Vuurwerk

Tieners met oorlogswonden: een vuurwerkongeluk raakt de hele familie

De cobra 6 (links) en een Astronaut. Het eerste type vuurwerk is verkrijgbaar in veel Europese landen, maar verboden (illegaal) in Nederland. De Astronaut is wel legaal verkrijgbaar in Nederland. Beeld ANP

De vuurwerkverkoop is gestart. Dat betekent drukte bij de vuurwerkverkooppunten, maar ook in de ziekenhuizen.

Hoe oud zou hij zijn. Dertien? Hij kwam binnen op de afdeling spoedeisende hulp, met de ambulance, zijn arm ingepakt. Annekatrien van de Kar, plastisch chirurg in het OLVG in Amsterdam, haalde het verband weg en zag wat ze het meest vreesde. Op de plek waar de hand moest zijn, was niets. Enkel een pols, repen van gerafeld vlees met witte sliertjes spaghetti. Die spaghetti, dat waren pezen die ooit vastzaten aan vingers. Had iemand vingers gevonden en meegenomen? Als dat zo was, kon ze de huid eraf halen, ontvetten en de pols mee bedekken.

Het is al een paar jaar geleden, maar Van de Kar kan zich de jongen nog goed herinneren. Na hem kwamen er meer, meestal niet veel ouder dan de jongen zonder hand. In haar spreekkamer toont ze foto’s van armen vlak na de explosie. “Kan je er tegen?” vraagt ze. Afgerukte handen zijn volgens Van de Kar typerend voor illegaal vuurwerk, zoals de Cobra 6. Maar ook bij legaal vuurwerk zijn wonden ernstig. Vingers kunnen zodanig kapot zijn dat ze geamputeerd moeten worden. En dan is er nog de schade aan ogen, gezicht en gehoor.

“Illegaal vuurwerk kun je vergelijken met bommen”, zegt Van de Kar. “We beschouwen de verwondingen dan ook als oorlogswonden.” Het aantal slachtoffers per jaar wisselt. Maar of het nu toe of afneemt, het aantal ligt structureel te hoog.

Op het verkeerde moment 

Het zijn niet alleen jongens die zware verwondingen oplopen. Het kan iedereen overkomen die op het verkeerde moment over straat loopt. Afgelopen oud en nieuw was 40 procent van de slachtoffers een omstander. In totaal kwamen bij de vorige viering bijna 400 Nederlanders op de afdeling spoedeisende hulp (SEH) in een ziekenhuis terecht en moesten 800 Nederlanders naar de huisartsenpost voor een behandeling.

Dit jaar heeft Van de Kar tijdens de jaarwisseling geen dienst. Dat zegt niets over wat ze te zien krijgt deze dagen. “De ergste letsels zijn niet per se met oud en nieuw. Meer het weekend erna of net ervoor.”

Beeld Louman & Friso

Een vuurwerkongeluk raakt niet alleen het slachtoffer. De omstanders, vaak vrienden of familie, zien wat er gebeurt, zien als eerste de wond. Welk effect dat heeft, is te horen in paniek in hun stemmen als zij meegaan naar de spoedeisende hulp. “Wat ik heb gezien is dat niet alleen het slachtoffer psychische begeleiding nodig heeft, maar het hele gezin”, zegt Van de Kar. “Wat ik ook terughoor als oud en nieuw eraan komt, is dat deze tijd als heel erg heftig wordt ervaren. Elke knal brengt je terug naar dat moment van toen. Slachtoffer en familie kunnen daar jaren last van hebben.”

Hadden we maar opgelet

Dan is er nog het schuldgevoel van ouders. Hadden we maar opgelet, dan zou niet... “Maar dit soort ongelukken gebeuren zo snel”, zegt Van der Kar. “Ik heb zelf drie jonge kinderen. Ook hen kan het overkomen, terwijl ik ze toch echt wel duidelijk maak hoe gevaarlijk vuurwerk is. Het hoeft ook geen vuurwerk te zijn dat iemand zelf heeft gekocht. Het kan op straat liggen. Of een vriendje vraagt: help even.”

Alle gegevens over vuurwerkwonden die plastisch chirurgen zien, komen na oud en nieuw bij Van de Kar binnen. Dat sterkt haar nog meer in haar overtuiging dat consumentenvuurwerk verboden moet worden. Geen halfslachtige oplossingen met verbieden van alleen knalvuurwerk, maar een totaal verbod voor consumenten. “Als NVPC, de vereniging van plastisch chirurgen, pleiten wij daar ook voor.”

Dat doen niet alleen de plastisch chirurgen, maar ook de oogartsen en kinderartsen. De weerstand tegen vuurwerk neemt toe, ook vanwege het milieu en dierenleed. “Dat verbod gaat er een keer komen”, zegt Van de Kar. “Het zal een paar jaar nodig hebben om er aan te wennen, maar dan zal een generatie opgroeien voor wie het niet normaal is dat je zelf vuurwerk afsteekt.”

Lees ook:

Tweede Kamer: verbod zwaar vuurwerk moet worden uitgebreid

Een meerderheid in de Tweede Kamer vindt dat een verbod op zwaar vuurwerk moet worden uitgebreid. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (milieu) gaat nu onderzoeken of dat kan.

Voorzichtig kantelt het vuurwerkdebat

Het kabinetsbesluit om alleen het gevaarlijkste vuurwerk te verbieden is overduidelijk een coalitiecompromis. Maar alle partijen weten dat de vuurwerkregels alleen maar strenger zullen worden, niet soepeler.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden