Toeslagenaffaire

Toeslagenouders teleurgesteld over meldpunt uithuisplaatsingen. ‘We kunnen niet nog een jaar wachten’

Gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire lopen mee in de Mars met de Moeders. Met de mars willen de ouders aandacht vragen voor het toeslagenschandaal, waar nog geen oplossing voor gevonden is.  Beeld ANP
Gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire lopen mee in de Mars met de Moeders. Met de mars willen de ouders aandacht vragen voor het toeslagenschandaal, waar nog geen oplossing voor gevonden is.Beeld ANP

Ouders van uit huis geplaatste kinderen die slachtoffer waren van de toeslagenaffaire, stuiten bij minister Dekker op een muur. Zijn hulp bij herstel van het contact is volgens hen te vrijblijvend.

Laura van Baars

Gezinnen uit de toeslagenaffaire waarvan kinderen uit huis werden geplaatst, zullen tot eind 2022 moeten wachten op de resultaten van een onderzoek. Dan pas verwacht minister Sander Dekker (rechtsbescherming) meer duidelijkheid te kunnen geven over de vraag of de ‘toeslagenouders’ disproportioneel vaak getroffen werden door ingrepen van jeugdbescherming, schreef hij vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer. Ouders van in ieder geval 425 kinderen die nu nog buitenshuis wonen, vrezen dat hun kans op hereniging niet bij het langdurige onderzoek gebaat is.

“Kinderen en hun ouders kunnen niet nog een jaar wachten”, zegt woordvoerder van de ouders Kristie Rongen. “Ouders vinden de brief niet concreet genoeg en bovendien hebben ze er geen vertrouwen in dat het onderzoek naar wat hier is misgegaan onafhankelijk gebeurt. Er heerst grote teleurstelling.”

Er zijn binnen gezinnen die getroffen werden door de toeslagenaffaire in ieder geval 1115 kinderen uit huis geplaatst. Van de 425 kinderen die momenteel niet bij hun ouders wonen, zijn 20 kinderen tussen de 0 en 4 jaar, 190 kinderen tussen de 4 en 12 jaar en 215 kinderen 12 jaar of ouder. Het gaat om kinderen in gemeenten verspreid over heel Nederland.

Periode vanaf 2015

De Tweede Kamer gaat ervan uit dat veel meer gezinnen uit de toeslagenaffaire uiteen zijn gerukt: de huidige cijfers zijn slechts gebaseerd op de periode vanaf 2015. De uit huis geplaatste kinderen van voor die periode zitten niet in het onderzoek van het CBS, evenals de kinderen die ‘vrijwillig’ uit huis geplaatst werden. Dat betekent dat ouders ermee hebben ingestemd, terwijl in feite vaak ook druk op hen is uitgeoefend.

Kamerlid Peter Kwint (SP) had gehoopt dat er er na een unaniem aangenomen motie van de Tweede Kamer een nationaal meldpunt zou komen voor toeslagenouders wier kinderen weggehaald werden. De terugkeer van de kinderen zou zo bespoedigd kunnen worden, is de gedachte. Maar Dekker verwijst deze ouders naar de gemeenten. Daar moet een speciale dienst de ouders ondersteuning bieden om duidelijkheid te krijgen over hun situatie.

Kwint: “Weer heel vrijblijvend allemaal. Je had voor deze mensen een gebaar willen maken. Eén loket dat pro-actief contact met hen had opgenomen om te kijken of ze hen kunnen helpen. En dat meteen poolshoogte neemt bij uithuisplaatsingen die nu plaatsvinden. Maar nu moeten ouders toch eerst weer zelf aankloppen bij gemeenten.”

De ouders hadden volgens woordvoerder Rongen gehoopt dat er buiten de overheid om onderzoekers zouden worden aangewezen voor een rapport over de samenhang tussen de strenge terugvordering van toeslagen en sociale problematiek die leidde tot uithuisplaatsingen. In plaats daarvan hebben twee overheidsinspecties (Gezondheidszorg & Jeugd en Justitie & Veiligheid) die opdracht van Dekker gekregen. Dat zou sneller gaan. “Deze inspecties hielden al toezicht op de jeugdzorg”, zegt Kwint. “Er zit wel veel expertise, maar wat als nu blijkt dat in het toezicht iets is misgegaan? Kunnen ze daar dan eerlijk in zijn?”

‘De slager keurt zijn eigen vlees’

Sociaal advocaat Christiane de Waele vindt de keuze voor de inspecties niet verdedigbaar: “De slager keurt zijn eigen vlees. Bovendien: als Dekker pas eind 2022 resultaten verwacht, werken deze inspecties ook helemaal niet snel. Hij spreekt zichzelf tegen. En de tijd voor de kinderen en hun ouders tikt door.”

Behalve de inspecties Gezondheidszorg & Jeugd en Justitie & Veiligheid moet ook het CBS onderzoek gaan doen. Gezamenlijk moeten zij in kaart brengen of gedupeerde ouders en hun gezinnen disproportioneel vaak te maken hebben gekregen met de jeugdbeschermingsketen, schrijft Dekker.

Kamerlid Pieter Omtzigt, die de motie voor een onafhankelijk meldpunt en onderzoekscommissie initieerde, is ook absoluut niet tevreden met de brief van Dekker. “Ik zal me in de Kamer zeer gaan bezighouden met de precieze opdracht van de commissie. Je kunt natuurlijk niet alle zaken uitzoeken, maar een onafhankelijke commissie kan wel op een wetenschappelijke manier ten minste dertig uithuisplaatsingen van begin tot eind minutieus onder de loep nemen. Dat moet richting geven. Tot dat gebeurd is, gaan we door.”

Dekker wil laten nagaan of, als het klopt dat er fouten zijn gemaakt, die in de toekomst voorkomen kunnen worden. Kristie Rongen haalt er de schouders over op. “Ouders voelen zich overgeleverd aan de goede genade van zogenaamde experts. Maar het ergste is nog dat ze er nu helemaal niks aan hebben.”

Lees ook:

Raad voor de Kinderbescherming: ‘Kinderen worden niet uit huis geplaatst enkel omdat er schulden zijn’

Werden kinderen gedwongen uit huis geplaatst door problemen die ouders kregen door de toeslagenaffaire? Die vraag is volgens de Raad voor de Kinderbescherming moeilijk te beantwoorden. ‘Er spelen altijd meerdere factoren.’

Volgt op het toeslagenschandaal nu de jeugdzorgaffaire? ‘Het systeem rammelt aan alle kanten

Het nieuws dat 1115 kinderen van toeslagenouders de afgelopen vijf jaar uit huis zijn geplaatst, brengt een felle discussie op gang over die vergaande maatregel. ‘Het systeem rammelt aan alle kanten. Daar verschijnt rapport na rapport over.’’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden