Demonstratie coronamaatregelen

Toenemende onvrede over coronamaatregelen plaatst overheid in spagaat

Protest op 5 juli 2020 in Amsterdam tegen de coronamaatregelen van het kabinet. Willem Engel van Virus Waanzin spreekt de mensen toe.Beeld Olaf Kraak

Veiligheidsregio’s worstelen met de talrijke demonstraties tegen de ‘coronasamenleving’. Hoe moeten ze omgaan met de oplopende onvrede van deze groep? 

Aanhoudingen in Utrecht en Wageningen, een demonstratieverbod in Dordrecht en een vrijheidsmars in Amsterdam: in verschillende steden laaide de onvrede over de coronamaatregelen dit weekend weer op.

Door het hele land staan inmiddels protestgroepen op die zich verzetten tegen de coronamaatregelen, zoals het verplicht afstand houden en mondkapjes dragen in het ov. Volgens Willem Engel van Viruswaanzin zijn er nu zo’n twintig clubs. Dat de overheid hun demonstraties verbiedt of soms met geweld ontbindt, zorgt juist voor toenemende actiebereidheid. De komende tijd zullen er elke dag acties plaatsvinden, waarschuwde Engel zondag. 

De veiligheidsregio’s bevinden zich intussen in een precaire spagaat tussen enerzijds het zwaarwegende demonstratierecht, verankerd in de grondwet, en anderzijds de risico’s voor de volksgezondheid en openbare orde die de protesten met zich meebrengen. Niet alle demonstranten respecteren de anderhalvemeterregel aangezien dat juist een van de dingen is waar ze tegen protesteren, en eerdere protesten werden meermaals bezocht door hooligans die niet vies zijn van een stevige knokpartij.

Protest tegen de coronamaatregelen van het kabinet.Beeld Olaf Kraak

Dat de demonstraties vaak niet door mogen gaan, valt in dat licht te begrijpen, zegt Berend Roorda, universitair docent demonstratierecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Demonstranten vinden dan dat hun grondrecht wordt geschonden, maar dat klopt niet. In de wet is verankerd dat de overheid een demonstratie mag verbieden als de risico’s voor de volksgezondheid, openbare orde of het verkeer te groot zijn. Ik heb de indruk dat de veiligheidsregio’s hier op een redelijke manier mee omgaan.”

Volgens Roorda is het grootste euvel dat demonstranten zich lang niet altijd houden aan de regels ter bescherming van de volksgezondheid. “Dat kun je onzin vinden, maar die regels zijn er nu eenmaal en daar hebben ze zich aan te houden. Doen ze dat niet, dan begaan ze strafbare feiten. Kijk naar een groep als Viruswaanzin, die keer op keer laat zien dat ze een loopje nemen met de regels. Dan roep je een verbod over je af.”

Meer dan bekritiseren coronamaatregelen

Maar redelijk of niet: een verbod vooraf zet kwaad bloed bij de demonstranten, bleek ook dit weekend. Nederland in Opstand, een beweging onder leiding van Martijn Koops die vindt dat we ‘onszelf niet mogen zijn in ons eigen landje’, negeerde zaterdag een demonstratieverbod en kwam alsnog naar Utrecht, wat leidde tot vijftien aanhoudingen. Ook in het Weizigtpark in Dordrecht kwamen zondag tientallen mensen opdagen, ondanks een demonstratieverbod.

Inmiddels gaat het demonstranten niet meer alleen om het bekritiseren van de coronamaatregelen, zegt Hugo Gietelink van het Amsterdamse Stop Lockdown, maar ook ‘om het verdedigen van de principes van de rechtsstaat’. “Er is een kantelpunt bereikt. Wij komen in vrede en liefde. Ik vind dat de overheid al deze demonstraties gewoon moet toestaan.”

Betere voorlichting

Zo simpel ligt het echter niet, zegt hoogleraar recht en samenleving Jan Brouwer. Ook hij onderstreept het stevige juridische fundament waar de veiligheidsregio’s op leunen. Om toch gehoor te geven aan de onvrede van deze groep en een onbeheersbare protestgolf te voorkomen, pleit hij dan ook niet voor het klakkeloos toestaan van meer demonstraties, maar vooral voor betere voorlichting.

“De vraag is: overstijgen deze protesten niet de spankracht van de voorzitters van de veiligheidsregio’s? Ik denk dat je een brede maatschappelijke discussie moet opzetten. En dat de overheid véél beter voorlichting moet geven over wat er wereldwijd gebeurt. Moet je als burger zoveel weerstand hebben tegen die anderhalve meter, terwijl je over de hele wereld ziet dat de pandemie zich hand over hand aan het uitbreiden is? Zijn deze demonstranten op de hoogte van wat er in Amerika en in Spanje speelt? Wil je voorkomen dat dit ontaardt in chaos, dan is voorlichting van enorm belang. Het kaartje dat het RIVM voor corona in Nederland bijhoudt, moet de overheid wereldwijd laten zien. Zo zorg je ervoor dat ze niet protesteren tegen hersenschimmen.”

Lees ook:

Waarom ‘bloemenmeisje’ Wendy Kroeze (41) tussen de hooligans stond. ‘Willem-Alexander motiveerde mij’

De foto van de vrouw die naar de Mobiele Eenheid zwaait met een bosje bloemen, werd iconisch voor het uit de hand gelopen Haagse protest tegen de anderhalve meter. ‘Bloemenmeisje’ Wendy Kroeze vertelt wat haar motiveert. “Corona is een hoax.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden