Vrouwenquotum

TU Eindhoven ging te ver, maar wist zo wel een hardnekkig patroon te doorbreken

Beeld ANP

Alleen vrouwen aannemen gaat te ver, oordeelt het College voor de Rechten van de Mens over het personeelsbeleid van TU Eindhoven. Wat kan een universiteit wél doen voor de nodige vrouwenemancipatie?

‘Te drastisch’ en ‘in strijd met de gelijkheidsbehandeling’. Zo noemt het College voor de Rechten van de Mens het beleid van de TU Eindhoven, die vijf jaar lang alleen vrouwen op wetenschappelijke functies zou aannemen. Dat is jammer, zegt woordvoerder Ivo Jongsma van de Technische Universiteit, omdat het eindelijk voor meer vrouwelijke aanwas heeft gezorgd. 

Het programma van de TU Eindhoven draait nu een jaar en heeft bijna 50 vrouwelijke wetenschappers opgeleverd. Dat kan de universiteit goed gebruiken: met slechts 14 procent vrouwelijke hoogleraren bungelt zij onderaan Nederlandse en Europese lijsten. Het doel is dan ook gerechtvaardigd, aldus het College voor de Rechten van de Mens, het middel te rigoureus. “We gaan terug naar de tekentafel”, zegt TU-woordvoerder Jongsma. “Maar onze ambitie om over vijf jaar 30 procent vrouwen in de vaste wetenschappelijke staf te hebben, is onveranderd.”

Hanneke Takkenberg: 'Eindelijk was er een breekijzer, iets om het patroon te doorbreken. Nu zullen ze het alleen wat moeten verfijnen.'

Het oordeel is zachtjes gezegd teleurstellend te noemen, zegt Hanneke Takkenberg, voorzitter van het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH). De organisatie publiceert jaarlijks de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren en zet zich in voor vrouwenrepresentatie in de wetenschap. “Ik dacht eerst: verdorie. Maar dat Eindhoven niet de handdoek in de ring gooit, is een heel goed teken.”

Het streefcijfer wordt niet gehaald

Er is immers veel werk aan de winkel, zegt Takkenberg. Het streefcijfer van 30 procent halen de meeste Nederlandse universiteiten nog niet: het landelijk gemiddelde ligt op 23 procent. “Dat is amper een kwart, en dit punt bereiken heeft al decennialang geduurd.”

De TU Eindhoven staat dus niet alleen, zegt de voorzitter. Technische universiteiten hebben volgens haar wel een grotere opgave dan, bijvoorbeeld, de sociale wetenschappen. “Daar zie je al meer vrouwelijke instroom. Maar voor alle universiteiten geldt: hoe hoger in de organisatie, hoe minder vrouwen. Promovendi, hoogleraren en bestuurders zijn nog overwegend man.”

Het plan van de TU Eindhoven noemt Takkenberg dan ook bewonderenswaardig. “Eindelijk was er een breekijzer, iets om het patroon te doorbreken. Nu zullen ze het alleen wat moeten verfijnen.” Alleen vrouwen aannemen op de afdelingen waar dit het meest prangend is, zoals het College voor de Rechten van de Mens adviseert, lijkt Takkenberg een goede zet.

Universiteiten hebben in de tussentijd niet stilgezeten, zegt Constance Sommerey, vormgever van het diversiteitsbeleid op de Universiteit van Maastricht. In Nederland heeft  deze, naast Universiteit Leiden, het hoogste aandeel vrouwen in huis. “Veel universiteiten hebben Diversity Officers aangenomen, zoals ik, en meer vrouwen in selectiecommissies geplaatst. Maar alleen daarmee haal je het niet.”

Constance Sommerey, vormgever van het diversiteitsbeleid op de Universiteit van Maastricht: 'Veel universiteiten hebben Diversity Officers aangenomen, zoals ik, en meer vrouwen in selectiecommissies geplaatst. Maar alleen daarmee haal je het niet.'Beeld universiteit maastricht

Een substantiëlere manier om het aandeel vrouwen op te krikken, is een quotum, zegt Sommerey. “Dat kan en mag, en is soms nodig. Blijkbaar gaat het niet vanzelf.” De TU Delft pakte dit creatief aan: zij opende tien extra vacatures alleen voor vrouwen. “Als werkgever doe je er ook goed aan om inclusiviteit uit te dragen. Als een vrouw op je website alleen maar mannelijke hoogleraren ziet, geeft dat een bepaald signaal af.”

De uitspraak van het College ziet diversiteitmanager Sommerey niet als een ontmoediging. “We moeten juist radicaler durven te zijn. Representatie van mensen van kleur loopt nog veel verder achter. Universiteiten zijn hier al jaren mee bezig en het effect is mondjesmaat. Ik hoop dus vooral dat we onze grenzen blijven verleggen.”

Lees ook:

Tijdens crisis keren in de wetenschap oude rolpatronen terug: vrouwen zijn minder zichtbaar

Mannelijke wetenschappers profiteren van de crisis. Ze maken vaker dan hun vrouwelijke collega’s aanspraak op beurzen en ze publiceren meer.Er zijn meer vrouwelijke hoogleraren, maar hun salaris blijft lager

Het aantal vrouwelijke hoogleraren aan Nederlandse universiteiten steeg nog nooit zo hard

Momenteel is bijna een kwart van alle professoren vrouw. Dat blijkt uit de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2019 die donderdag gepresenteerd is. Van de 3475 hoogleraren waren er eind 2018 839 vrouw, aldus het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH).

Controversieel beleid levert TU Eindhoven 48 wetenschapsters op

De Technische Universiteit Eindhoven stelt vacatures in eerste instantie alleen voor vrouwen open. Dit heeft succes, maar mag het? Het college voor de rechten vindt van niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden