GaswinningParlementaire enquête

Tussen de toezichthouder en het ministerie woedde een ‘sluipende oorlog’

2022-09-27 14:05:26 DEN HAAG - Inspecteur-generaal Harry van der Meijden (Staatstoezicht op de Mijnen) in de Enquetezaal van de Tweede Kamer. Beeld  Bart Maat, ANP
2022-09-27 14:05:26 DEN HAAG - Inspecteur-generaal Harry van der Meijden (Staatstoezicht op de Mijnen) in de Enquetezaal van de Tweede Kamer.Beeld Bart Maat, ANP

De parlementaire enquêtecommissie Aardgaswinning Groningen verhoorde Harry van der Meijden, van 2014 tot 2017 inspecteur-generaal van het Staatstoezicht op de Mijnen.

Koos Schwartz

De verhouding tussen het ministerie van economische zaken en het SodM, de instelling die toezicht hield op, onder meer, de gaswinning, was lange tijd niet best. “Een sluipende oorlog”, typeerde voormalig inspecteur-generaal Harry van der Meijden die verhouding.

Ook met de Nam waren de verhoudingen soms stroef, vooral nadat het SodM in 2016 had geadviseerd om de gaswinning uit het Groningenveld veel meer te beperken dan de Nam voor ogen stond. Van der Meijden: “Gerald Schotman (toen directeur van de Nam, red.) was daar woedend over.” Volgens Van der Meijden zei Schotman toen tegen hem: ”Jij bent alleen tevreden als de productie nul is.”

Van der Meijden, van 1977 tot 2008 werkzaam bij Shell en daarna bij consultantbureau Boer & Croon, volgde in 2014 Jan de Jong op. Die besloot in 2012, na de zware aardbeving bij Huizinge, zelf onderzoek te doen naar de gevolgen van die aardschok, de zwaarste tot dan toe. Het SodM adviseerde op basis van dat onderzoek om de gaswinning te verminderen. Dat advies volgde de toenmalige minister Henk Kamp niet op.

‘Buitengewoon integer’

Bij latere adviezen kreeg het SodM wel gehoor en dat gold, ondanks die ‘sluipende oorlog’ en de boze Schotman, ook voor de adviezen voor productieverlaging die de toezichthouder in de drie jaar onder Van der Meijden afgaf. De suggestie, in een eerder gehoor gedaan door SodM-onderzoeker Annemarie Muntendam, dat Van der Meijden vanwege zijn Shell-verleden nogal terughoudend was met die geadviseerde verlaging (en dus grotere productieverminderingen had kunnen adviseren), wees de oud inspecteur-generaal van de hand.

Zijn adviezen waren altijd opgesteld door zijn onderzoekers, onder wie Muntendam, zei Van der Meijden die ‘het volste vertrouwen’ had in dat team dat ‘buitengewoon integer’ was en uit ‘goede wetenschappers’ bestond. Wel was het team klein, zei hij, en kon het het vele werk soms nauwelijks aan.

Merkwaardige toestanden

Van der Meijden liet zich, zei hij, bij zijn adviezen nooit leiden door de leveringszekerheid: de hoeveelheid gas die nodig was om afnemers in binnen- en buitenland te voorzien. “Ik had daar geen zicht op.” Wel vond hij het vreemd dat de leveringszekerheid blijkbaar niet in gevaar kwam toen de gasproductie steeds verder werd teruggeschroefd. In 2013 was die leveringszekerheid juist nog een voornaam argument geweest om de gasproductie níet te verlagen.

Van der Meijden stuitte in de drie jaar wel op een aantal merkwaardige toestanden. De verhoudingen met Economische Zaken waren gespannen. Het ministerie leek het SodM te wantrouwen. Bij zijn sollicitatiegesprek was iemand van de Nogepa aanwezig, de branche-organisatie voor de olie- en gasindustrie. Vreemd, vond Van der Meijden dat.

Toen hij in 2016 minister Kamp uitleg wilde geven over een advies, bleken ook de Nam, Shell (toenmalig directeur Dick Benschop) en Esso (Joost van Roost) aanwezig te zijn. En bij rapporten van de Nam over bevingen die samen met het SodM waren opgesteld, waren zinnen soms weggetippext. Maar volgens Van der Meijden deed het SodM gewoon zijn adviserende werk. In Groningen was hij in die jaren niet geweest, erkende hij. Omdat hij het te druk had.

Lees ook:

Minder gaswinning? Dat zou de samenleving kunnen ontwrichten, vreesde Henk Kamp

Oud-minister Henk Kamp blijft erbij: Hij had voldoende reden om de Groningse gaswinning niet te verlagen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden