CBS-cijfersMonitor Jeugdcriminaliteit

Trend: de criminaliteit onder jongeren daalt, ernstige delicten niet

 Messen in het schap bij een Action-filiaal met de waarschuwing dat deze niet verkocht worden aan personen onder de 16 jaar. Beeld ANP
Messen in het schap bij een Action-filiaal met de waarschuwing dat deze niet verkocht worden aan personen onder de 16 jaar.Beeld ANP

Goed nieuws: jongeren komen minder vaak op het verkeerde pad terecht, blijkt uit een onderzoek over twintig jaar.

Het is een trend die lijkt door te zetten: minder jongeren komen in aanraking met politie en justitie. Maar bepaalde vormen van criminaliteit lijken niet af te nemen, zoals ernstige gewelddaden gepleegd door minderjarigen. Dat blijkt uit de Monitor Jeugdcriminaliteit 2020 die maandag verschijnt.

Op elke duizend minderjarigen kregen er in 2006 nog 19 een veroordeling aan hun broek, tien jaar later waren dat er 7 en in 2019 nog maar 5. Bij jongvolwassenen daalden de veroordelingen van 51 per duizend naar 22 in 2016 en verder naar 16 in 2019. Meestal gaat het om stelen, vernieling, ordeverstoring of geweldsmisdrijven. Waar in 2019 nog 5700 minderjarigen werden veroordeeld, was dat in 2016 een derde minder.

Tegenover deze dalende trend staat wel dat het aantal geregistreerde verdachten van een (vuur)wapenmisdrijf steeg in 2019 en 2020. Het aantal veroordeelde minderjarige daders van doodslag is sinds 2016 met meer dan de helft gestegen naar 45 in 2019. Ook nam het aantal veroordeelde minderjarige daders van vermogensdelicten met geweld met 13 procent toe, naar 604 in 2019.

Minder op straat zijn betekent minder kattenkwaad

De samenstellers, het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) en het Centraal Bureau voor de Statistiek, geven geen verklaringen voor de trends die zij constateren. CBS-onderzoeker Maarten Bloem: “Dat hebben we niet onderzocht, maar criminaliteit daalt over de hele linie, blijkt uit andere onderzoeken. Wat meespeelt is preventie: auto’s en huizen zijn beter beveiligd. Criminaliteit wordt meest gepleegd door jongeren tot een jaar of 20. Omdat de jeugd steeds meer binnen zit achter de computer, zijn er minder gelegenheden die hen tot dief maken. Minder op straat zijn betekent minder kattenkwaad en erger uit de hand lopend gedrag.”

In het onderzoek komt vooral 2019 aan bod, over 2020 zijn de onderzoekers voorzichtig. Ook dat jaar lijken de meeste vormen van jeugdcriminaliteit af te nemen, maar de cijfers zijn niet compleet en vermoedelijk niet representatief. Bloem: “Uit algemene politiecijfers blijkt dat door de lockdownmaatregelen bijvoorbeeld zakkenrollerij en woninginbraak zijn afgenomen omdat mensen thuis bleven. Cybercriminaliteit stijgt, maar dat is al een paar jaar aan de gang, je kunt niet zeggen dat inbrekers door coronamaatregelen zijn overgeschakeld op whatsapp-criminaliteit. Je kunt pas conclusies over de trend trekken als we cijfers over 2022 of nog later hebben.”

Dan zijn er natuurlijk ook nog de delicten die niet bij politie of justitie terecht komen. Los van de politieregistraties, ondervroegen de onderzoekers om dit te ondervangen ook meer dan duizend jongeren in een representatieve steekproef, over delicten als winkeldiefstallen, cyberpesten tot en met vandalisme.

Dat deden zij eerder ook al, dus konden ze de cijfers vergelijken. Van de minderjarigen die meededen biechtte 37 procent een van die vergrijpen op, 2 procent minder dan in 2015. Bij de jongvolwassenen was dat 35 procent in 2020; 9 procent minder dan in de vorige steekproef.

In 2020 meldde bijna een kwart van de minderjarigen iemand te hebben geslagen, bijna 6 procent meldde iemand daarbij te hebben verwond. Ruim 3 procent van de minderjarigen rapporteerde dat ze in het voorafgaand jaar een wapen bij zich hadden - evenveel als voorgaande jaren.

Lees ook:

Adolescentenstrafrecht komt niet uit de verf: rechtsongelijkheid op de loer

Rechters kunnen ervoor kiezen jongvolwassenen te veroordelen via het jeugdrecht. Dat is in theorie veelbelovend, maar in praktijk dreigt rechtsongelijkheid, waarschuwt het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum. Ook komt jeugdhulp slecht op gang.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden