen die het niet kunnen betalen hun recht straks halen?”, zegt SP-Kamerlid Michiel van Nispen. “Dit is een noodkreet van advocaten waar de minister niet omheen kan. En het zijn niet de mensen die bakken met geld verdienen, maar juist de idealisten onder hen.” De SP wil een debat met de minister.

Lees ook: 

Minister Dekker oogst kritiek en onbegrip met zijn herziening van de rechtsbijstand

Minister Dekker wil een ‘poortwachter’ voor de rechtsbijstand. De oppositie is kritisch, net als de advocatuur. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden