Inspectierapport

‘Terughackers’ van de politie houden zich niet altijd aan de regels

De Inspectie Justitie en Veiligheid is kritisch op de werkwijze van het speciale hackteam van de politie.Beeld ANP

Het speciale hackteam van de politie houdt zich niet altijd aan de wet wanneer het inbreekt in de laptops en telefoons van verdachten. Tot die conclusie komt de Inspectie Justitie en Veiligheid in het eerste rapport sinds de ‘terughackwet’ vorig jaar van kracht werd.

Het speciale hackteam van de politie, dat sinds vorig jaar stiekem laptops en telefoons van verdachten mag binnendringen, houdt zich met zijn werkwijze niet altijd aan de wet. Zo leggen de cyberspeurders niet goed genoeg vast wat zij precies doen, schrijft de Inspectie Justitie en Veiligheid in een donderdag verschenen rapport. Daardoor is de informatie die zij van andermans apparatuur halen moeilijk te herleiden en kan de betrouwbaarheid van de gecontroleerde niet worden gegarandeerd.

De wet Computercriminaliteit III, bekend als de ‘terughackwet’, trad in maart 2019 in werking om de digitale misdadigers grondiger op te kunnen sporen. Omdat traditionele opsporingsmethoden als telefoontaps en huiszoekingen tekortschieten bij de aanpak van deze almaar groeiende vorm van criminaliteit, mag de politie sindsdien bij ernstige misdrijven heimelijk inbreken op technische apparaten van verdachten.

In de tien laatste maanden van vorig jaar gebruikte de politie die bevoegdheid in acht zaken, die de Inspectie stuk voor stuk onderzocht. “We snappen dat dit het eerste jaar was voor de politie”, stelt hoofdinspecteur Angela van der Putten. “Het hackteam verkeert nog in de opbouwfase. Toch ligt er een kritisch rapport. De politie heeft namelijk nog wel een slag te maken.”

Incomplete verzameling screenvideo’s

Volgens de wet moeten er tijdens het ‘terughacken’ onder meer video’s worden gemaakt van het beeldscherm van de opsporingsambtenaar. Maar de verzameling van dat soort opnames was vorig jaar incompleet. Ook de precieze toetsen die het politieteam heeft ingetikt tijdens zoektochten naar bewijs, zijn in zeven van de acht zaken niet terug te vinden.

Naast het onvoldoende vastleggen van alle stappen die de politie zet wanneer zij stiekem speurt in smartphones van verdachten, gegevens die nodig zijn om te werken binnen de wet, zijn volgens de Inspectie ook verbeteringen nodig om te voorkomen dat het gevonden bewijs in rechtszaken kan worden betwist. “De officieren van justitie moeten de onderzoeksresultaten van het hackteam kunnen verantwoorden in rechtszaal”, legt Van der Putten uit. Kunnen zij dat niet, dan kan de rechter het belastende materiaal als onbruikbaar bestempelen.

Afgekeurd hulpje

Een van de veranderingen die nodig zijn om te voorkomen dat er discussie ontstaat over het bewijs, is het vaststellen van de betrouwbaarheid van zogeheten ‘technische hulpmiddelen’. Dat is speciale software waarmee de politie na het binnendringen in apparaten belastende informatie kan verzamelen. In zes van de acht zaken maakte de politie gebruik van dit soort software. Maar de opsporingsambtenaren vroegen niet om de vereiste goedkeuring van het technische hulpmiddel, vooraf noch na hun onderzoek. Slechts één keer kwam de gebruikte software bij de keuringsdienst terecht – achteraf. Het hulpje werd afgekeurd omdat het niet voldeed aan de wettelijke eisen.

In de andere vijf gevallen heeft de Inspectie bovendien geen alternatieve manieren gevonden waarop de politie de betrouwbaarheid en herleidbaarheid van de verkregen gegevens heeft veiliggesteld, wat volgens de wet moet. Ook heeft de politie niet getest hoe effectief alle beveiligingsmaatregelen zijn die moeten voorkomen dat de verzamelde informatie in de verkeerde handen valt.

“De Inspectie vindt het nodig dat de politie een goed intern kwaliteitssysteem ontwikkelt”, stelt Van der Putten, “waarin onder meer wordt vastgelegd wat de opsporingsambtenaren doen, waarin de procedures staan beschreven en de naleving wordt gecheckt. Zo kunnen eventuele tekortkomingen van het hackteam op tijd worden opgemerkt en verholpen.”

Lees ook:

Aantal misdrijven terug naar niveau vóór corona, omvang cybercrime blijft fors

Ook inbrekers en overvallers gaan weer op pad, blijkt uit de nieuwste misdaadcijfers. Slonk het aantal meldingen van zakkenrollerij, woninginbraak en straatroven flink tijdens de ‘intelligente lockdown’, nu turft de politie evenveel misdrijven als vorig jaar.

Europol: coronacrisis serieuze bedreiging voor digitale veiligheid

De lijst met listen die internetcriminelen verzinnenom misbruik te maken van de coronacrisis is lang. En wordt met de dag langer. Bedrijven, individuen en zelfs ziekenhuizen worden momenteel bestookt met nepmails en malware. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden